Bạn có phải là người yêu âm nhạc bất tận, có thể nghe nhạc suốt ngày mà không chán? Bạn dành nhiều thời gian để tìm hiểu sâu về âm nhạc, nhưng vẫn còn băn khoăn về khái niệm “tone nhạc”? Bạn muốn biết tone nhạc là gì và làm thế nào để xác định tone của một bản nhạc? Đừng lo lắng, bài viết này sẽ giải đáp mọi thắc mắc của bạn! Hãy cùng Sen Tây Hồ khám phá nhé!
Tone Nhạc Là Gì?
“Tone” là một từ tiếng Anh, dịch sang tiếng Việt có nghĩa là “giọng”. Vậy “tone nhạc” có thể hiểu là giọng của bản nhạc. Giọng của bản nhạc được quy ước là độ cao của một điệu thức cụ thể. Có 30 loại giọng khác nhau, được xếp theo từng cặp giọng trưởng và giọng thứ song song, bao gồm:
- Đô trưởng (C) và La thứ (Am)
- Sol trưởng (G) và Mi thứ (Em)
- Rê trưởng (D) và Si thứ (Bm)
- La trưởng (A) và Fa# thứ (F#m)
- Mi trưởng (E) và Đô# thứ (C#m)
- Si trưởng (B) và Sol# thứ (G#m)
- Fa# trưởng (F#) và Rê# thứ (D#m)
- Đô# trưởng (C#) và La# thứ (A#m)
- Fa trưởng (F) và Rê thứ (Dm)
- Si♭ trưởng (B♭) và Sol thứ (Gm)
- Mi♭ trưởng (E♭) và Đô thứ (Cm)
- La♭ trưởng (A♭) và Fa thứ (Fm)
- Rê♭ trưởng (D♭) và Si♭ thứ (B♭m)
- Sol♭ trưởng (G♭) và Mi♭ thứ (E♭m)
- Đô♭ trưởng (C♭) và La♭ thứ (A♭m)
tone-giọng-song-song: Bảng liệt kê các cặp giọng trưởng và giọng thứ song song trong âm nhạc, thể hiện mối quan hệ giữa chúng về mặt cao độ và hòa âm.
Lưu ý: Thứ tự các dấu hóa xuất hiện trên khuông nhạc lần lượt là:
- Thăng (#): Fa – Đô – Sol – Rê – La – Mi – Si
- Giáng (♭): Si – Mi – La – Rê – Sol – Đô – Fa
Cách Xác Định Tone Của Bản Nhạc
Xác định tone (giọng) của một bản nhạc chính là việc chọn ra những nốt nhạc chính trong toàn bộ bài hát, cùng thuộc một âm giai, để việc đệm hát dễ dàng và hay hơn. Để xác định được tone/giọng của một bài hát, ta thực hiện như sau:
- Nhìn vào số lượng dấu hóa của bài hát để xác định cặp giọng song song có thể là tone của bài hát.
Ví dụ:
Bản nhạc không có dấu hóa nào thì giọng của nó có thể là Đô trưởng (C) hoặc La thứ (Am). Bản nhạc có 4 dấu giáng (♭) thì giọng của nó có thể là La♭ trưởng (A♭) hoặc Fa thứ (Fm).
-
Tiếp theo, để xác định giọng chuẩn nhất, cần chú ý đến các yếu tố sau:
- Các dấu hóa bất thường xuất hiện trong bài hát.
- Ô nhịp mở đầu (không tính nhịp lấy đà) và ô nhịp kết thúc của bản nhạc. Thông thường, các ô nhịp này chính là âm chủ của giọng trong bài hát.
- Nếu bài hát đã có sẵn các hợp âm để đệm hát thì sẽ dễ xác định giọng hơn, vì trong hầu hết các trường hợp, tác phẩm đều được kết thúc bằng hợp âm chủ.
Lưu ý:
Để xác định hai giọng trưởng và thứ song song từ số dấu hóa trên khuông nhạc dễ dàng hơn, hãy ghi nhớ 2 quy luật sau:
- Nếu sau khóa nhạc có các dấu thăng, ta lấy dấu thăng cuối cùng tăng lên một bậc sẽ có giọng trưởng, từ đó suy ra giọng thứ song song.
Ví dụ:
Bản nhạc có 3 dấu thăng, dấu thăng thứ ba là Sol, cộng thêm một bậc thành La, vậy bản nhạc có giọng trưởng là La trưởng (A), suy ra giọng thứ song song là Fa# thứ (F#m).
- Trường hợp sau khóa nhạc có các dấu giáng, để xác định giọng của bản nhạc, bạn chỉ cần lấy tên của dấu giáng đứng thứ hai từ cuối lên để làm giọng trưởng chính của bài, từ đó suy ra giọng thứ song song.
Ví dụ:
Bản nhạc có 6 dấu giáng thì dấu giáng thứ 2 từ cuối lên là Sol, ta xác định giọng trưởng của bài là Sol♭ trưởng, suy ra giọng thứ song song là Mi♭ thứ (E♭m).
