Việc đọc thơ cho bé không chỉ là một hoạt động giải trí đơn thuần, mà còn là một phương pháp tuyệt vời để kích thích sự phát triển ngôn ngữ, cảm xúc và trí tưởng tượng của trẻ. Nhiều bậc phụ huynh ngạc nhiên khi thấy con mình, dù còn rất nhỏ, đã có thể thuộc và đọc vanh vách những bài thơ sau một thời gian ngắn. Vậy điều gì khiến thơ ca có sức hút kỳ diệu đến vậy đối với trẻ thơ?
Mục Lục
Tại sao nên đọc thơ cho bé?
Thơ ca mang đến nhiều lợi ích không ngờ cho sự phát triển toàn diện của trẻ nhỏ. Khác với văn xuôi, thơ có vần điệu, nhịp nhàng, gần gũi với âm nhạc, giúp trẻ dễ dàng tiếp thu và ghi nhớ.
- Phát triển ngôn ngữ: Thơ giúp trẻ làm quen với ngữ điệu, từ vựng phong phú và cấu trúc câu đa dạng, từ đó cải thiện khả năng diễn đạt và giao tiếp.
- Kích thích trí tưởng tượng: Những hình ảnh, âm thanh sống động trong thơ ca khơi gợi trí tưởng tượng, giúp trẻ khám phá thế giới xung quanh một cách sáng tạo.
- Bồi dưỡng tâm hồn: Thơ ca mang đến những cảm xúc đẹp, giúp trẻ cảm nhận được tình yêu thương, sự gắn kết và những giá trị nhân văn.
- Tăng cường khả năng ghi nhớ: Nhịp điệu và vần điệu của thơ giúp trẻ dễ dàng ghi nhớ và tái hiện lại nội dung.
- Tạo sự gắn kết: Đọc thơ cho bé là cơ hội để cha mẹ và con cái gần gũi, chia sẻ những khoảnh khắc yêu thương.
Đừng ngần ngại lựa chọn những tập thơ phù hợp với lứa tuổi của bé và bắt đầu hành trình khám phá thế giới diệu kỳ của thơ ca ngay hôm nay. Bạn có thể đọc thơ cho bé vào bất kỳ thời điểm nào trong ngày, từ lúc vui chơi, tắm rửa đến khi chuẩn bị đi ngủ.
Đọc thơ cho bé nghe giúp tăng cường khả năng ghi nhớ và phát triển ngôn ngữ của trẻ.
Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng, việc tiếp xúc với thơ ca và vần điệu từ sớm (trước 4 tuổi) giúp trẻ phát triển khả năng đọc và cảm thụ văn học tốt hơn trong tương lai.
Hãy đọc thơ cho bé nghe, hoặc cùng bé đọc thơ ngay từ lứa tuổi mầm non để tăng khả năng tập trung, phát triển giác quan và khả năng phân tích âm điệu của ngôn ngữ.
Dưới đây là tuyển tập những bài thơ thiếu nhi hay, phù hợp với các bé từ giai đoạn tập nói đến lứa tuổi mẫu giáo, được Sen Tây Hồ (sentayho.com.vn) tổng hợp và giới thiệu.
Thơ cho bé 3 tuổi (36 – 48 tháng)
Đây là giai đoạn trẻ phát triển vượt bậc về ngôn ngữ và khả năng nhận thức. Trẻ tò mò, thích khám phá, hay đặt câu hỏi và bắt đầu hình thành tư duy logic.
Thông qua những bài thơ cho bé 3 tuổi, cha mẹ có thể giúp bé hiểu về thế giới tự nhiên, tình cảm gia đình, những điều đúng sai, thời tiết, hoa trái và các mùa trong năm.
Những bài thơ với câu từ 3-4 chữ sẽ không còn quá khó với bé. Hãy khuyến khích bé tập đọc theo bạn nhé!
