Bạn đã bao giờ gặp một người có vẻ mặt cau có, khó chịu, thậm chí là khinh khỉnh, nhưng khi tiếp xúc thì lại thấy họ rất dễ gần và thân thiện? Hiện tượng này được gọi là “Resting Bitch Face” (RBF), tạm dịch là “gương mặt khó ưa khi nghỉ ngơi”. Vậy, tại sao một số người lại sở hữu RBF, và liệu nó có thực sự phản ánh tính cách của họ?
Trong vài năm trở lại đây, cộng đồng mạng, đặc biệt là trên các nền tảng như Tumblr và 9GAG, thường xuyên chế ảnh nữ diễn viên Kristen Stewart vì vẻ mặt lạnh lùng, thiếu cảm xúc của cô. Nhiều người cho rằng cô kiêu căng, chảnh chọe và khó gần.
Tuy nhiên, Kristen Stewart không phải là người duy nhất sở hữu RBF. Nhiều người nổi tiếng khác như Nữ hoàng Elizabeth, nhà thiết kế Victoria Beckham, rapper Kanye West và nữ diễn viên Anna Kendrick cũng thường xuyên bị gán cho “gương mặt khó ưa” này. Tất cả họ đều từng trở thành đối tượng bị chế giễu trên mạng xã hội, dù ở mức độ khác nhau.
Trước thực tế này, Jason Rogers và Abbe Macbeth, hai nhà nghiên cứu về cảm xúc, đã hợp tác với công ty công nghệ Noldus để tìm hiểu: “Điều gì khiến một số khuôn mặt bị coi là vô cảm hoặc khó chịu? Yếu tố nào thực sự tạo nên RBF?”.
Để giải đáp câu hỏi này, họ đã sử dụng FaceReader, một công cụ phân tích biểu cảm khuôn mặt dựa trên chuyển động của các cơ mặt. Phần mềm này quét khuôn mặt từ ảnh hoặc video, đánh dấu 500 điểm trên mặt, xác định tọa độ của chúng và phân loại biểu cảm thành vui vẻ, buồn rầu, cau có, sợ hãi, ghê sợ, khinh bỉ hoặc trung lập (không cảm xúc).
Các nhà nghiên cứu đã tải lên một loạt ảnh chân dung với biểu cảm trung lập. Kết quả cho thấy, 97% số điểm trên khuôn mặt thể hiện trạng thái trung lập, chỉ có 3% cho thấy những biểu hiện khác thường rất nhỏ, như một chút buồn hoặc vui, nhưng không đáng kể.
Sau đó, họ tiếp tục phân tích ảnh của những người nổi tiếng như Kanye West, Kristen Stewart, Nữ hoàng Elizabeth và Anna Kendrick. Kết quả cho thấy, tỷ lệ biểu hiện khác thường tăng lên gấp đôi, đạt 6%. Đáng chú ý, biểu hiện “khinh bỉ” chiếm phần lớn trong sự gia tăng này. FaceReader ghi nhận khóe môi của những người này hơi nhếch lên và mắt hơi nheo lại so với bình thường, nhưng không phải do họ đang cười.
FaceReader có khả năng nhận diện biểu cảm tương tự như bộ não con người. Tuy nhiên, điểm khác biệt là FaceReader đánh giá một cách khách quan, không bị ảnh hưởng bởi định kiến giới tính. Điều này có nghĩa là phần mềm không cho rằng phụ nữ có biểu hiện khinh bỉ, trong khi nam giới lại chỉ đơn giản là đang có vẻ mặt bình thường.
Anna Kendrick từng chia sẻ về những khó khăn mà cô gặp phải do sở hữu RBF: “Khi tôi còn nhỏ, các đạo diễn thường hỏi tại sao tôi không cười nhiều hơn, có phải tôi không vui không?”. Điều này cho thấy sự tồn tại của định kiến xã hội về phụ nữ, rằng họ luôn phải tươi cười và vui vẻ, không được thể hiện những cảm xúc tiêu cực. Áp lực này vô hình trung đè nặng lên vai những người phụ nữ, buộc họ phải vui vẻ ngay cả khi không cảm thấy như vậy.
Tóm lại, “gương mặt khó ưa” không phải lúc nào cũng phản ánh tính cách thật sự của một người. Nó có thể chỉ là một đặc điểm tự nhiên trên khuôn mặt, hoặc là kết quả của những định kiến xã hội. Vì vậy, đừng vội đánh giá một người chỉ dựa trên vẻ bề ngoài của họ.