Logistics đã trở thành một thuật ngữ quen thuộc trong giới kinh doanh Việt Nam những năm gần đây. Tuy nhiên, để hiểu rõ bản chất và phạm vi hoạt động của ngành này thì không phải ai cũng nắm vững. Bài viết này sẽ cung cấp một cái nhìn toàn diện và sâu sắc về logistics, giúp bạn hiểu rõ hơn về vai trò và tầm quan trọng của nó trong chuỗi cung ứng hiện đại.
Mục Lục
Logistics Là Gì? Định Nghĩa Đầy Đủ và Cập Nhật
Xuất phát từ tiếng Hy Lạp, logistics, hay còn gọi là “hậu cần”, là một khái niệm rộng hơn nhiều so với cách hiểu đơn thuần là vận chuyển hàng hóa. Logistics bao gồm một chuỗi các hoạt động liên quan chặt chẽ với nhau, từ đóng gói, nhập kho, lưu kho, bảo quản, vận chuyển, làm thủ tục hải quan, xử lý giấy tờ, ghi ký mã hiệu, tư vấn khách hàng, đến giao hàng và các dịch vụ liên quan khác, tất cả nhằm mục đích đáp ứng nhu cầu của khách hàng và mang lại lợi nhuận cho doanh nghiệp.
Trước đây, các doanh nghiệp thường tự đảm nhiệm toàn bộ quy trình logistics. Tuy nhiên, trong bối cảnh cạnh tranh gay gắt hiện nay, việc xây dựng một chiến lược logistics hiệu quả là yếu tố then chốt giúp doanh nghiệp tiết kiệm chi phí, thời gian, công sức và nâng cao hiệu quả kinh doanh. Doanh nghiệp nào làm tốt logistics sẽ có lợi thế cạnh tranh lớn trên thị trường.
Định nghĩa trên thường được hiểu là dịch vụ logistics, tuy nhiên, logistics hiện đại có ý nghĩa rộng hơn thế. Theo Hiệp hội các nhà chuyên nghiệp về quản trị chuỗi cung ứng CSCMP, định nghĩa logistics được mở rộng như sau:
“Quản trị logistics là một phần của quản trị chuỗi cung ứng, bao gồm việc hoạch định, thực hiện và kiểm soát quá trình vận chuyển và dự trữ hàng hóa, dịch vụ, cùng các thông tin liên quan từ điểm xuất phát đến điểm tiêu thụ, nhằm đáp ứng yêu cầu của khách hàng.”
Các hoạt động chính của quản trị logistics bao gồm:
- Quản trị vận tải hàng hóa (xuất nhập khẩu)
- Quản trị mạng lưới logistics
- Quản trị kho bãi, vật liệu, đội tàu
- Thực hiện đơn hàng
- Quản trị tồn kho
- Hoạch định cung cầu
- Quản trị nhà cung cấp dịch vụ thứ ba (3PL)
Ở mức độ cao hơn, logistics còn có thể bao gồm các hoạt động như tìm kiếm nguồn cung ứng, hoạch định sản xuất và đóng gói, và dịch vụ khách hàng.
Tóm lại, quản trị logistics là một chức năng tổng hợp, tối ưu hóa tất cả các hoạt động logistics và phối hợp chúng với các bộ phận khác như marketing, sản xuất, kinh doanh, tài chính và công nghệ thông tin để đạt được hiệu quả cao nhất.
Tìm Hiểu Sâu Hơn Về Ngành Logistics
Để có cái nhìn toàn diện hơn về ngành logistics, chúng ta sẽ đi sâu vào các khía cạnh khác nhau của nó.
Quy Trình Hoạt Động Logistics Cơ Bản
Logistics không chỉ là hoạt động của các công ty dịch vụ, mà còn là một phần không thể thiếu trong hoạt động của mỗi doanh nghiệp. Theo kinh nghiệm của công ty Cẩm Thạch, một doanh nghiệp lâu năm trong lĩnh vực xuất nhập khẩu, một quy trình logistics cơ bản cần bao gồm các hoạt động sau:
- Dịch vụ khách hàng
- Dự báo nhu cầu
- Thông tin phân phối
- Kiểm soát lưu kho
- Vận chuyển nguyên vật liệu
- Quản lý quá trình đặt hàng
- Lựa chọn địa điểm nhà máy và kho
- Gom hàng hóa
- Đóng gói và xếp dỡ hàng
- Phân loại hàng hóa
Đây là những hoạt động logistics cơ bản mà mọi doanh nghiệp cần thực hiện. Tuy nhiên, việc vận chuyển và giao hàng đến tận tay khách hàng không phải lúc nào cũng dễ dàng. Đó là lý do dịch vụ logistics ra đời, trở thành một công cụ hỗ trợ đắc lực cho các doanh nghiệp.