Việc xác định giọng theo cách này rất đơn giản. Bạn chỉ cần nhớ hai quy tắc trên là đã có thể xác định được giọng của tất cả các bài hát và bản nhạc.
Xác Định Tone Giọng Của Mỗi Người
Ai cũng biết giọng hát của mỗi người không giống nhau. Có những người hát được những bài rất cao, như Bùi Anh Tuấn, Trung Quân, Tùng Dương, Văn Mai Hương… Ngược lại, có những người xuống được các nốt rất trầm, cho âm thanh mượt mà, ấm áp như Quang Lê, Lệ Quyên, Đan Nguyên, thường chọn nhạc trữ tình nhẹ nhàng, dễ nghe.
âm vực: Hình ảnh minh họa phạm vi âm vực của giọng hát, từ nốt trầm nhất đến nốt cao nhất, thể hiện khả năng ca hát của một người.
Mỗi ca sĩ sẽ theo đuổi những dòng nhạc khác nhau, tùy thuộc vào âm vực và chất giọng tự nhiên của mình. Dù không phải là nghệ sĩ nổi tiếng, bạn vẫn có thế lựa chọn những ca khúc phù hợp để thể hiện một cách trọn vẹn và hoàn hảo nhất. Để có một màn trình diễn thật chất lượng và gây ấn tượng với người nghe, việc đầu tiên bạn cần làm là xác định đúng tone giọng của mình và chọn ra những bài hát phù hợp nhất. Vậy, xác định tone giọng như thế nào?
Tương tự như cách xác định tone giọng của một bài hát, phương pháp xác định tone giọng của một người cũng khá đơn giản. Bạn chỉ cần một nhạc cụ với các âm có cao độ chuẩn như piano, organ, guitar… Sau đó, bắt đầu hát từ những nốt có cao độ trung bình, tăng dần lên đến nốt cao nhất mà bạn có thể hát được mà vẫn tròn, đẹp. Đó chính là âm vực trên của bạn. Để xác định âm vực dưới, bạn làm tương tự nhưng theo chiều ngược lại, hát thấp dần đến nốt trầm nhất mà bạn vẫn có thể nghe rõ được âm thanh, tiếng vẫn tròn và chắc thì đó là âm trầm nhất bạn có thể hát được.
Bằng cách thực hiện như trên, bạn đã xác định được âm vực của mình nằm giữa nốt cao nhất và nốt thấp nhất vừa tìm được. Từ đó, bạn có thể tìm những bài hát sử dụng các nốt nhạc nằm trong khoảng âm vực đó để luôn có thể hát đẹp từng câu chữ trong bài.
Tuy nhiên, nhiều người có âm vực hẹp gặp khó khăn trong việc chọn bài hát cho mình, hoặc có nhiều bài hát muốn thể hiện nhưng có quá nhiều nốt nhạc cao hoặc hơn, nằm ngoài âm vực giọng của mình. Vậy phải làm thế nào? Có một cách vô cùng nhanh chóng và hiệu quả, đó chính là điều chỉnh tone của bài hát. Nếu bạn sử dụng các thiết bị âm thanh hoặc nhạc cụ điện tử hiện đại thì có thể trực tiếp sử dụng tùy chọn tăng/hạ tone của bài hát. Còn nếu nhạc cụ hoặc dàn karaoke của bạn không thể chỉnh tone được thì bạn cần phải dịch giọng từ bản nhạc gốc của ca khúc.
Nguyên tắc dịch giọng rất đơn giản: bạn xác định nốt cao nhất của bạn nhạc và dịch nó về nốt cao nhất trong âm vực của mình. Lưu ý là khi dịch giọng, bạn tăng hoặc hạ một nốt lên hoặc xuống bao nhiêu bậc thì tất cả các nốt còn lại cũng phải được tăng hoặc hạ số bậc tương ứng.
Ví dụ:
Nốt cao nhất bạn có thể hát được là nốt Đô.
Nốt cao nhất của bài bạn muốn hát là nốt Rê.
Vậy để thể hiện được ca khúc trọn vẹn nhất, bạn sẽ phải dịch bản nhạc từ nốt cao nhất là Rê về nốt cao nhất là Đô. Từ Rê xuống Đô là 2 bậc nên tất cả các nốt còn lại trong bản nhạc cũng sẽ phải dịch xuống 2 bậc, ngoài ra sẽ thêm các dấu hóa thăng (#) hoặc giáng (♭) để đảm bảo sau khi dịch giọng, giai điệu của bài hát vẫn không thay đổi.
Hy vọng bài viết đã cung cấp cho bạn những kiến thức hữu ích về tone nhạc, cách xác định tone của bài hát và giọng hát. Nếu có bất kỳ câu hỏi nào, hãy liên hệ với Sen Tây Hồ để được giải đáp nhé!