Hợp đồng tương lai và hợp đồng kỳ hạn là hai công cụ phổ biến trên thị trường chứng khoán phái sinh. Bài viết này của Sen Tây Hồ sẽ so sánh hợp đồng kỳ hạn và hợp đồng tương lai một cách chi tiết, giúp bạn hiểu rõ sự khác biệt và lựa chọn phù hợp với nhu cầu đầu tư của mình.
So sánh hợp đồng kỳ hạn và hợp đồng tương lai
Mục Lục
Các Loại Hợp Đồng Kỳ Hạn và Hợp Đồng Tương Lai
Để hiểu rõ hơn về bản chất của hai loại hợp đồng này, chúng ta sẽ đi sâu vào các dạng hợp đồng tương lai và kỳ hạn phổ biến.
Hợp đồng tương lai
Hợp đồng tương lai rất đa dạng, bao gồm:
-
Hợp đồng tương lai hàng hóa cơ bản: Liên quan đến các sản phẩm như nông sản (lúa gạo, cà phê), năng lượng (dầu thô, khí đốt), và kim loại (vàng, bạc). Khi đáo hạn, hợp đồng thường được thanh toán bằng việc chuyển giao vật chất hàng hóa.
-
Hợp đồng tương lai tiền tệ: Sử dụng các loại tiền tệ như bảng Anh, yên Nhật, đô la Canada, real Brazil, đô la Úc làm tài sản cơ sở. Loại hợp đồng này giúp nhà đầu tư phòng ngừa rủi ro và kiếm lợi nhuận từ biến động tỷ giá hối đoái.
-
Hợp đồng tương lai lãi suất: Công cụ chứng khoán phái sinh này được sử dụng để quản lý rủi ro biến động lãi suất ngắn hạn.
-
Hợp đồng tương lai trái phiếu: Thường được sử dụng trên thị trường công cụ nợ dài hạn (từ 1 năm trở lên). Tài sản cơ sở có thể là tín phiếu kho bạc hoặc các khoản tiền gửi.
-
Hợp đồng tương lai chỉ số cổ phiếu: Sử dụng các chỉ số cổ phiếu làm tài sản cơ sở, có thể là chỉ số của một nhóm cổ phiếu, chỉ số ngành, hoặc chỉ số chung của thị trường.
-
Hợp đồng tương lai cổ phiếu: Dựa trên các cổ phiếu riêng lẻ đã được niêm yết trên các sở giao dịch chứng khoán và có tính thanh khoản cao.
Hợp đồng kỳ hạn
Các loại hợp đồng kỳ hạn phổ biến bao gồm:
-
Hợp đồng kỳ hạn cổ phiếu/trái phiếu: Sử dụng cổ phiếu hoặc trái phiếu làm tài sản cơ sở.
-
Hợp đồng kỳ hạn hàng hóa: Tài sản cơ sở là các loại hàng hóa vật chất như gạo, hoa quả, lúa mì, cà phê, các loại dầu…
-
Hợp đồng kỳ hạn ngoại hối: Thỏa thuận mua bán một lượng tiền tệ nhất định theo tỷ giá đã định trước vào một thời điểm trong tương lai.
-
Hợp đồng kỳ hạn lãi suất: Thỏa thuận áp dụng một mức lãi suất cụ thể cho một khoản vốn tại thời điểm thanh toán trong tương lai.
So sánh chi tiết hợp đồng kỳ hạn và hợp đồng tương lai
Để hiểu rõ hơn về sự khác biệt giữa hai loại hợp đồng này, hãy cùng Sen Tây Hồ so sánh chi tiết dựa trên các tiêu chí sau:
Điểm giống nhau
Điểm chung lớn nhất giữa hợp đồng kỳ hạn và hợp đồng tương lai là cả hai đều là sản phẩm của thị trường chứng khoán phái sinh. Về cơ bản, chúng đều là thỏa thuận giữa các doanh nghiệp, nhà đầu tư hoặc đơn vị sản xuất, nhằm đầu cơ vào giá trị tương lai của một tài sản.
Các hợp đồng này đưa ra các điều khoản hợp tác và cam kết để hai bên thực hiện giao dịch thuận lợi, cùng có lợi, và cho phép sử dụng một công cụ bất kỳ tại một thời điểm trong tương lai với mức giá được xác định trước trong hợp đồng.
Cả hai loại hợp đồng đều đóng vai trò là công cụ phái sinh, có giá trị phụ thuộc vào giá trị của tài sản cơ sở, có thể là kim loại, nông sản, hàng hóa hoặc các công cụ tài chính như cổ phiếu, trái phiếu, hoặc lãi suất tiền tệ.
