Hướng Dẫn Chi Tiết Cách Hạch Toán Thuế GTGT Được Khấu Trừ (TK 133)

Bài viết này cung cấp hướng dẫn chi tiết về cách hạch toán thuế Giá trị gia tăng (GTGT) được khấu trừ, bao gồm hạch toán thuế GTGT đầu vào được khấu trừ và không được khấu trừ, kết chuyển thuế GTGT cuối kỳ, và hạch toán thuế GTGT được hoàn.

1. Tài khoản 133 – Thuế GTGT được khấu trừ

a) Tài khoản 133 dùng để phản ánh số thuế GTGT đầu vào được khấu trừ, đã khấu trừ và còn được khấu trừ của doanh nghiệp.

b) Kế toán phải hạch toán riêng thuế GTGT đầu vào được khấu trừ và thuế GTGT đầu vào không được khấu trừ. Nếu không thể hạch toán riêng, số thuế GTGT đầu vào được hạch toán vào Tài khoản 133. Cuối kỳ, kế toán phải xác định số thuế GTGT được khấu trừ và không được khấu trừ theo quy định của pháp luật về thuế GTGT. Việc phân loại chính xác này ảnh hưởng trực tiếp đến nghĩa vụ thuế của doanh nghiệp và cần được thực hiện cẩn thận.

c) Số thuế GTGT đầu vào không được khấu trừ được tính vào giá trị tài sản được mua, giá vốn của hàng bán hoặc chi phí sản xuất, kinh doanh tùy theo từng trường hợp cụ thể. Việc này làm tăng chi phí hoạt động hoặc giá trị tài sản của doanh nghiệp.

d) Việc xác định số thuế GTGT đầu vào được khấu trừ, kê khai, quyết toán, nộp thuế phải tuân thủ theo đúng quy định của pháp luật về thuế GTGT. Doanh nghiệp cần cập nhật thường xuyên các quy định mới nhất để đảm bảo tuân thủ và tránh sai sót.

2. Kết cấu và nội dung Tài khoản 133

Bên Nợ:

• Số thuế GTGT đầu vào được khấu trừ.
• Số dư bên Nợ: Số thuế GTGT đầu vào còn được khấu trừ, số thuế GTGT đầu vào được hoàn lại nhưng Ngân sách Nhà nước (NSNN) chưa hoàn trả.

Bên Có:

• Số thuế GTGT đầu vào đã khấu trừ.
• Kết chuyển số thuế GTGT đầu vào không được khấu trừ.
• Thuế GTGT đầu vào của vật tư, hàng hóa mua vào nhưng đã trả lại, được chiết khấu, giảm giá.
• Số thuế GTGT đầu vào đã được hoàn lại.

Tài khoản 133 – Thuế GTGT được khấu trừ, có 2 tài khoản cấp 2:

• Tài khoản 1331 – Thuế GTGT được khấu trừ của hàng hóa, dịch vụ: Phản ánh thuế GTGT đầu vào được khấu trừ của vật tư, hàng hóa, dịch vụ mua ngoài dùng vào sản xuất, kinh doanh hàng hóa, dịch vụ thuộc đối tượng chịu thuế GTGT tính theo phương pháp khấu trừ thuế.
• Tài khoản 1332 – Thuế GTGT được khấu trừ của tài sản cố định: Phản ánh thuế GTGT đầu vào của quá trình đầu tư, mua sắm tài sản cố định, bất động sản đầu tư dùng vào hoạt động sản xuất, kinh doanh hàng hóa, dịch vụ thuộc đối tượng chịu thuế GTGT tính theo phương pháp khấu trừ thuế.

3. Cách hạch toán Thuế GTGT được khấu trừ một số nghiệp vụ

3.1. Mua hàng tồn kho, TSCĐ, BĐSĐT, nếu thuế GTGT đầu vào được khấu trừ

Khi doanh nghiệp mua hàng tồn kho (như nguyên vật liệu, hàng hóa), tài sản cố định (TSCĐ), hoặc bất động sản đầu tư (BĐSĐT) và thuế GTGT đầu vào được khấu trừ, kế toán ghi:

Nợ các TK 152, 153, 156, 211, 217, 611 (giá chưa có thuế GTGT)
Nợ TK 133 – Thuế GTGT được khấu trừ (1331, 1332)
Có các TK 111, 112, 331,… (tổng giá thanh toán).

