Hiện nay, từ “khựa” xuất hiện ngày càng nhiều trên mạng xã hội và trong giao tiếp hàng ngày, thường đi kèm với từ “Tàu” để chỉ người Trung Quốc. Tuy nhiên, nguồn gốc và ý nghĩa chính xác của từ này vẫn còn là một dấu hỏi lớn. Bài viết này sẽ đi sâu vào phân tích từ “Tàu khựa”, từ đó đưa ra cái nhìn khách quan và đa chiều về vấn đề này.
Có nhiều giả thuyết về nguồn gốc của từ “khựa”. Một số người cho rằng nó xuất phát từ từ “Khứa”, dùng để chỉ khách, sau đó bị biến âm thành “khựa”. Ý kiến khác lại cho rằng đây là sự kết hợp của “khắm” và “bựa”. Nhà nghiên cứu Nguyễn Hưng Quốc thì nhận định rằng “khựa” không có lịch sử trong tiếng Việt, nhưng âm hưởng của nó gợi đến “khứa” (ý chỉ gã nào đó với hàm ý khinh thị) và “bựa” (nhếch nhác, thiếu thẩm mỹ).
Theo Nguyễn Tuân, các từ có phụ âm “KH” thường gợi đến những điều không vừa mắt, vừa tai, vừa lòng, gây khó chịu và phản đối. Dù xuất phát từ đâu, “khựa” mang âm hưởng tiêu cực.
Trước khi có “Tàu khựa”, người Việt đã dùng từ “Tàu phù”. Năm 1945, lính Tưởng Giới Thạch vào miền Bắc giải giới quân Nhật, bị người dân gọi là “Tàu phù” (phù thũng), một cách gọi mỉa mai thể hiện sự rẻ rúng. Ngày nay, “Tàu khựa” không còn là mỉa mai mà trở thành ghê tởm và khinh bỉ, theo Nguyễn Hưng Quốc.
Khi đem câu hỏi “khựa” là gì hỏi những người Hoa rành tiếng Việt, họ đều không biết. Dù chưa giải thích được nguồn gốc, có thể kết luận “khựa” là từ mới xuất hiện gần đây, mang tính chất không mấy thiện cảm.
Từ “khựa” chỉ mới xuất hiện trong “văn hóa dân gian”, chưa có mặt trong học thuật hay từ điển. Tuy vậy, một tờ báo điện tử đã dùng từ này làm tiêu đề, có thể xem là hành động kích động phân biệt chủng tộc và cổ vũ cho “chủ nghĩa dân tộc cực đoan”.
Nhưng câu chuyện không dừng lại ở đó. Mối liên hệ giữa người Việt và người Hoa đã có từ hơn 300 năm trước, khi Dương Ngạn Địch, Trần Thượng Xuyên, Mạc Cửu… khai phá miền Nam. Người Hoa trở thành một trong bốn dân tộc anh em ở Nam Bộ (Việt – Hoa – Khmer – Chăm). Một người dân Nam Bộ có thể mang trong mình dòng máu của cả bốn dân tộc này.
Sài Gòn từng được ví như nước Mỹ thu nhỏ, là vùng đất mơ ước của nhiều sắc dân. Ngoài bốn dân tộc kể trên, còn có Pháp, Mỹ, Nhật, Ấn Độ, châu Phi và người từ miền Bắc, miền Trung đến sinh sống, không phân biệt nguồn gốc hay nghề nghiệp. Sài Gòn bao dung tất cả mọi người.
Vậy mà giờ đây, khi một đứa học trò vô tư bắt chước người lớn hô “Tàu khựa” trong lớp học, thật đau lòng cho một thế hệ đang bị tiêm nhiễm những điều tiêu cực.
Chúng ta luôn tự hào về lòng biết ơn và truyền thống cao thượng. Vậy mà “khựa này, khựa nọ” cứ xuất hiện. Tại sao người Trung Quốc không hiểu, người Việt cũng chẳng hiểu rõ nghĩa mà cứ nhắc đến Trung Quốc là lại xuất hiện “Khựa”? Đó chẳng phải là sự thiếu kiến thức và hiểu biết, chỉ để thỏa mãn cái tôi và kích động sự thù hằn?
Chúng ta là người lớn, cần làm gương cho con em mình. Sống ở thế kỷ văn minh, hãy thể hiện là người có văn hóa. Là người Việt Nam, chúng ta có trách nhiệm bảo vệ tất cả các dân tộc đang sinh sống trên đất nước mình.
Tham khảo
- Nguyễn Hưng Quốc – Nghiên cứu về từ “khựa” và “Tàu phù”.
- Nguyễn Tuân – Các tác phẩm liên quan đến ngôn ngữ và văn hóa Việt Nam.