Yêu Mẹ
Mẹ đi làm
Từ sáng sớm
Dậy thổi cơm
Kho thịt cá
Em kề má
Được mẹ thơm
Môi mẹ ơi!
Yêu mẹ lắm.
Mười quả trứng tròn
Mười quả trứng tròn
Mẹ gà ấp ủ
Hôm nay ra đủ
Mười chú gà con
Lòng trắng lòng đỏ
Thành mỏ thành chân
Cái mỏ tí hon
Cái chân bé xíu
Lông vàng mát dịu
Mắt đen sáng ngời
Ơi chú gà ơi
Ta yêu chú lắm
Trăng
Sân nhà em sáng quá
Nhờ ánh trăng sáng ngời
Trăng tròn như cái đĩa
Lơ lửng mà không rơi
Nhưng hôm nào trăng khuyết
Trông giống con thuyền trôi
Em đi trăng theo bước
Như muốn cùng đi chơi
Cây Dây Leo
Cây dây leo
Bé tí teo
Ở trong nhà
Lại bò ra
Ngoài cửa sổ
Và nghển cổ
Lên trời cao
Hỏi vì sao?
Cây trả lời:
Ra ngoài trời
Cho dễ thở
Tắm nắng gió
Gội mưa rào
Cây mới cao
Hoa mới đẹp.
Chiếc đồng hồ
Em đang say ngủ
Quên cả giờ rồi
Chú đồng hồ nhắc
Reng! Reng! Dậy thôi!
Gà trống dậy sớm
Mèo lười ngủ trưa
Còn em đi học
Đi cho đúng giờ.
Lời chào
Gà con nhỏ xíu
Lông vàng dễ thương
Gặp ông trên đường
Cháu chào ông ạ!
Gà con ngoan quá!
Chim bạc má
Đậu trên cành cao
Gặp ông chim chào
Cháu chào ông ạ!
Chim ngoan quá!
Ngồi trên hòn đá
Một anh cóc vàng
Cất giọng oang oang
Cháu chào ông ạ!
Cóc vàng ngoan quá!
Thơ cho bé 2 tuổi (24 – 36 tháng)
Ở độ tuổi này, bé đang trong giai đoạn tập nói, bắt đầu từ những từ đơn lẻ, sau đó ghép 2-3 từ với nhau. Hãy chọn những bài thơ ngắn gọn, dễ hiểu, dễ đọc, phù hợp với khả năng ngôn ngữ của bé.
Con cá vàng
Con cá vàng
Quàng khăn lụa
Giữ nước trong
Cùng bạn múa
Con cua
Con cua tám cẳng
Nghênh ngang hai càng
Đeo chiếc yếm trắng
Dạo chơi đồng làng
Bà và cháu
Bé ơi mau thức dậy
Tập thể dục với bà
Hai bà cháu chúng ta
Cùng sống vui sống khỏe
Bắp cải xanh
Bắp cải xanh
Xanh mát mát
Lá cải sắp
Sắp vòng tròn
Búp cải non
Nằm ngủ giữa
Bạn mới
Bạn mới đến trường
Hãy còn nhút nhát
Em dạy bạn hát
Rủ bạn cùng chơi
Cô thấy cô cười
Cô khen đoàn kết
Chú gà con
Mẹ mua cho bé
Mấy chú gà con
Đứng trên mâm tròn
Thi nhau mổ thóc
Túc, túc, túc, túc!
Đi dép
Chân được đi dép
Thấy êm êm lạ
Dép cũng vui lắm
Được tìm khắp nhà.
Khăn nhỏ
Mẹ cài khăn cho bé
Gió thổi khăn bay bay
Cái mũi mà sụt sịt
Khăn nhắc bé lau ngay
Quả thị
Vàng như mặt trăng
Treo trên vòm lá
Da nhẵn mịn màng
Thị ơi! thơm quá!