Các Hình Thức Logistics Phổ Biến Hiện Nay
Hiện nay, có 4 hình thức quản trị logistics phổ biến:
- 1PL (First Party Logistics): Doanh nghiệp tự thực hiện và chịu trách nhiệm toàn bộ hoạt động logistics, từ lưu trữ, vận chuyển đến giao hàng.
- 2PL (Second Party Logistics): Doanh nghiệp vừa tự thực hiện, vừa thuê ngoài một số hoạt động logistics nhất định.
- 3PL (Third Party Logistics): Doanh nghiệp thuê một công ty logistics chuyên nghiệp để thực hiện một hoặc một số hoạt động logistics. Đây là hình thức phổ biến hiện nay. Nếu bạn đang tìm kiếm một đơn vị uy tín, bạn có thể tham khảo dịch vụ của công ty Nam Phú Thịnh Express (sentayho.com.vn), với hơn 12 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực vận tải.
- 4PL (Fourth Party Logistics): Doanh nghiệp thuê một đơn vị logistics để quản lý và điều hành toàn bộ chuỗi logistics, từ đầu vào đến đầu ra.
Ngoài ra, với sự phát triển của thương mại điện tử, hình thức 5PL đang dần hình thành, hứa hẹn sẽ giúp doanh nghiệp quản lý hàng hóa hiệu quả hơn.
Kiến Thức và Kỹ Năng Cần Thiết Để Thành Công Trong Ngành Logistics
Nếu bạn đang có ý định tham gia vào ngành logistics, việc trang bị kiến thức và kỹ năng là vô cùng quan trọng.
Tùy thuộc vào vị trí và vai trò cụ thể, bạn sẽ cần những kiến thức chuyên môn khác nhau. Tuy nhiên, có một số kiến thức cơ bản mà bạn cần nắm vững:
| Thuật ngữ | Nội dung | Mục đích |
|---|---|---|
| Incoterms | Các điều kiện thương mại quốc tế | Giúp bạn hiểu rõ hơn về công việc xuất nhập khẩu, địa điểm giao hàng và các chứng từ liên quan. Incoterms là kim chỉ nam quan trọng trong ngành logistics. |
| Bộ chứng từ XNK | Các giấy tờ cần thiết để hoàn thành thủ tục xuất/nhập khẩu (invoice, packing list, CO, L/C,…) | Đây là những thủ tục bắt buộc nếu bạn muốn xuất hoặc nhập khẩu hàng hóa từ nước ngoài. |
| Bảo hiểm hàng hóa | Bảo hiểm cho các rủi ro đối với hàng hóa trong quá trình vận chuyển | Đảm bảo an toàn cho lô hàng và giúp bạn hoàn thành thủ tục giao nhận. |
| Khai báo Hải quan | Khai báo qua tài khoản của Tổng cục Hải quan về quản lý xuất nhập khẩu hàng hóa | Kỹ năng cơ bản của một nhân viên logistics và là nghiệp vụ quan trọng đối với các doanh nghiệp logistics. |
| Thủ tục giao nhận | Các văn bản cần thiết để hoàn tất giao nhận hàng hóa | Giúp bạn nắm vững quy trình giao nhận hàng hóa. |
| HS code, tính thuế | Các dịch vụ công ty logistics cung cấp cho doanh nghiệp xuất nhập khẩu | Giúp doanh nghiệp tính thuế, tra mã code và làm các thủ tục chuyên ngành. |
Theo công ty Piget Logistics, bên cạnh kiến thức, bạn cũng cần trang bị những kỹ năng quan trọng sau:
- Khả năng nhìn nhận toàn cảnh quy trình logistics để dự đoán rủi ro và xây dựng kế hoạch dự phòng.
- Khả năng thích ứng và linh hoạt, đặc biệt trong bối cảnh chuỗi cung ứng liên tục thay đổi.
- Bình tĩnh dưới áp lực để đảm bảo thực hiện đúng các hoạt động và tránh sai sót.
- Kỹ năng giải quyết vấn đề để vượt qua các thách thức trong quá trình làm việc.
- Trung thực và cởi mở với khách hàng để xây dựng lòng tin và củng cố mối quan hệ hợp tác.
Ngoài ra, bạn cũng cần liên tục cải thiện hiệu quả công việc, trau dồi kỹ năng quản lý, và khả năng giải tỏa căng thẳng. Tất cả những điều này sẽ giúp bạn nhanh chóng thành công trong lĩnh vực logistics.