Nghề thủy thủ viễn dương, từng là niềm mơ ước của bao thế hệ thanh niên Việt Nam, ẩn chứa những câu chuyện về sự kiên cường, cô đơn và hy sinh thầm lặng phía sau những chuyến tàu an toàn.
Thời hoàng kim và những góc khuất
Vào những năm 80, 90 của thế kỷ 20, khi nền kinh tế Việt Nam còn nhiều khó khăn, thủy thủ viễn dương là một trong những nghề được khao khát nhất. Họ làm việc tại các công ty vận tải biển lớn như Công ty vận tải biển 3, Vitranschart, Vosco, mang về những hàng hóa giá trị, góp phần làm sôi động các khu chợ sầm uất như chợ Sắt ở Hải Phòng. Hình ảnh những chàng trai Hải Phòng với giày Adidas, áo na tô, thuốc lá ba số đã trở thành biểu tượng của sự thành đạt và phong cách.
Tuy nhiên, ít ai biết rằng, đằng sau ánh hào quang ấy là những khó khăn, thử thách mà người thủy thủ phải đối mặt. Đó là sự cô đơn, những chuyến đi lênh đênh trên biển kéo dài hàng tháng trời, xa gia đình và những người thân yêu. Giữa biển khơi bao la, chỉ có màu xanh của nước biển và những người đồng nghiệp da đen sạm, đầy mùi dầu mỡ.
Nỗi cô đơn và những điệu nhảy “lệch nhịp”
Những người thủy thủ thường xuyên phải đối mặt với sự cô đơn, nhớ nhà da diết. Có những ngày, họ khao khát được nhìn thấy một chiếc thuyền cá của ngư dân để cảm nhận hơi thở của đất liền. Để vơi đi nỗi nhớ nhà, trong những giờ nghỉ ngơi, thuyền trưởng thường bật những điệu nhảy cổ điển như valse, cha cha cha, rumba. Những người đàn ông cồng kềnh, cứng nhắc ôm nhau nhảy múa, tạo nên những điệu nhảy “lệch nhịp” nhưng đầy ắp tình cảm và sự sẻ chia.
Vượt qua sóng gió và khó khăn đời thường
Nghề thủy thủ còn là những ngày ăn, ngủ, làm việc trong không gian rung lắc liên hồi trên những con sóng dữ. Họ phải trải qua cảm giác “say đất” khi tàu cập bến sau một thời gian dài lênh đênh trên biển. Hơn thế nữa, họ còn phải đối mặt với những hiểm nguy, “cân não” để bảo vệ an toàn cho bản thân, hàng hóa và tài sản trên tàu trong những ngày biển động.
Đã có những dòng điện tín gửi về từ tàu khiến nhiều người rùng mình khi nhớ lại: “Nếu 15 phút nữa chúng tôi không điện về thì xin được gửi lời chào vĩnh biệt tổ quốc và những người thân”.
Do đặc thù công việc, thường xuyên xa gia đình, nhiều thủy thủ phải đối mặt với những tin buồn như vợ ngoại tình, con hư hỏng, cha mẹ qua đời mà không kịp nhìn mặt lần cuối.
Tuy nhiên, vượt qua những khó khăn ấy, những thủy thủ viễn dương vẫn vững vàng lèo lái con tàu vượt sóng, thông thương hàng hóa, góp phần vào sự phát triển kinh tế của đất nước.
Đóng góp thầm lặng cho kinh tế đất nước
Vào những năm cuối thập niên 80, đội tàu viễn dương của Việt Nam chủ yếu là tàu cũ, tuổi đời trung bình trên 30, thậm chí gần 40 tuổi. Nhưng với trình độ tay nghề cao, các thủy thủ đã đảm bảo an toàn đến 93-94%, không để xảy ra tai nạn chìm tàu do lỗi kỹ thuật.
Ngày nay, khi kinh tế Việt Nam phát triển, đời sống được nâng cao, nghề thủy thủ viễn dương không còn sức hấp dẫn như trước. Tuy vậy, vẫn có những bạn trẻ yêu biển, yêu nghề vận tải biển, sẵn sàng dấn thân vào sóng gió, dành trọn tuổi thanh xuân để góp phần đưa kinh tế biển nói riêng và kinh tế đất nước nói chung ngày càng phát triển. Họ tiếp tục giữ vững tinh thần của người thủy thủ, thông thương hàng hóa, kết nối Việt Nam với thế giới.