Cái Bát
Em cầm cái bát
Vô ý đánh rơi
Chắc bát đau lắm
Xin lỗi bát ơi
Thơ cho bé 5 tuổi
Ở độ tuổi này, bé có thể nghe và dễ thuộc những bài thơ dài hơn. Bé cũng có thể nhớ và hiểu được những từ khó hơn, từ láy và những khái niệm đơn giản về bản thân, gia đình, trường mẫu giáo, cô giáo và các ngày lễ trong năm.
Mẹ
Có miếng ngọt miếng ngon
Mẹ dành cho con hết
Đắng cay chỉ mẹ biết
Ngọt lành chỉ mẹ hay
Mẹ bếp lửa mỗi ngày
Sưởi ấm con đông tối
Mẹ là quạt mát rượi
Xua cái nóng mùa hè
Mẹ lo đứng lo ngồi
Khi con đau, con ốm
Mẹ như mặt trời sớm
Hôn giấc ngủ của con.
Quà Của Bố
Bố em là bộ đội
Ở tận vùng đảo xa
Chưa lần nào về phép
Mà luôn luôn có quà
Bố gửi ngàn cái nhớ
Gửi cả ngàn cái thương
Bố gửi ngàn lời chúc
Gửi cả ngàn cái hôn
Bố cho quà nhiều thế
Vì biết em rất ngoan
Vì em luôn giúp bố
Tay súng luôn vững vàng.
Lời chào
Đi về con chào mẹ
Ra vườn cháu chào bà
Ông làm việc trên nhà
Cháu lên: Chào ông ạ!
Lời chào thân thương quá
Làm mát ruột cả nhà
Đẹp hơn mọi bông hoa
Cháu kính yêu trao tặng
Chỉ những người đi vắng
Cháu không được tặng “chào”.
Mùa hè của em
Gió thổi qua tà áo
Thì có làm sao đâu
Nó chạy chơi đấy mà
Là cơn gió mùa hè
Nấp trong tà áo em.
Mưa rơi trên mái tóc
Thì có làm sao đâu
Nó đùa vui đấy mà
Là giọt mưa mùa hè
Rúc vào trong tóc em.
Dép em cát đong đầy
Thì có làm sao đâu
Chỉ cần em nghiêng dép
Là cát như dòng nước
Chạy ào qua chân em.
Mẹ Về Đến Nhà
Mẹ về đến nhà
Con chó chạy ra
Vui mừng quấn quít
Con gà con vịt
Quấn chặt lấy chân
Theo mẹ ra sân
Theo mẹ vào bếp
Mẹ mỏi đi hết
Chúng cứ lăn vào
Kêu lên ồn ào:
- “Mẹ ơi, đói quá!
Mẹ ơi, đói quá!”
Mẹ gọi tất cả
Đãi một mo cơm
Ăn xong kêu lên: - “Mẹ ơi, đói quá!
Mẹ ơi, đói quá!”
Bàn tay cô giáo
Bàn tay cô giáo
Tết tóc cho em
Về nhà mẹ khen
Tay cô đến khéo!
Bàn tay cô giáo
Vá áo cho em
Như tay chị cả
Như tay mẹ hiền.
Hai bàn tay cô
Dạy em múa dẻo
Hai bàn tay cô
Dạy em đếm khéo
Cô dắt em đi
Trên đường tới lớp
Đường đẹp quê hương
Đường dài đất nước.
Hai chú gấu con qua cầu
Hai chú gấu xinh xắn
Bước xuống hai đầu cầu
Chú nào cũng muốn mau
Vượt sang cầu kia trước
Không ai chịu nhường bước
Cãi nhau mãi không thôi
Chú nhái bén đang bơi
Nhẳng đầu lên và bảo
Cái cầu thì bé tẹo
Ai cũng muốn sang mau
Nếu cứ cố chen nhau
Thì có anh ngã chết
Bây giờ phải đoàn kết
Cãi nhau quay một vòng
Đổi chỗ thế là xong
Cả hai cùng sang được
Bạn về nhé! Tôi về đây!
