Trong nửa thế kỷ qua, ngôn ngữ liên quan đến giới tính, bản dạng giới và xu hướng tình dục đã trải qua những biến đổi sâu sắc. Không chỉ xuất hiện nhiều từ ngữ mới, mà ngay cả những từ ngữ quen thuộc cũng mang những ý nghĩa và sắc thái khác biệt. Một trong số đó là “queer”.
Ngày nay, giới trẻ đã khoác lên từ “queer” một ý nghĩa mới mẻ, dùng để chỉ những người không tuân theo các chuẩn mực và quan điểm truyền thống về bản dạng giới và xu hướng tình dục. Vậy, queer là gì? Bài viết này sẽ giúp bạn giải mã thuật ngữ này, một khái niệm vẫn còn khá mới mẻ trong tiếng Việt.
Định Nghĩa Về Queer
Queer, một cách đơn giản, có thể hiểu là “những người khác biệt”. Tuy nhiên, ý nghĩa của nó rộng hơn nhiều so với định nghĩa sơ khai này.
Queer là một thuật ngữ mang tính bao hàm, dùng để chỉ sự đa dạng của các bản dạng và trải nghiệm.
Dưới đây là 4 ý nghĩa phổ biến nhất của “queer” trong bối cảnh hiện tại:
-
Kỳ quặc, hay ho, độc đáo: Queer có thể mang nghĩa kỳ lạ, khác thường, nhưng đồng thời cũng có thể là thú vị, hấp dẫn. Cách hiểu này phụ thuộc vào quan điểm cá nhân của mỗi người. Ví dụ, một người có phong cách thời trang độc đáo, phá cách có thể bị coi là “queer” theo nghĩa tiêu cực, nhưng cũng có thể được ngưỡng mộ vì sự sáng tạo và cá tính riêng biệt.
-
Cảm thấy hấp dẫn bởi những người có giới tính khác nhau: Trong khi xã hội truyền thống thường chỉ công nhận hai giới tính (nam và nữ), thực tế giới tính phức tạp hơn nhiều. “Queer” có thể là một từ để tự gọi bản thân của những người cảm thấy bị thu hút bởi nhiều giới tính khác nhau, bao gồm nam, nữ, song tính hoặc những người có bản dạng giới khác.
-
Người không thuần dị tính: “Queer” được sử dụng như một thuật ngữ chung để chỉ tất cả những người không phải là người dị tính (tức là chỉ có tình cảm và quan hệ với người khác giới). Queer có thể bao gồm cả cộng đồng LGBTQIA+. Điều này giúp những cá nhân này tránh bị gò bó vào các định nghĩa cụ thể và cứng nhắc như đồng tính nam, đồng tính nữ hay chuyển giới. “Queer” mang tính mở và không cụ thể như “gay” hay “lesbian”. Nó không tiết lộ giới tính của một người, trong khi “lesbian” chỉ rõ đó là một người phụ nữ thích phụ nữ.
-
Chỉ đặc tính của một lớp người ủng hộ sự đa dạng: “Queer” còn là một danh xưng cho những người chống lại sự chuẩn hóa, những người cảm thấy mình khác biệt nhưng không muốn tự giới hạn mình trong các danh mục “gay” hoặc “lesbian”. Dù đôi khi bị các nhóm gay/lesbian xem là “người ngoài”, họ vẫn khao khát được xã hội công nhận sự tồn tại của mình song song với nhóm nhị nguyên giới (nam-nữ) truyền thống. Hiện nay, họ sử dụng chính từ “queer” như một đòn phản kháng dành cho những người kỳ thị người đồng tính.
Tóm lại, “queer” có thể hiểu là “người có giới tính khác biệt, cảm xúc, mối quan hệ khác biệt”, trong khi “gay” lại là “người có cảm xúc, quan hệ với người cùng giới”.
Các Phim Về Queer
Dưới đây là một vài sản phẩm truyền thông văn hóa nổi tiếng về chủ đề Queer:
Queer as Folk
Đây là series phim truyền hình nổi tiếng về LGBTQ+. Dù đã ra mắt cách đây 19 năm ở Mỹ và 20 năm ở Anh, “Queer as Folk” vẫn là một bộ phim điển hình về sự khác biệt giới và là nguồn cảm hứng cho nhiều chương trình truyền hình phổ biến sau này.
Vào thời điểm đó, ở Mỹ, những người thuộc “giới tính thứ ba” vẫn bị kỳ thị và chỉ trích gay gắt, dẫn đến nhiều phong trào “bài đồng tính”. Bộ phim truyền hình nhiều tập này đã gặp vô vàn khó khăn, trở ngại mới được trình chiếu, với 5 mùa và 83 tập, giúp thay đổi những định kiến đối với đề tài đồng tính trong xã hội đương thời.
Queer Eye
Đây là một chương trình truyền hình thực tế được phát sóng từ năm 2018 và đã thành công ngoài mong đợi tại Mỹ. Ban đầu có tên là “Queer Eye for the Straight Guy”, phim kể về câu chuyện 5 chàng gay thuộc nhóm Fab Five đã giúp đỡ những chàng trai “thẳng” hài lòng với bản thân và thành công hơn trong cuộc sống.
Lý Thuyết Queer
Queer xuất hiện từ khi nào? Tại sao gần đây queer lại được nhắc đến nhiều như vậy? Tại sao ngày càng có nhiều bạn trẻ nổi loạn và tự xưng mình là Queer?
Bạn có muốn tìm hiểu sâu hơn về nguồn gốc của từ “queer” cũng như lịch sử phát triển của thành phần queer trong xã hội?
Hãy đọc thêm các bài viết chuyên sâu về Queer (Những người khác biệt) và Queer Theory (Thuyết dị biệt).