Trường Hữu nghị T78, một biểu tượng của tình hữu nghị quốc tế và sự nghiệp giáo dục dân tộc, đã trải qua một hành trình dài và đầy gian khó. Từ những ngày đầu thành lập với tên gọi Khu học xá miền núi Trung ương vào năm 1958, trường đã không ngừng phát triển và khẳng định vị thế của mình trong hệ thống giáo dục Việt Nam. Bài viết này sẽ điểm lại những cột mốc quan trọng trong quá trình hình thành và phát triển của ngôi trường đặc biệt này.
Trải qua nhiều lần thay đổi tên gọi và địa điểm, Trường Hữu nghị T78 đã chứng kiến những thăng trầm của lịch sử. Từ việc đào tạo cán bộ cho nước bạn Lào trong thời kỳ chiến tranh, đến việc trở thành một trường dân tộc nội trú (DTNT) trọng điểm của Việt Nam, trường luôn kiên định với sứ mệnh giáo dục và vun đắp tình hữu nghị giữa các dân tộc. Năm 1980, trường chính thức chuyển về xã Thọ Lộc, huyện Phúc Thọ, Hà Nội, đánh dấu một bước ngoặt quan trọng trong quá trình ổn định và phát triển.
Ngày 31/7/1995, một quyết định mang tính bước ngoặt của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo (Quyết định số 2563/QĐ-GDĐT) đã giao cho trường nhiệm vụ giảng dạy chương trình bổ túc văn hóa cho học sinh DTTS Việt Nam theo mô hình trường DTNT. Sự kiện này đánh dấu một chương mới trong lịch sử của trường, chính thức thực hiện nhiệm vụ giáo dục dân tộc. Ngày 20/10/1995, 85 học sinh DTTS đầu tiên đã chính thức nhập học, khai giảng khóa học 1995-1996, mở ra một khởi đầu mới ổn định và bền vững.
Những năm đầu tiên, trường đối mặt với không ít khó khăn. Mô hình đào tạo bổ túc văn hóa trình độ cấp 2-3 với số lượng học sinh ít ỏi và độ tuổi đa dạng tạo ra những thách thức lớn cho đội ngũ cán bộ giáo viên. Sự khác biệt về tính cách, văn hóa và trình độ của học sinh đòi hỏi sự tận tâm và phương pháp giáo dục phù hợp. Bên cạnh đó, nguồn kinh phí hạn hẹp cũng gây khó khăn cho việc cải thiện cơ sở vật chất và đảm bảo đời sống cho cán bộ giáo viên. Nhiều giáo viên phải làm thêm để trang trải cuộc sống.
Tuy nhiên, vượt lên trên những khó khăn đó, tập thể giáo viên và học sinh nhà trường vẫn không ngừng nỗ lực. Các thầy cô không chỉ truyền đạt kiến thức mà còn quan tâm sát sao đến đời sống của học sinh nội trú, tạo nên một môi trường ấm áp và gần gũi. Sự tận tụy của thầy cô đã để lại những dấu ấn sâu đậm trong lòng các thế hệ học sinh, khiến mái trường này trở thành một phần ký ức không thể nào quên.
Nhận thấy những thay đổi trong yêu cầu của giáo dục, lãnh đạo nhà trường đã quyết định chuyển đổi mô hình đào tạo từ bổ túc văn hóa sang giảng dạy THPT. Sau ba năm thí điểm, tháng 8/2008, trường chính thức được Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội đưa vào hệ thống các trường trung học phổ thông diện “Hiệp quản”. Phòng Phổ thông được giao nhiệm vụ quản lý và hướng dẫn về chuyên môn, thay thế cho Phòng Giáo dục Thường xuyên trước đây. Đây là một bước ngoặt quan trọng, tạo tiền đề cho sự phát triển của trường trong những năm tiếp theo. Từ đó, trường chính thức tuyển sinh và đào tạo theo chương trình giáo dục phổ thông.
Ngay sau khi chuyển đổi, trường được Bộ Giáo dục và Đào tạo xếp vào hệ thống các trường Phổ thông DTNT và giao chỉ tiêu tuyển sinh hàng năm. Phạm vi tuyển sinh được mở rộng từ khu vực miền núi phía Bắc xuống Bắc Trung Bộ và một số tỉnh Tây Nguyên. Số lượng học sinh tăng lên đáng kể, với khoảng 500-600 học sinh DTNT theo học mỗi năm, đến từ 20-27 dân tộc khác nhau, trong đó có cả những dân tộc DTTS rất ít người.
Với phương châm “Lấy chất lượng để duy trì số lượng”, nhà trường tập trung vào việc phát triển đội ngũ giáo viên, tăng cường áp dụng các phương pháp dạy học tích cực, lấy học sinh làm trung tâm. Kế hoạch rà soát, phân loại học sinh được triển khai, chú trọng bồi dưỡng học sinh giỏi và phụ đạo học sinh yếu kém, đặc biệt là các môn học khó như tiếng Anh và khoa học tự nhiên.
Những nỗ lực này đã mang lại những kết quả đáng khích lệ. Tỷ lệ học sinh yếu kém giảm nhanh chóng, tỷ lệ đỗ tốt nghiệp luôn đạt trên 99%, thậm chí có năm đạt 100%. Số lượng học sinh đỗ đại học ngày càng tăng, và hàng năm đều có học sinh đạt giải trong các kỳ thi học sinh giỏi cấp thành phố. Giáo viên cũng tích cực tham gia và đạt giải trong các kỳ thao giảng, thi giáo viên giỏi và thi thiết kế đồ dùng dạy học.
Ngày 14/5/2010, sau sự kiện kỷ niệm 52 năm ngày truyền thống, Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ban hành Quyết định số 1922/QĐ-GDĐT đổi tên Trường Bổ túc văn hóa Hữu nghị thành Trường Hữu nghị T78. Sự thay đổi này phù hợp với chức năng, nhiệm vụ mới của trường, đồng thời mở ra một hướng đi mới trong sự phát triển.
Từ năm 2010 đến nay, Trường Hữu nghị T78 đã có những bước tiến vượt bậc cả về quy mô và chất lượng. Từ gần 800 học sinh năm 2010, đến nay trường duy trì quy mô trên 1.000 học sinh, với khoảng 350-400 học sinh được tuyển mới mỗi năm. Trường mở rộng hình thức tuyển sinh thông qua nhiều kênh khác nhau, giúp nâng cao chất lượng đầu vào.
Chất lượng đào tạo cũng được nâng lên đáng kể. Kết quả học tập của học sinh ngày càng tiến bộ, tỷ lệ học sinh giỏi và xuất sắc tăng lên, và tỷ lệ đỗ đại học, cao đẳng cũng tăng lên hàng năm. Nhiều học sinh đạt điểm cao trong kỳ thi đại học, thậm chí trở thành thủ khoa của các trường đại học.
Năm 2020, Bộ Giáo dục và Đào tạo cho phép trường tuyển sinh đối tượng mới là con em người Kinh trên địa bàn Hà Nội (70 học sinh tự túc kinh phí). Đây là một hướng đi mới, giúp đảm bảo sự phát triển bền vững của trường trong tương lai.
Trường Hữu nghị T78 đã trải qua một hành trình đầy gian nan nhưng cũng rất vinh quang. Từ một khu học xá nhỏ bé, trường đã vươn lên trở thành một trường trọng điểm, đóng góp quan trọng vào sự nghiệp giáo dục dân tộc và vun đắp tình hữu nghị quốc tế. Với những thành tích đã đạt được, Trường Hữu nghị T78 xứng đáng là một điểm sáng trong hệ thống giáo dục Việt Nam.