Thơ cho bé 6 tuổi (lớp 1)
Bé 6 tuổi chuẩn bị vào lớp 1, giai đoạn tập đánh vần, tập viết, tập đọc, học chữ cái. Lúc này, con đã sẵn sàng để tìm hiểu những khái niệm mới và rộng hơn.
Phụ huynh nên chọn những bài thơ có chủ đề cụ thể như quê hương, đất nước, giao thông, gia đình, nghề nghiệp để con vừa đọc thơ vừa học được nhiều điều mới mẻ.
Em nghĩ về trái đất
Em vươn vai đứng dậy
Trái đất đã xanh rồi
Giữa biêng biếc mây trời
Tiếng chim vui ngọt quá
Quàng khăn xanh biển cả
Khoác áo thơm hương rừng
Trái đất mang trên lưng
Những đứa con của đất
Tuy màu da có khác
Nhưng vẫn chung nụ cười
Như biển cả không vơi
Một màu xanh thẳm thẳm
Như ban mai nắng ấm
Lung linh bờ thảo nguyên
Hãy giữ được bình yên
Cho hoa thơm thơm mãi
Em vươn vai đứng dậy
Mong trái đất hòa bình
Đừng bao giờ chiến tranh
Mà đau hờn máu đỏ
Cho năm châu hội ngộ
Trong tình thương loài người
Và cho khắp mọi nơi
Là nhà bồ câu trắng.
Đám ma bác giun
Bác giun đào đất suốt ngày
Trưa nay chết dưới bóng cây sau nhà
Họ hàng nhà kiến kéo ra
Kiến con đi trước, kiến già theo sau
Cầm hương kiến Đất bạc đầu
Khóc than kiến Cánh khoác màu áo tang
Kiến Lửa đốt đuốc đỏ làng
Kiến Kim chống gậy, kiến Càng nặng vai
Đám ma đưa đến là dài
Qua những vườn chuối, vườn khoai, vườn cà
Kiến Đen uống rượu la đà
Bao nhiêu kiến Gió bay ra chia phần…
Dàn hợp xướng mùa hè
Sân khấu ở trên không
Giữa vòm trời lá biếc
Trên cành những nhạc công
Cùng thổi kèn náo nhiệt
Khi nghe anh nhạc trưởng
Kéo kèn lên mở màn
Dàn đồng ca cộng hưởng
Ve ve ve… rộn ràng
Bé đi dưới hàng cây
Chỉ thấy vòm lá biếc
Nhạc công vẫn mê say
Điệu bổng trầm tha thiết
Ve ve ve ve ve…
Kéo dài ra mãi miết
Lạ nh nhỉ, khúc nhạc hè
Ve học đâu không biết?
Trăng ơi từ đâu đến?
Trăng ơi từ đâu đến?
Hay từ cánh rừng xa
Trăng hồng như quả chín
Lửng lơ lên trước nhà
Trăng ơi từ đâu đến?
Hay biển xanh diệu kỳ
Trăng tròn như mắt cá
Chẳng bao giờ chớp mi
Trăng ơi từ đâu đến?
Hay từ một sân chơi
Trăng bay như quả bóng
Bạn nào đá lên trời
Trăng ơi… từ đâu đến?
Hay từ lời mẹ ru
Thương Cuội không được học
Chú gọi trâu đến giờ !
Trăng ơi từ đâu đến ?
Hay từ đường hành quân
Trăng soi chú bộ đội
Và soi vàng góc sân
Trăng từ đâu… từ đâu…
Trăng đi khắp mọi miền
Trăng ơi có nơi nào
Sáng hơn đất nước em…
Thỏ Bông bị ốm
Thỏ Bông bị ốm
Chốc chốc kêu la
Miệng cứ xuýt xoa
“Mẹ ơi! đau quá!”
Thỏ mẹ vội vã
Bồng bế trên tay
Đến bệnh viện ngay
Cho bác sĩ khám
Bác sĩ sờ nắn
Hỏi “Đau chỗ nào?”
