Velcro, hay còn gọi là “khóa không khóa” (zipperless zipper), đã trở nên quen thuộc trong cuộc sống hàng ngày của chúng ta. Từ quai giày, túi đựng laptop đến máy đo huyết áp và thậm chí cả các ứng dụng trong ngành hàng không, Velcro hiện diện ở khắp mọi nơi. Thậm chí, nhiều người còn dùng từ “Velcro” để chỉ chung các loại băng dính sử dụng cơ chế móc và vòng để kết nối. Tuy nhiên, ít ai biết rằng Velcro thực chất là tên công ty đã phát minh ra công nghệ này, một phát minh đã làm nên cuộc cách mạng trong ngành công nghiệp khóa dán.
Cảm hứng từ chuyến đi bộ trong rừng
Năm 1948, kỹ sư người Thụy Sĩ George de Mestral, một người đam mê leo núi, trong một lần đi bộ xuyên rừng cùng chú chó cưng, đã nhận thấy những hạt cây nhỏ bám đầy trên quần áo và lông chó. Tò mò về cơ chế bám dính kỳ lạ này, ông đã mang chúng về nghiên cứu dưới kính hiển vi.
Ông phát hiện ra rằng, trên bề mặt của những hạt cây này có vô số các móc nhỏ xíu, chính những chiếc móc này đã giúp chúng dễ dàng bám vào vải và lông. Ý tưởng về một loại khóa dán dựa trên cơ chế tự nhiên này lóe lên trong đầu de Mestral.
Sau hơn 8 năm miệt mài nghiên cứu và thử nghiệm, George de Mestral đã tạo ra một sản phẩm đột phá mà ngày nay chúng ta gọi là Velcro. Tên gọi “Velcro” là sự kết hợp giữa “Velvet” (nhung) và “Crochet” (móc), thể hiện cấu trúc và nguyên lý hoạt động của sản phẩm.
Velcro bao gồm hai dải băng: một dải chứa hàng nghìn móc nhỏ li ti, và dải còn lại chứa hàng nghìn vòng tròn nhỏ tương ứng. Khi ép hai dải lại với nhau, các móc sẽ gài vào vòng, tạo ra một liên kết chắc chắn nhưng vẫn dễ dàng tháo rời khi cần thiết.
Những ngày đầu, ý tưởng của George de Mestral vấp phải nhiều sự hoài nghi và chế giễu. Tuy nhiên, với sự kiên trì và quyết tâm, ông đã không ngừng hoàn thiện sản phẩm của mình. Năm 1955, ông chính thức đăng ký bằng sáng chế cho phát minh Velcro, giúp công ty của mình bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ và tránh bị sao chép bởi các đối thủ cạnh tranh. Bằng sáng chế này là một lợi thế vô cùng lớn, giúp công ty đạt doanh số ấn tượng, bán được hơn 60 triệu yard (tương đương 54.864 km) dây Velcro mỗi năm trong thời gian de Mestral còn điều hành.
NASA và sự lan tỏa của Velcro
Mặc dù có nhiều lầm tưởng, Velcro không phải do NASA phát minh. Tuy nhiên, cơ quan hàng không vũ trụ Hoa Kỳ đóng một vai trò quan trọng trong việc quảng bá và phổ biến công nghệ này trên toàn thế giới.
Vào những năm 1960, trong các nhiệm vụ chinh phục không gian Apollo, các phi hành gia NASA đã sử dụng Velcro để cố định các thiết bị và vật dụng cần thiết bên trong tàu vũ trụ. Velcro giúp họ dễ dàng lấy và cất giữ đồ đạc trong môi trường không trọng lực. Từ đó, công chúng biết đến Velcro nhiều hơn và dần nhận ra tính ứng dụng rộng rãi của nó.
Từ ứng dụng hạn chế đến sự bùng nổ
Mặc dù sở hữu nhiều ưu điểm vượt trội và được NASA tin dùng, Velcro ban đầu gặp khó khăn trong việc tiếp cận thị trường tiêu dùng. Sản phẩm chỉ có một vài màu sắc hạn chế và thiết kế khá đơn điệu, khiến nó bị xem là kém thẩm mỹ. Do đó, Velcro chủ yếu được ứng dụng trong các sản phẩm thể thao và công nghiệp.
