Bài viết này sẽ giúp bạn hiểu rõ khái niệm “tư bản ứng trước” trong kinh tế chính trị Mác-Lênin, phân tích đại lượng và ý nghĩa của nó trong quá trình sản xuất giá trị thặng dư.
Mục Lục
Tư Bản Khả Biến Là Gì?
Trong kinh tế chính trị Mác-Lênin, tư bản khả biến (v) là bộ phận tư bản mà nhà tư bản dùng để mua sức lao động của công nhân (trả lương). Điểm đặc biệt của tư bản khả biến là đại lượng của nó thay đổi trong quá trình sản xuất, vì nó tạo ra giá trị thặng dư. Tư bản khả biến đóng vai trò quyết định trong việc tạo ra giá trị thặng dư. Tư bản bất biến là điều kiện cần, nhưng tư bản khả biến mới là yếu tố then chốt.
So sánh tư bản bất biến và tư bản khả biến
Phân Tích Đại Lượng Tư Bản Ứng Trước
Để bắt đầu quá trình sản xuất và tạo ra giá trị thặng dư, nhà tư bản cần ứng trước một lượng tư bản nhất định để mua tư liệu sản xuất và sức lao động. Trong quá trình này:
- Tư bản bất biến (c): Giá trị của tư liệu sản xuất (máy móc, nguyên vật liệu) được chuyển vào sản phẩm mới thông qua lao động cụ thể của công nhân. Lượng giá trị này không đổi.
- Tư bản khả biến (v): Bộ phận tư bản dùng để mua sức lao động của công nhân. Trong quá trình sản xuất, thông qua lao động trừu tượng, người công nhân tạo ra một giá trị mới. Giá trị này không chỉ bù đắp giá trị sức lao động của họ mà còn tạo ra giá trị thặng dư cho nhà tư bản. Vì vậy, bộ phận tư bản này có sự biến đổi về lượng.
Tư bản khả biến vừa biến thành tư liệu sinh hoạt của công nhân, vừa tạo ra giá trị mới lớn hơn giá trị ban đầu của nó.
Ý Nghĩa của Việc Phân Loại Tư Bản Ứng Trước
Việc phân chia tư bản ứng trước thành tư bản bất biến (c) và tư bản khả biến (v) dựa trên vai trò của từng bộ phận trong quá trình sản xuất giá trị thặng dư. Điều này khác với việc phân chia tư bản thành tư bản cố định và tư bản lưu động, dựa trên phương thức chuyển dịch giá trị vào sản phẩm trong quá trình sản xuất.
Trong xí nghiệp tư bản chủ nghĩa, công nhân tạo ra một giá trị lớn hơn chi phí tiền lương của họ, tạo ra giá trị thặng dư. Tư bản ứng trước không chỉ được bảo tồn mà còn tăng thêm một lượng bằng giá trị thặng dư. Karl Marx là người đầu tiên phát hiện ra sự khác biệt giữa tư bản bất biến và tư bản khả biến. Giá trị thặng dư chính là phần tăng thêm của tư bản khả biến, từ đó làm rõ nguồn gốc thực sự của việc tạo ra giá trị thặng dư.
Tư bản khả biến (v) còn là một tham số quan trọng để tính tỷ suất giá trị thặng dư (m’). Tỷ suất giá trị thặng dư thể hiện mức độ bóc lột của nhà tư bản đối với công nhân.
Tài Liệu Tham Khảo
- Giáo trình Kinh tế học Chính trị Mác – Lê nin (tái bản), Hội đồng Trung ương chỉ đạo biên soạn giáo trình Quốc gia các bộ môn khoa học Mác – Lê nin, Tư tưởng Hồ Chí Minh, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia – Sự thật, Hà Nội, năm 2005
- Kinh tế Chính trị Mác – Lênin (in lần thứ 2 có sửa chữa, bổ sung), Vũ Anh Tuấn, Phạm Quang Phân, Tô Đức Hạnh, Nhà xuất bản Tổng hợp, thành phố Hồ Chí Minh, năm 2007
- 100 câu hỏi và bài tập kinh tế chính trị Mác – Lênin (tái bản lần thứ 5), An Như Hải, Nhà xuất bản Lý luận chính trị, Hà Nội, năm 2008
- Chính trị, Bộ Giáo dục và Đào tạo – Chủ biên: Lê Thế Lạng, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia – Sự thật, Hà Nội, năm 2004 (tái bản có bổ sung, sửa chữa)