Lươn là loài cá đồng được biết đến với tập tính ăn tạp, chủ yếu là các loại thức ăn động vật. Trong điều kiện đói kém, chúng mới tìm đến rễ non của bèo hay cỏ dại ven nước. Mồi nhử lươn hiệu quả nhất vẫn là những loại có mùi tanh như trùn, nhái, lươn con, hoặc cá thòi lòi. Vậy, làm thế nào để đảm bảo lươn được cung cấp đầy đủ dinh dưỡng, phát triển khỏe mạnh và hạn chế bệnh tật? Bài viết này sẽ cung cấp cho bạn những thông tin chi tiết nhất về chế độ ăn của lươn.
Lươn có khứu giác phát triển, giúp chúng dễ dàng đánh hơi và tìm đến nguồn thức ăn phù hợp. Mặc dù có bản tính đa nghi, nhưng lươn khó có thể cưỡng lại những món mồi ưa thích. Tuy nhiên, do thị lực kém, việc tìm kiếm thức ăn trong môi trường tự nhiên của lươn gặp nhiều khó khăn.
Mục Lục
Thức ăn tự nhiên của lươn
Lươn chủ yếu ăn thức ăn động vật. Trong môi trường tự nhiên, đặc biệt vào mùa mưa, nguồn thức ăn này rất phong phú, giúp các loài cá tôm nói chung đều trở nên mập mạp.
Thức ăn cho lươn con
Lươn con mới nở được cung cấp nguồn thức ăn dồi dào, bao gồm ấu trùng muỗi (lăng quăng), ấu trùng chuồn chuồn (con bà mụ) và nhiều loài động vật nhỏ khác chứa nhiều chất dinh dưỡng, giúp lươn con tăng trưởng nhanh chóng.
Thức ăn cho lươn trưởng thành
Lươn trưởng thành ăn thêm nòng nọc, ếch nhái nhỏ, cá con, tôm tép, cua đồng, ốc, trùn đất và các loại côn trùng khác. Nhìn chung, trong môi trường hoang dã, lươn không thiếu thức ăn, đặc biệt là vào mùa mưa. Do tập tính ăn tạp, lươn siêng năng tìm mồi cả đêm, ăn bất cứ thứ gì gặp được.
Thức ăn nhân tạo cho lươn nuôi
Đối với lươn nuôi trong ao hồ, nếu nguồn thức ăn động vật tự nhiên không đủ hoặc giá quá cao, người nuôi nên sử dụng thức ăn nhân tạo tự chế biến. Loại thức ăn này bao gồm cả đạm động vật và đạm thực vật, được pha trộn theo công thức riêng.
Nhiều nước trên thế giới đã áp dụng phương pháp nuôi lươn công nghiệp bằng thức ăn nhân tạo. Ưu điểm của phương pháp này là người nuôi không phải lo lắng về việc thiếu hụt nguồn thức ăn, giảm sự phụ thuộc vào thức ăn động vật (vốn không dồi dào và ngày càng đắt đỏ), đồng thời tận dụng được nguồn thức ăn thực vật sẵn có với giá cả hợp lý.
Nguồn thức ăn đạm động vật
Các loại thức ăn đạm động vật thường được sử dụng để nuôi lươn bao gồm: trùn, giòi, cá tạp, tôm tép vụn, cua đồng, ốc bươu vàng, ốc sên, nhộng tằm, các chế phẩm từ lò mổ.
Nguồn thức ăn thực vật
Các loại thức ăn thực vật có thể sử dụng bao gồm: cám gạo, tấm gạo, bột bắp, bột đậu, bã đậu nành, các loại củ quả. So với thức ăn động vật, thức ăn thực vật rẻ hơn và có sẵn quanh năm.
Tận dụng nguồn thức ăn địa phương
Để giảm chi phí thức ăn, người nuôi nên tận dụng nguồn thức ăn sẵn có tại địa phương để mua được giá rẻ, giảm chi phí vận chuyển và tránh tình trạng thiếu hụt. Ví dụ, ở những vùng có ốc bươu vàng giá rẻ, nên tận dụng nguồn thức ăn này thay vì mua cá tạp ở xa với giá cao hơn nhiều.
Tỷ lệ pha trộn thức ăn nhân tạo
Do lươn có tập tính thích ăn thức ăn động vật, nên trong công thức pha trộn thức ăn nhân tạo, tỷ lệ đạm động vật phải cao hơn đạm thực vật. Mục tiêu là tạo ra thức ăn vừa rẻ tiền vừa đảm bảo dinh dưỡng cao. Ví dụ:
- 70% đạm động vật + 30% đạm thực vật.
- Hoặc tốt hơn: 80% đạm động vật + 20% đạm thực vật.