Ví dụ, mua một máy móc sản xuất (TSCĐ) trị giá 100 triệu đồng (chưa VAT), thuế GTGT 10%, thanh toán bằng tiền mặt. Hạch toán:

• Nợ TK 211: 100.000.000 VNĐ
• Nợ TK 1332: 10.000.000 VNĐ
• Có TK 111: 110.000.000 VNĐ

3.2. Mua vật tư, hàng hoá, công cụ, dịch vụ dùng ngay vào sản xuất, kinh doanh, nếu thuế GTGT đầu vào được khấu trừ

Khi mua các loại vật tư, hàng hóa, công cụ dụng cụ hoặc dịch vụ sử dụng ngay cho hoạt động sản xuất kinh doanh và thuế GTGT đầu vào được khấu trừ, kế toán ghi:

Nợ các TK 154, 642, 241, 242,… (giá chưa có thuế GTGT)
Nợ TK 133 – Thuế GTGT được khấu trừ (1331)
Có các TK 111, 112, 331,… (tổng giá thanh toán).

Ví dụ, chi phí thuê văn phòng tháng là 10 triệu đồng (chưa VAT), thuế GTGT 10%, thanh toán bằng chuyển khoản. Hạch toán:

• Nợ TK 642: 10.000.000 VNĐ
• Nợ TK 1331: 1.000.000 VNĐ
• Có TK 112: 11.000.000 VNĐ

3.3. Khi nhập khẩu vật tư, hàng hoá, TSCĐ

Khi doanh nghiệp nhập khẩu các loại vật tư, hàng hóa, hoặc TSCĐ, quy trình hạch toán phức tạp hơn do liên quan đến nhiều loại thuế và chi phí khác nhau:

• Kế toán phản ánh giá trị vật tư, hàng hoá, TSCĐ nhập khẩu bao gồm tổng số tiền phải thanh toán cho người bán (theo tỷ giá giao dịch thực tế), thuế nhập khẩu, thuế tiêu thụ đặc biệt, thuế bảo vệ môi trường phải nộp (nếu có), chi phí vận chuyển. Ghi:

Nợ TK 152, 153, 156, 211
Có TK 331 – Phải trả cho người bán
Có TK 3331 – Thuế GTGT phải nộp (33312) (nếu thuế GTGT đầu vào của hàng nhập khẩu không được khấu trừ)
Có TK 3332 – Thuế tiêu thụ đặc biệt.
Có TK 3333 – Thuế xuất, nhập khẩu (chi tiết thuế nhập khẩu)
Có TK 33381 – Thuế Bảo vệ môi trường
Có các TK 111, 112, …

• Nếu thuế GTGT đầu vào của hàng nhập khẩu được khấu trừ, ghi:

Nợ TK 133 – Thuế GTGT được khấu trừ (1331, 1332)
Có TK 333 – Thuế và các khoản phải nộp Nhà nước (33312).

Ví dụ, nhập khẩu lô hàng nguyên liệu trị giá 50.000 USD (tỷ giá 24.000 VND/USD), thuế nhập khẩu 5%, thuế GTGT 10%. Chi phí vận chuyển 10 triệu đồng. Thuế GTGT đầu vào được khấu trừ.

• Giá trị lô hàng: 50.000 USD * 24.000 = 1.200.000.000 VNĐ
• Thuế nhập khẩu: 1.200.000.000 * 5% = 60.000.000 VNĐ
• Thuế GTGT hàng nhập khẩu: (1.200.000.000 + 60.000.000) * 10% = 126.000.000 VNĐ

Hạch toán:

• Nợ TK 152: 1.200.000.000 VNĐ
• Nợ TK 1331: 126.000.000 VNĐ
• Có TK 331: 1.200.000.000 VNĐ
• Có TK 3333: 60.000.000 VNĐ
• Có TK 33312: 126.000.000 VNĐ
• Nợ TK 152: 10.000.000 VNĐ
• Có TK 112: 10.000.000 VNĐ

3.4. Trường hợp không hạch toán riêng được thuế GTGT đầu vào được khấu trừ

a) Khi mua vật tư, hàng hóa, TSCĐ, ghi:

Nợ các TK 152, 153, 156, 211 (giá mua chưa có thuế GTGT)
Nợ TK 133 – Thuế GTGT được khấu trừ (thuế GTGT đầu vào)
Có các TK 111, 112, 331,…

b) Cuối kỳ, kế toán tính và xác định thuế GTGT đầu vào được khấu trừ, không được khấu trừ theo quy định của pháp luật về thuế GTGT. Đối với số thuế GTGT đầu vào không được khấu trừ tính vào giá vốn hàng bán trong kỳ, ghi:

Nợ TK 632 – Giá vốn hàng bán
Có TK 133 – Thuế GTGT được khấu trừ (1331).