Thỏ Bông thều thào:
“Đau quanh vùng rốn”
Bác sĩ lại hỏi:
“Ăn những gì nào?”
Thỏ Bông lại thều thào:
“Ăn me với sấu…
Uống nước không nấu
Múc ở ngoài ao
Bụng sôi ào ào
Ruột đau như cắt”
Bác sĩ gật gật
Đặt chiếc ống nghe
Khám xong liền phê:
“Đau vì ăn bậy”
Thơ cho bé 4 tuổi
Trẻ 4 tuổi sẽ có những phát triển rất nhanh về ngôn ngữ và giao tiếp: nhớ được họ tên của mình, ghi nhớ những câu chuyện hay bài thơ được nghe, phân biệt được các khái niệm đơn giản.
Bài thơ cho bé 4 tuổi nên đánh trúng vào tâm lý ham học hỏi và mong muốn mở rộng kiến thức của trẻ.
Thơ dân gian
Hay nói ầm ĩ
Là con vịt bầu
Hay hỏi đâu đâu
Là con chó vện
Hay chăng dây điện
Là con nhện con
Ăn no quay tròn
Là cối xay lúa
Mồm thở ra gió
Là cái quạt hòm
Không ăn cỏ non
Là con trâu sắt…
Bé đánh răng
Bàn chải mềm
Kem thơm quá!
Bàn chải êm
Kem ngọt quá
Xong hàm dưới
Đánh hàm trên
Đánh thật kỹ
Bé đừng quên
Á! A! Kìa
Một “con sâu”
Rớt ra ngoài
Á! A! Kìa
Hai “con sâu”
Rớt ra ngoài
Xúc miệng kỹ
Rửa mặt thôi
Ai cười tươi
Răng trắng thế.
Cô và mẹ
Buổi sáng bé chào mẹ
Chạy tới ôm cổ cô
Buổi chiều bé chào cô
Rồi xà vào lòng mẹ
Mặt trời mọc rồi lặn
Trên đôi chân lon ton
Hai chân trời của con
Là mẹ và cô giáo…
Thơ cho bé tập nói
Giai đoạn tập nói của trẻ thường bắt đầu từ khi bé được 12 tháng tuổi (hoặc chậm hơn tùy theo từng trẻ). Lúc này, bé hoàn toàn có thể bập bẹ được những từ đơn và dễ phát âm, ví dụ như “bà”, “ba”, “mẹ”…
Từ 12 đến 18 tháng, trẻ sẽ tự ghép thêm từ vào khả năng nói của mình. Nhiều bé thường phát âm những từ láy như “baba”, “dada”…
Từ 18 tháng đến 24 tháng (2 năm), vốn từ vựng của trẻ phát triển hơn và con sẽ bắt đầu ghép hai từ lại với nhau thành câu. Bé sẽ hiểu nhiều hơn về những gì mà bố mẹ đang nói hoặc đọc cho bé nghe.
Bài thơ cho bé tập nói nên là những bài thơ thật ngắn gọn, mỗi câu có từ 2-3 từ là vừa đủ, từ ngữ đơn giản, sử dụng nhiều từ láy dễ nghe dễ nhớ để bé dễ dàng học nói và phát âm theo.
Bắp cải xanh
Bắp cải xanh
Xanh mát mát
Lá cải sắp
Sắp vòng tròn
Búp cải non
Nằm ngủ giữa
Thỏ trắng
Mắt đỏ hồng
Lông trắng muốt
Tai dài dài
Đuôi ngắn tẹo
Chú Thỏ Trắng
Ôm cà-rốt
Chạy đi chơi
Thỏ Trắng ơi
Ngoan, ngoan nhé!
Thơ cho bé mầm non – mẫu giáo
Độ tuổi mầm non từ 3 đến 5 tuổi là giai đoạn phát triển mạnh mẽ của bé về ngôn ngữ. Bài thơ cho bé mầm non vì thế mà cũng trở nên “phức tạp” và đa dạng hơn để đáp ứng từng mốc phát triển của trẻ.