Thức ăn đạm động vật nên bằm nhỏ hoặc xay nhuyễn, có thể nấu chín hoặc để sống cho lươn ăn. Thức ăn đạm thực vật cần được nấu chín, sau đó để nguội rồi trộn đều với thức ăn đạm động vật. Có thể trộn thêm 1% bột lá gòn để tạo độ kết dính, giúp thức ăn nhân tạo đỡ bị hao hụt.
Nếu nuôi nhiều và có điều kiện, nên dùng máy ép thức ăn thành dạng viên hoặc dạng sợi, vừa miệng lươn, để tiện lợi hơn.
Cách cho lươn ăn
Thức ăn thường được đựng trong sàng tre hoặc mâm lớn, cột dây giữ thăng bằng và thả xuống gần sát đáy ao, vì lươn có thói quen tìm mồi ở tầng đáy. Nếu ao hồ rộng, cần cho ăn nhiều hơn, nhưng địa điểm cho ăn nên cố định để tạo thói quen tốt cho lươn.
Lưu ý khi thay đổi thức ăn cho lươn
Lươn thường dị ứng với thức ăn mới do mùi vị lạ so với thức ăn quen thuộc. Một khi đã quen với loại thức ăn nào, chúng khó chấp nhận thức ăn mới. Do đó, một số người nuôi lươn chỉ cho ăn mãi một loại thức ăn. Tuy nhiên, cũng có người chủ trương cho lươn ăn nhiều loại thức ăn khác nhau để tập cho chúng ăn tạp hơn, bỏ thói quen kén chọn.
Dù nuôi lươn bằng thức ăn gì, nếu cần thay đổi thức ăn, không nên thay đổi đột ngột, vì lươn sẽ bỏ ăn. Tốt nhất là nên chuyển đổi từ từ, pha trộn một phần nhỏ thức ăn mới vào thức ăn cũ trong vài ngày hoặc một tuần. Sau đó, tăng dần lượng thức ăn mới và giảm dần lượng thức ăn cũ cho đến khi lươn quen hẳn.
Một cách khác là lợi dụng khả năng nhịn đói của lươn. Khi cần thay đổi thức ăn, có thể để lươn nhịn đói ba bốn ngày, sau đó cho ăn thức ăn mới. Nếu lươn ăn thức ăn mới sau khi nhịn đói, hãy kiên nhẫn lặp lại vài lần để chúng quen dần.
Trong thời gian tập cho lươn ăn thức ăn mới, cần theo dõi lượng thức ăn thừa để điều chỉnh cho phù hợp. Nếu thức ăn thừa nhiều, có nghĩa là lươn chê thức ăn mới. Ngược lại, nếu thức ăn hết sạch, đó là dấu hiệu tốt.
Thời gian và tần suất cho ăn
Mỗi ngày chỉ cần cho lươn ăn một bữa vào buổi tối (khoảng 18 giờ), vì lươn có thói quen ăn mồi vào ban đêm. Sàng đựng thức ăn nên được đặt dưới nước cả đêm để lươn ăn từ từ. Sáng hôm sau, kéo sàng lên và đổ bỏ thức ăn thừa đã bị thiu thối.
Trung bình mỗi ngày, lươn tiêu thụ một lượng thức ăn bằng 7% trọng lượng cơ thể. Tuy nhiên, lượng thức ăn còn tùy thuộc vào khí hậu từng mùa.
Chú ý đến sức ăn của lươn
Tại miền Bắc Việt Nam, lươn ăn mạnh vào mùa hè, nhưng ăn kém hơn vào mùa đông, thậm chí bỏ ăn nếu thời tiết quá lạnh. Trong mùa sinh sản, lươn cũng ăn cầm chừng vì phải lo canh giữ ổ trứng và con. Tại miền Nam, do khí hậu nóng ẩm quanh năm, lươn ăn mạnh và hoạt động mạnh hơn, giúp chúng mau tăng trọng và sinh sản nhanh.
Cần thường xuyên theo dõi sức ăn của lươn. Nếu lươn không chịu ăn thức ăn mới trong nhiều ngày, cần thay đổi thức ăn khác. Cho ăn thiếu sẽ khiến lươn không đủ sức sinh trưởng và có thể dẫn đến tình trạng ăn thịt lẫn nhau. Ngược lại, cho ăn quá nhiều có thể khiến lươn chết vì bội thực, đồng thời gây ô nhiễm môi trường sống và gây ra bệnh tật.
Việc thả thân cây chuối xuống đáy ao cũng có tác dụng tốt. Phần ruột chuối bị mục nát sẽ tạo ra thức ăn và chỗ trú ẩn lý tưởng cho lươn.
Kết luận
Việc lựa chọn thức ăn phù hợp và áp dụng chế độ cho ăn khoa học là yếu tố quan trọng để đảm bảo lươn phát triển khỏe mạnh, tăng trưởng nhanh và hạn chế bệnh tật. Hy vọng những thông tin trên sẽ giúp người nuôi lươn có thêm kiến thức và kinh nghiệm để đạt được hiệu quả cao trong quá trình nuôi.