Rakugo là một loại hình nghệ thuật kể chuyện truyền thống của Nhật Bản, nơi người nghệ sĩ (Rakugoka) một mình đóng nhiều vai, kể những câu chuyện hài hước về nhiều nhân vật khác nhau, từ võ sĩ Samurai thời Edo đến những người buôn bán.
Có thể bạn chưa biết:
10 biểu tượng đại diện của đất nước Nhật Bản nhất định bạn nên biết
Lời và ý nghĩa của quốc ca Nhật Bản – Kimigayo
Mục Lục
Rakugo là gì?
Rakugo (落語) là một loại hình biểu diễn nghệ thuật kể chuyện truyền thống của Nhật Bản. Một nghệ sĩ Rakugo (落語家 – Rakugoka) sẽ ngồi trên sân khấu, thường chỉ với một chiếc quạt giấy (扇子 – Sensu) và một chiếc khăn tay (手拭 – Tenugui) làm đạo cụ, và kể một câu chuyện hài hước (噺 – Hanashi). Điểm đặc biệt là người nghệ sĩ phải tự mình diễn tả tất cả các nhân vật trong truyện, thay đổi giọng nói, điệu bộ để khán giả có thể hình dung rõ ràng về câu chuyện.
Không giống như các loại hình nghệ thuật truyền thống khác như Kabuki, nghệ sĩ Rakugo không sử dụng nhiều trang phục hay công cụ hỗ trợ phức tạp. Họ chủ yếu dựa vào kỹ năng kể chuyện, biểu cảm khuôn mặt, ngôn ngữ cơ thể và cách sử dụng đạo cụ tối giản để thu hút khán giả. Chính vì vậy, Rakugo được xem là một nghệ thuật biểu diễn đòi hỏi kỹ thuật và sự khéo léo rất cao từ người nghệ sĩ.
Cấu trúc của một buổi biểu diễn Rakugo
Một buổi biểu diễn Rakugo thường được gọi là một câu chuyện (噺 – Hanashi), và có cấu trúc ba phần rõ ràng:
- Makura (マクラ): Phần mở đầu, hay còn gọi là “gối đầu”. Đây là phần giới thiệu, thường là một câu chuyện ngắn hoặc một đoạn hội thoại hài hước, liên quan đến chủ đề chính của câu chuyện Rakugo sắp được kể. Makura giúp khán giả làm quen với phong cách của nghệ sĩ và tạo không khí thoải mái, vui vẻ. Ví dụ, nếu câu chuyện chính liên quan đến mì Soba, phần Makura có thể là một câu chuyện hài hước về một quán mì Soba nổi tiếng.
- Hondai (本題): Phần thân chính của câu chuyện. Đây là phần nội dung chính, nơi nghệ sĩ Rakugo kể câu chuyện một cách chi tiết và hấp dẫn. Câu chuyện có thể là về bất cứ điều gì, từ những tình huống hài hước trong cuộc sống hàng ngày đến những câu chuyện lịch sử hoặc truyền thuyết.
- Ochi (落ち): Phần kết thúc, hay còn gọi là “kết luận”. Đây là phần quan trọng nhất của câu chuyện, nơi nghệ sĩ Rakugo đưa ra một cái kết bất ngờ, hài hước hoặc sâu sắc, khiến khán giả phải bật cười hoặc suy ngẫm. Ochi có thể có nhiều hình thức khác nhau, như chơi chữ, đảo ngược tình huống, hoặc đưa ra một thông điệp ý nghĩa. Đôi khi nó còn được gọi là Sage (サゲ).
Cấu trúc của một buổi biểu diễn Rakugo
Thời lượng của mỗi phần có thể thay đổi tùy thuộc vào câu chuyện và phong cách của nghệ sĩ, nhưng thông thường, Makura chiếm khoảng 5 phút, Hondai chiếm khoảng 25 phút và Ochi chiếm phần còn lại trong một buổi biểu diễn Rakugo kéo dài 30 phút.
Các thể loại câu chuyện Rakugo
Rakugo có thể được chia thành hai loại chính:
- Rakugo cổ điển (古典落語 – Koten Rakugo): Những câu chuyện được truyền lại qua nhiều thế hệ nghệ sĩ Rakugo. Đây là những câu chuyện truyền thống, thường có nguồn gốc từ thời Edo, và đã trở thành một phần quan trọng của di sản văn hóa Nhật Bản.
- Rakugo hiện đại (新作落語 – Shinsaku Rakugo): Những câu chuyện mới được sáng tác bởi các nghệ sĩ Rakugo đương đại. Những câu chuyện này thường phản ánh cuộc sống hiện đại và các vấn đề xã hội ngày nay.
Một nghệ sĩ Rakugo đang biểu diễn một câu chuyện Rakugo hiện đại
Ngoài ra, Rakugo còn có thể được phân loại theo nội dung câu chuyện. Có những câu chuyện về cuộc sống của người dân thị trấn (町人 – Chōnin), những câu chuyện về các võ sĩ Samurai (侍 – Samurai), những câu chuyện về những người nghiện rượu (酒飲み – Sakenomi), những câu chuyện về những người keo kiệt (ケチ – Kechi), những câu chuyện về những người nóng tính (短気 – Tanki), và những câu chuyện cảm động về tình người (人情 – Ninjō).
Khám phá Nhật Bản thời xưa qua Rakugo
Rakugo không chỉ là một loại hình giải trí, mà còn là một cửa sổ nhìn vào cuộc sống và văn hóa của Nhật Bản thời Edo. Qua những câu chuyện Rakugo, chúng ta có thể hiểu rõ hơn về cách sống, phong tục tập quán, và những giá trị đạo đức của người dân Nhật Bản thời xưa.
Một nghệ sĩ Rakugo đang kể một câu chuyện Rakugo cổ điển về cuộc sống của người dân Nhật Bản thời Edo
Rakugo là một nghệ thuật kể chuyện độc đáo, nơi người nghe có thể tự do tưởng tượng và thưởng thức. Hãy thử lắng nghe một câu chuyện Rakugo và khám phá những điều thú vị về văn hóa Nhật Bản bạn nhé!
Bài viết cùng chuyên mục:
Hài Nhật Bản – văn hoá độc đáo mang tên Owarai (kì 2)
Hài Nhật Bản – văn hoá độc đáo mang tên Owarai (kì 1)
W.DRAGON (LOCOBEE)
* Bài viết thuộc bản quyền của LOCOBEE. Vui lòng không sao chép hoặc sử dụng khi chưa có sự đồng ý chính thức của LOCOBEE.