Điểm khác nhau
Tuy nhiên, giữa hợp đồng kỳ hạn và hợp đồng tương lai tồn tại nhiều điểm khác biệt quan trọng. Bảng so sánh dưới đây sẽ làm rõ các tiêu chí này, giúp bạn nhận diện đặc điểm của từng loại và lựa chọn công cụ đầu tư phái sinh phù hợp nhất.
| Tiêu chí | Hợp đồng kỳ hạn | Hợp đồng tương lai |
|---|---|---|
| Tiêu chuẩn hóa hợp đồng | Các bên không chuẩn hóa điều khoản, giá trị, khối lượng của tài sản cơ sở. Tài sản cơ sở có thể là bất cứ loại tài sản nào. | Được niêm yết và tiêu chuẩn hóa tại Sở giao dịch chứng khoán phái sinh. Chuẩn hóa về điều khoản, giá trị, khối lượng tài sản cơ sở. |
| Giao dịch và niêm yết | Được giao dịch trên thị trường OTC (thị trường phi tập trung). Không niêm yết và giao dịch trên thị trường tập trung. | Niêm yết trên thị trường tập trung. |
| Thời điểm thanh toán hợp đồng | Bên bán và bên mua sẽ thanh toán vào thời điểm giao hàng. | Bên bán và bên mua thanh toán lỗ lãi hàng ngày. |
| Rủi ro | Rủi ro cao do tính thanh khoản thấp hơn. | Tính thanh khoản cao tạo điều kiện cho các đối tác tham gia hợp đồng thực hiện tốt nghĩa vụ của họ. |
| Tài sản thế chấp | Bất cứ loại tài sản nào. | Chuẩn hóa về điều khoản, giá trị, khối lượng tài sản cơ sở. |
| Tính thanh khoản hợp đồng | Tính thanh khoản thấp hơn hợp đồng tương lai. | Tính thanh khoản cao. |
| Đóng vị thế | Nhà đầu tư tham gia hợp đồng kỳ hạn thực hiện đóng vị thế qua việc tham gia vị thế ngược với hợp đồng kỳ hạn tương tự. | Dễ dàng đóng vị thế: nhà đầu tư đóng vị thế mọi lúc qua việc tham gia vị thế ngược với HĐTL tương tự. Hỗ trợ người sở hữu HĐTL sử dụng vốn linh hoạt. |
| Bù trừ và ký quỹ | Không cần phải ký quỹ. | Yêu cầu các bên tham gia phải ký quỹ, giúp thanh toán thuận lợi. HĐTL thanh toán và bù trừ theo giá mỗi ngày và thông báo lỗ lãi vào tài khoản ký quỹ của nhà đầu tư đúng giá và gọi ký quỹ khi cần bổ sung. |
| Tính bắt buộc | Phụ thuộc vào các điều khoản hợp đồng là gì. | Không có quy mô. |
| Quy định | Các bên tham gia tự điều chỉnh. | Được điều chỉnh bởi Sở giao dịch Chứng khoán. |
Sau khi xem xét bảng so sánh chi tiết, có thể thấy rằng các doanh nghiệp tham gia hợp đồng tương lai sẽ linh hoạt hơn. Hợp đồng kỳ hạn có một số hạn chế mà hợp đồng tương lai có thể khắc phục. Cụ thể, hợp đồng tương lai có tính thanh khoản cao hơn và ít rủi ro hơn cho các nhà đầu tư.
Ảnh minh họa trừu tượng về tài chính, thể hiện sự phức tạp của thị trường phái sinh.
Chính vì những ưu điểm này, hợp đồng tương lai đã trở thành sản phẩm phái sinh đầu tiên được phát hành rộng rãi tại thị trường chứng khoán Việt Nam. Một số ưu điểm nổi bật của hợp đồng tương lai bao gồm:
-
Quản lý rủi ro: Hợp đồng tương lai được các nhà đầu tư sử dụng như một công cụ để quản lý rủi ro trong đầu tư, giúp bảo vệ khỏi những thất thoát do biến động giá của tài sản mua bán hàng ngày.
-
Cân đối danh mục đầu tư: Hợp đồng tương lai có thể được lựa chọn trong gói danh mục đầu tư để cân đối biến động, đặc biệt trong trường hợp tài sản biến động thất thường trên thị trường.
Có thể bạn quan tâm: 50 triệu kinh doanh gì? 7+ Ý tưởng kinh doanh với 50 triệu
Bài viết trên đã cung cấp thông tin so sánh hợp đồng kỳ hạn và hợp đồng tương lai một cách chi tiết, giúp bạn nắm rõ tính chất và đặc điểm của từng loại hợp đồng. Hy vọng rằng, với những kiến thức này, bạn sẽ có thể lựa chọn được công cụ phù hợp nhất cho giao dịch và hợp tác với các đối tác của mình.