Product Owner (PO) là người “sở hữu” sản phẩm, chịu trách nhiệm giải quyết các vấn đề của người dùng cuối (end-user), từ đó vận hành và cải tiến sản phẩm để đạt được mục tiêu kinh doanh của công ty. Vậy công việc cụ thể của một Product Owner là gì? Họ khác gì so với Product Manager hay UX Designer?
Để hiểu rõ hơn về vai trò này, hãy cùng ITviec khám phá những chia sẻ từ anh Nguyễn Đức Đông Hiếu, Product Owner tại Chợ Tốt, về công việc, những nguyên tắc quan trọng và lời khuyên hữu ích cho những ai muốn theo đuổi sự nghiệp Product Owner.
Mục Lục
Phân Biệt Product Owner và Product Manager
Tại Việt Nam, các chức danh như Product Owner, Product Manager, Product Specialist hay Product Executive có thể khác nhau tùy thuộc vào cấu trúc và quy mô của từng công ty. Thay vì tập trung vào tên gọi, bạn nên xem xét kỹ mô tả công việc để hiểu rõ vai trò và trách nhiệm.
Anh Hiếu chia sẻ kinh nghiệm từ Chợ Tốt và Zalo cho thấy sự khác biệt giữa Product Manager và Product Owner nằm ở phạm vi và tính chất công việc:
-
Product Manager: Tập trung vào các vấn đề tổng quan, chiến lược của sản phẩm, như tầm nhìn, định vị trên thị trường và xây dựng lộ trình sản phẩm (product roadmap).
-
Product Owner: Giải quyết các vấn đề thực tế của người dùng khi sử dụng sản phẩm, từ đó vận hành và cải tiến sản phẩm để đạt được các chỉ số KPI kinh doanh của công ty.
Hiểu một cách đơn giản, Product Owner có thể được xem như “Product Manager” của một hoặc một vài sản phẩm nhỏ nằm trong một sản phẩm lớn. Ví dụ, tại Chợ Tốt, mỗi Product Specialist (tương đương Product Owner) sẽ phụ trách một mảng riêng, giải quyết các vấn đề khác nhau của người dùng, chẳng hạn như đăng tin, đề xuất sản phẩm phù hợp hoặc hỗ trợ người bán chuyên nghiệp mở gian hàng.
Công Việc Của Một Product Owner
Vậy một Product Owner thực hiện những công việc cụ thể nào? Dưới đây là những nhiệm vụ chính của một Product Owner:
- Theo dõi “sức khỏe” sản phẩm: Dựa trên số liệu và phản hồi từ người dùng để xác định các vấn đề cần sửa chữa hoặc cải tiến.
- Nghiên cứu người dùng (User Research): Phỏng vấn trực tiếp người dùng để xác nhận các vấn đề và hiểu rõ nhu cầu của họ.
- Đề xuất giải pháp: Phối hợp với UX Designer để xây dựng wireframe, với UI Designer để thiết kế giao diện, và tạo specifications để diễn giải thiết kế cho đội ngũ phát triển (dev, QA).
- Lập kế hoạch và timeline: Xác định thời gian biểu và kế hoạch phát hành sản phẩm, có thể chia thành nhiều giai đoạn nhỏ tùy thuộc vào quy mô tính năng.
- Theo dõi và lặp lại quy trình: Sau khi phát hành, tiếp tục theo dõi các chỉ số và lặp lại quy trình để liên tục cải tiến sản phẩm.
Vai trò của Product Owner trong quy trình Scrum.
Ba Nguyên Tắc Vàng Khi Phát Triển Sản Phẩm
Theo anh Hiếu, có ba nguyên tắc quan trọng nhất cần tuân thủ khi phát triển sản phẩm:
- Đề cao sự rõ ràng (clear, but not fancy): Sản phẩm cần đơn giản, dễ hiểu, dễ sử dụng và đáp ứng đúng mong đợi của người dùng, thay vì quá phức tạp, khó hiểu hoặc khó sử dụng.
- Mọi quyết định phải dựa trên số liệu (data driven): Tránh “áp đặt” ý kiến cá nhân, mọi ý tưởng phải xuất phát từ nghiên cứu thị trường và phân tích dữ liệu. Sau đó, cần phản biện ý tưởng thông qua nghiên cứu và phỏng vấn người dùng để xác minh tính khả thi.
phan-tich-du-lieu
- Thiết kế cho mọi người, nhưng tập trung vào đối tượng trung cấp (intermediates): Hướng đến người dùng trung cấp (intermediates) và hỗ trợ người dùng sơ cấp (beginner) dần chuyển sang nhóm này, thay vì chỉ tập trung vào người dùng sơ cấp hoặc cao cấp (experts).
Ngoài ra, anh Hiếu nhấn mạnh thêm hai lưu ý quan trọng:
- Sản phẩm phải thân thiện và luôn có sự phản hồi/giao tiếp với người dùng: Ví dụ, khi người dùng nhập sai thông tin đăng nhập, hệ thống cần thông báo rõ ràng lỗi sai để họ biết cách khắc phục.
- Người làm product phải biết “thông cảm” với user: Luôn đặt mình vào vị trí của người dùng để hiểu rõ những khó khăn và vướng mắc của họ, từ đó cải tiến sản phẩm.
Thách Thức Và Bài Học Đắt Giá
Một trong những thách thức lớn nhất đối với Product Owner là tìm ra nguyên nhân của vấn đề khi gặp phải tình huống “traffic lên xuống không rõ lý do”. Để vượt qua thách thức này, cần phải ăn, ngủ và sống cùng sản phẩm, theo dõi sát sao các chỉ số hàng ngày, đặc biệt là sau mỗi lần phát hành tính năng mới.
Bài học quan trọng nhất mà anh Hiếu rút ra trong vai trò Product Owner là phải truyền cảm hứng cho nhóm phát triển (Designer, Developer, QA…) để sản phẩm đạt được đúng mục đích. Product Owner nên dành phần lớn thời gian cho việc phát triển sản phẩm (product backlog, timeline, release…) và một phần thời gian cho việc tương tác, trò chuyện với team về giá trị của sản phẩm.
Lời Khuyên Cho Những Ai Muốn Trở Thành Product Owner
Anh Hiếu khuyên những ai muốn theo đuổi nghề Product Owner cần trang bị kiến thức chuyên môn (Domain Knowledge) và kỹ năng sản phẩm (Product Skills). Bên cạnh đó, cần có tầm nhìn xa trông rộng và không ngừng học hỏi để theo kịp sự phát triển của thị trường.
Ngoài ra, cần cải thiện khả năng truyền đạt suy nghĩ, thuyết trình một cách súc tích để các lập trình viên và các bên liên quan có thể hiểu rõ và thực hiện đúng ý tưởng của Product Owner.
Tài Liệu Tham Khảo Hữu Ích
Anh Hiếu gợi ý một số tài liệu tham khảo hữu ích cho Product Owner:
- Website: sidebar.io, sentayho.com.vn
- Sách: Don’t make me think, Hooked – How to build Habit-Forming Products, Sprint: How to solve big problems and test new ideas in just five days
- Khóa học online: The Ultimate Guide to Usability and UX trên Udemy
Hy vọng những chia sẻ từ anh Nguyễn Đức Đông Hiếu sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn về vai trò Product Owner và có những định hướng đúng đắn trên con đường sự nghiệp của mình.