3.5. Mua hàng hoá giao bán ngay cho khách hàng (không qua nhập kho), nếu thuế GTGT được khấu trừ

Nếu doanh nghiệp mua hàng hóa và giao bán trực tiếp cho khách hàng (không nhập kho), và thuế GTGT được khấu trừ, kế toán ghi:

Nợ TK 632 – Giá vốn hàng bán (giá mua chưa có thuế GTGT)
Nợ TK 133 – Thuế GTGT được khấu trừ (1331)
Có các TK 111, 112, 331,… (tổng giá thanh toán).

Ví dụ, mua lô hàng trị giá 50 triệu đồng (chưa VAT), thuế GTGT 10%, và giao bán ngay cho khách, thanh toán bằng tiền mặt.

• Nợ TK 632: 50.000.000 VNĐ
• Nợ TK 1331: 5.000.000 VNĐ
• Có TK 111: 55.000.000 VNĐ

3.6. Hàng đã mua và đã trả lại hoặc hàng đã mua được giảm giá do kém, mất phẩm chất

Khi hàng đã mua bị trả lại hoặc được giảm giá do kém phẩm chất, kế toán cần điều chỉnh giảm giá trị hàng tồn kho và số thuế GTGT đầu vào tương ứng:

Nợ các TK 111, 112, 331 (tổng giá thanh toán)
Có TK 133 – Thuế GTGT được khấu trừ (thuế GTGT đầu vào của hàng mua trả lại hoặc được giảm giá)
Có các TK 152, 153, 156, 211,… (giá mua chưa có thuế GTGT).

Ví dụ, trả lại lô hàng trị giá 20 triệu đồng (chưa VAT), thuế GTGT 10%, do không đúng quy cách.

• Nợ TK 331: 22.000.000 VNĐ
• Có TK 1331: 2.000.000 VNĐ
• Có TK 156: 20.000.000 VNĐ

3.7. Vật tư, hàng hóa, TSCĐ mua vào bị tổn thất do thiên tai, hoả hoạn, bị mất, xác định do trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân phải bồi thường, nếu thuế GTGT đầu vào của số hàng hóa này không được khấu trừ

• Trường hợp thuế GTGT của vật tư, hàng hoá, TSCĐ mua vào bị tổn thất chưa xác định được nguyên nhân chờ xử lý, ghi:

Nợ TK 138 – Phải thu khác (1381)
Có TK 133 – Thuế GTGT được khấu trừ (1331, 1332).

• Trường hợp thuế GTGT của vật tư, hàng hoá, TSCĐ mua vào bị tổn thất khi có quyết định xử lý của cấp có thẩm quyền về số thu bồi thường của các tổ chức, cá nhân, ghi:

Nợ các TK 111, 334,… (số thu bồi thường)
Nợ TK 632 – Giá vốn hàng bán (nếu được tính vào chi phí)
Có TK 138 – Phải thu khác (1381)
Có TK 133 – Thuế GTGT được khấu trừ (nếu xác định được nguyên nhân và có quyết định xử lý ngay).

3.8. Cuối tháng, kế toán xác định số thuế GTGT đầu vào được khấu trừ vào số thuế GTGT đầu ra khi xác định số thuế GTGT phải nộp trong kỳ

Cuối tháng, sau khi tập hợp toàn bộ hóa đơn GTGT đầu vào và đầu ra, kế toán tiến hành xác định số thuế GTGT phải nộp. Nếu số thuế GTGT đầu vào được khấu trừ lớn hơn số thuế GTGT đầu ra, doanh nghiệp sẽ không phải nộp thuế GTGT trong kỳ. Ngược lại, nếu số thuế GTGT đầu ra lớn hơn, doanh nghiệp phải nộp phần chênh lệch. Ghi:

Nợ TK 3331 – Thuế GTGT phải nộp (33311)
Có TK 133 – Thuế GTGT được khấu trừ.

3.9. Khi được hoàn thuế GTGT đầu vào của hàng hoá, dịch vụ

Khi doanh nghiệp được hoàn thuế GTGT đầu vào, số tiền hoàn thuế sẽ được ghi nhận vào tài khoản tiền mặt hoặc tiền gửi ngân hàng:

Nợ các TK 111, 112,….
Có TK 133 – Thuế GTGT được khấu trừ (1331).

Kết luận

Việc hạch toán thuế GTGT được khấu trừ là một phần quan trọng trong công tác kế toán của doanh nghiệp. Việc hiểu rõ và thực hiện đúng các quy định về hạch toán thuế GTGT giúp doanh nghiệp đảm bảo tuân thủ pháp luật, tối ưu hóa nghĩa vụ thuế và quản lý hiệu quả nguồn lực tài chính. Hy vọng bài viết này cung cấp đầy đủ thông tin và hướng dẫn chi tiết để bạn đọc có thể áp dụng vào thực tế công việc kế toán của mình.