Bé học mầm non sẽ gồm 3 độ tuổi tương ứng với 3 lớp (từ 19-36 tháng được gọi là lớp Nhà trẻ):
- Lớp Mầm: 3 tuổi
- Lớp Chồi: 4 tuổi
- Lớp Lá: 5 tuổi (lớn nhất) – mẫu giáo lớn
Từ 2 tuổi trở đi (từ 24 đến 36 tháng tuổi), bố mẹ sẽ thấy ngạc nhiên khi con vừa chơi vừa tự nói một mình (những câu chuyện mà người lớn chúng ta khó mà hiểu được^^).
Từ 3-5 tuổi những gì con nói sẽ dài hơn, trừu tượng hơn và phức tạp hơn. Con phát triển mạnh mẽ về cách lựa chọn và sử dụng từ ngữ để diễn tả những gì con muốn nói.
Con bướm trắng
Con bướm trắng
Lượn cành hồng
Gặp con ong
Đang bay vội
Bướm liền gọi
Rủ đi chơi
Ong trả lời:
- Tôi còn bận
Mẹ tôi dặn:
Việc chưa xong
Đi chơi rong
Mẹ không thích.
Em yêu nhà em
Chẳng đâu bằng chính nhà em
Có đàn chim sẻ bên thềm líu lo
Có nàng gà mái hoa mơ
Cục ta cục tác khi vừa đẻ xong
Có bầy chuối mật lưng ong
Có ông ngô bắp râu hồng như tơ
Có ao muống với cá cờ
Em là chị Tấm đợi chờ bống lên
Có đầm ngào ngạt hương sen
Mẹ dạy học nhạc dế mèn ngâm thơ
Dù đi xa thật là xa
Chẳng đâu vui được như nhà của em.
Mèo Con Lười Học
Mèo con buồn bực
Mai phải đến trường
Bèn kiếm cớ luôn
Cái đuôi tôi ốm
Cừu mới be toáng
Tôi sẽ chữa lành
Nhưng muốn cho nhanh
Cắt đuôi khỏi hết
Cắt đuôi ấy chết
Tôi đi học đây.
Thơ vần cho trẻ em
Thơ vần là thể loại thơ lý tưởng dành cho các bé. Bởi những vần tương tự nhau được lặp đi lặp lại sẽ khơi gợi sự chú ý từ trẻ, khiến trẻ quan tâm và mong muốn được nghe đi nghe lại và học những vần đó. Khi nghe bố mẹ đọc nhiều bài thơ thể loại này, trẻ sẽ ghi nhớ và học rất nhanh.
Một số bài thơ vần cho trẻ em để phụ huynh tham khảo:
Đồng dao về củ
Ngồi chơi trên đất
Là củ su hào
Tập bơi dưới ao
Đen xì củ ấu
Không cần phải nấu
Củ đậu mát lành
Lợn thích củ hành
Chó đòi giống sả
Củ lạc đến hạ
Có hạt uống bia
Nước mũi ông hia
Là củ cà rốt
Cá ngủ ở đâu
Đêm hè lặng gió
Ơi chú cá nhỏ
Cá ngủ ở đâu ?
Con chó về nhà
Chim bay về tổ
Chuột nằm trong ổ
Cóc nhảy về hang
Sông nước lan tràn
Xây sao được tổ
Ơi chú cá nhỏ
Đêm hè lặng gió
Cá ngủ ở đâu ?
Thơ cho bé qua tranh vẽ
Việc kết hợp thơ và tranh vẽ giúp trẻ dễ dàng hình dung và ghi nhớ nội dung của bài thơ. Dưới đây là một số hình ảnh minh họa cho các bài thơ thiếu nhi:
Chúc các bậc phụ huynh và các bé có những giây phút đọc thơ vui vẻ bên nhau!