Tuy nhiên, bước ngoặt đến vào năm 1968, khi các công ty sản xuất giày dép như Puma, Adidas và Reebok bắt đầu sử dụng Velcro để thay thế dây giày truyền thống cho giày trẻ em. Sự tiện lợi và dễ sử dụng của Velcro đã chinh phục các bậc phụ huynh và trẻ nhỏ, mở ra một thị trường tiềm năng mới.
Đến những năm 1980, bằng sáng chế của Velcro hết hiệu lực, tạo điều kiện cho các công ty khác trên toàn thế giới sản xuất các sản phẩm tương tự. Tuy nhiên, nhiều nhà sản xuất đã sử dụng vật liệu rẻ tiền và quy trình sản xuất kém chất lượng, dẫn đến sự xuất hiện của các sản phẩm nhái, giả, kém chất lượng.
Để bảo vệ thương hiệu và uy tín của mình, Velcro đã phải đối mặt với một cuộc chiến pháp lý và truyền thông nhằm duy trì sự đồng nhất về chất lượng và ngăn chặn việc Velcro trở thành một danh từ chung, tương tự như trường hợp của aspirin.
Năm 1984, Velcro trở nên phổ biến hơn bao giờ hết sau một sự kiện bất ngờ. Trong một chương trình truyền hình nổi tiếng của David Letterman, giám đốc bán hàng của Velcro Mỹ đã trình diễn khả năng đặc biệt của sản phẩm bằng cách cho Letterman mặc một bộ đồ Velcro và nhảy lên một tấm bạt lò xo, sau đó dính chặt vào một bức tường phủ đầy Velcro. Màn trình diễn ấn tượng này đã thu hút sự chú ý của đông đảo khán giả và tạo ra một làn sóng ứng dụng Velcro vào nhiều lĩnh vực khác nhau.
Từ việc gắn thiết bị điện tử vào ghế xe hơi đến việc sử dụng Velcro để bắt bóng, các công ty và nhà sáng tạo đã tìm ra vô số cách sử dụng Velcro một cách linh hoạt và sáng tạo.
Bước lùi trong lĩnh vực quân sự
Năm 2004, Velcro đạt được một cột mốc quan trọng khi trở thành nhà cung cấp cho Quân đội Mỹ. Vật liệu móc-vòng của Velcro được sử dụng trong bộ quân phục thế hệ mới, với ưu điểm là trọng lượng nhẹ hơn so với các loại khóa truyền thống.
Tuy nhiên, sự hợp tác này không kéo dài. Các binh sĩ phàn nàn rằng Velcro phát ra tiếng ồn lớn khi mở ra, dễ bị bám bụi và giảm độ bền trong điều kiện chiến đấu khắc nghiệt. Sau một thời gian thử nghiệm, Quân đội Mỹ đã quyết định chuyển sang sử dụng nút áo thay vì Velcro.
Velcro ngày nay
Ngày nay, Velcro vẫn là một thương hiệu đã được đăng ký bản quyền thuộc sở hữu của Velcro Industry. Vì vậy, nhiều sản phẩm sử dụng công nghệ khóa móc-vòng không được phép quảng bá bằng tên gọi “Velcro”. Tương tự, các nhà sản xuất khác khi tạo ra các sản phẩm tương tự cũng tránh đề cập đến thương hiệu Velcro.
Mặc dù vậy, Velcro vẫn là một phần không thể thiếu trong cuộc sống hiện đại. Sự tiện lợi, linh hoạt và dễ sử dụng của nó đã giúp nó trở thành một lựa chọn phổ biến trong nhiều ứng dụng khác nhau, từ thời trang, thể thao đến y tế và công nghiệp. Câu chuyện về Velcro là một minh chứng cho sức mạnh của sự sáng tạo, kiên trì và khả năng biến những ý tưởng đơn giản thành những sản phẩm mang tính cách mạng.
Nguồn: sentayho.com.vn