Vụ việc nữ ca sĩ Thái Trinh gần đây chia sẻ về việc bị một quay phim trong gameshow có lời lẽ thô tục, “sàm sỡ bằng lời nói” đã gây xôn xao dư luận. Sau đó, đơn vị sản xuất chương trình đã gửi lời xin lỗi đến cô. Vậy, pháp luật Việt Nam quy định như thế nào về hành vi xúc phạm danh dự, nhân phẩm người khác bằng lời nói?
Mục Lục
Xúc phạm danh dự, nhân phẩm có thể bị xử phạt như thế nào?
Theo Luật sư (LS) Trần Minh Hùng (Đoàn LS TP.HCM), danh dự và nhân phẩm là những giá trị nhân thân được pháp luật bảo vệ. Hiến pháp 2013 quy định mọi người có quyền bất khả xâm phạm về thân thể, được pháp luật bảo hộ về sức khỏe, danh dự và nhân phẩm. Điều 34 Bộ luật Dân sự 2015 cũng khẳng định danh dự, nhân phẩm, uy tín của cá nhân là bất khả xâm phạm và được pháp luật bảo vệ.
LS Hùng phân tích: “Mọi người đều có quyền được pháp luật bảo hộ về thân thể, sức khỏe, danh dự và nhân phẩm. Hành vi dùng lời nói hoặc hành động xúc phạm nhân phẩm, danh dự của người khác là hành vi trái pháp luật. Tùy vào mức độ, người vi phạm có thể bị xử phạt vi phạm hành chính hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự.”
Về xử lý hành chính, căn cứ theo điểm a khoản 1 Điều 5 Nghị định 167/2013/NĐ-CP, người có cử chỉ, lời nói thô bạo, khiêu khích, trêu ghẹo, xúc phạm danh dự, nhân phẩm của người khác thì bị phạt cảnh cáo hoặc phạt tiền từ 100.000 đồng đến 300.000 đồng.
Về truy cứu trách nhiệm hình sự, LS Bùi Quốc Tuấn (Đoàn LS TP.HCM) cho biết, Điều 155 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi bổ sung năm 2017) quy định về tội “làm nhục người khác”. Theo đó, hành vi này có thể bị phạt tiền từ 10 triệu đồng đến 30 triệu đồng hoặc bị phạt cải tạo không giam giữ đến 3 năm. Trong trường hợp khiến nạn nhân bị rối loạn tâm thần và hành vi mà tỷ lệ tổn thương cơ thể 61% trở lên hoặc làm nạn nhân tự sát, người phạm tội có thể bị phạt tù lên đến 5 năm.
Cần làm gì khi bị xúc phạm danh dự, nhân phẩm?
Theo LS Tuấn, hành vi xúc phạm danh dự, nhân phẩm có thể được thể hiện bằng nhiều hình thức như lời nói, chữ viết hoặc đưa lên mạng Internet. Nếu cho rằng mình bị xúc phạm, người bị hại cần thu thập chứng cứ, lưu giữ hình ảnh, tài liệu hoặc nhờ người làm chứng. Thậm chí, có thể đề nghị thừa phát lại lập vi bằng về việc mình bị xúc phạm danh dự, nhân phẩm và trình báo cho cơ quan có thẩm quyền.
“Các cơ quan này sẽ xem xét, lập biên bản vi phạm hành chính để ra quyết định xử phạt hoặc chuyển hồ sơ cho cơ quan tiến hành tố tụng thực hiện điều tra, truy cứu trách nhiệm hình sự. Về yêu cầu bồi thường thiệt hại, người bị xúc phạm cũng có thể nộp đơn cho tòa án, theo thủ tục tố tụng dân sự để yêu cầu bồi thường”, LS Tuấn nêu rõ.
Về bồi thường, LS Hùng thông tin, người bị xúc phạm danh dự, nhân phẩm có quyền yêu cầu bồi thường một khoản tiền bù đắp tổn thất về tinh thần. Nếu không thỏa thuận được về khoản bồi thường bù đắp về tinh thần thì mức tối đa bồi thường không quá 10 tháng lương tối thiểu do Nhà nước quy định theo khoản 2 Điều 592, Bộ luật dân sự năm 2015.
Giữ bình tĩnh để tránh ảnh hưởng tiêu cực
Tiến sĩ Phạm Thị Thúy (Giảng viên trường Phân viện Học viện Hành chính Quốc gia tại TP.HCM) khẳng định nếu những gì nữ ca sĩ Thái Trinh chia sẻ là sự thật, cô ấy đã bị quấy rối tình dục bằng lời nói.
“Việc xúc phạm người khác bằng lời nói xoay quanh chuyện quấy rối tình dục chỉ là một dạng nhỏ. Còn lại có nhiều kiểu xúc phạm người khác qua những lời nói ác ý, hành động thường xảy ra mỗi ngày, nằm trong nhóm bạo hành tinh thần, dùng lời nói để bạo hành người khác như: chửi, chê bai, nói xấu, kể tội người khác cho số đông nghe…”, tiến sĩ Thúy cho biết.
Tiến sĩ Thúy cũng khuyên rằng, khi gặp phải vấn đề như bị quấy rối tình dục bằng lời nói, hay bị bạo hành tinh thần bằng lời nói, nạn nhân phải giữ bình tĩnh, tự tin vào chính mình, đừng vì lời nói của người khác mà nhận “rác” từ họ, làm tổn thương chính mình, khiến làm suy giảm đi cảm nhận tích cực về nhân cách của bản thân. Bởi vì nhân cách của bạn nằm trong thái độ và hành vi của bản thân chứ không nằm trong lời nói của người khác. Cách tốt nhất khi nghe phải những lời tiêu cực đó là nên hít thở sâu và bỏ đi, kiềm chế để không làm tổn thương người khác và cũng đừng để người khác làm tổn thương mình.