Phương pháp PBL (Problem-Based Learning – Học tập dựa trên giải quyết vấn đề) đã được triển khai rộng rãi trong các lớp học thông qua các tình huống lâm sàng. Mục tiêu là rèn luyện cho học viên kỹ năng tìm kiếm thông tin bằng tiếng Anh, đọc và dịch tài liệu, từ đó làm cho bài giảng trở nên sinh động và hấp dẫn hơn. Với PBL, học viên có thể tiếp cận nhiều tài liệu tiếng Anh với các văn phong khác nhau. Bài viết này sẽ giới thiệu chi tiết về phương pháp PBL, một phương pháp tuy không mới nhưng chưa được áp dụng rộng rãi tại nhiều trường học ở Việt Nam. PBL là phương pháp học tập mà tác giả đã trải nghiệm và yêu thích lần đầu tiên tại bộ môn Sản – Đại học Y Dược TP.HCM.
Mục Lục
PBL Là Gì?
PBL (Problem-based learning – Học tập dựa trên giải quyết vấn đề) là một phương pháp giảng dạy tiên tiến, chủ động, đặt trọng tâm vào việc tìm hiểu và giải quyết các vấn đề thực tế. Mô hình này lần đầu tiên được triển khai tại Đại học McMaster, Canada vào cuối những năm 1960. Phương pháp này còn được biết đến với các tên gọi khác như: “open-ended problems” (vấn đề mở), “self-directed learners” (người học tự định hướng), “teacher as facilitator” (giáo viên là người hướng dẫn), và “student as problem solver” (học sinh là người giải quyết vấn đề). Bản chất của PBL là tạo ra một môi trường học tập mà ở đó, người học chủ động khám phá, nghiên cứu và vận dụng kiến thức để giải quyết các tình huống cụ thể.
Đặc Điểm Nổi Bật Của Phương Pháp PBL
Mô hình học tập PBL với học sinh là trung tâm, giáo viên là người hướng dẫn
PBL sở hữu nhiều đặc điểm khác biệt so với phương pháp giảng dạy truyền thống, mang lại trải nghiệm học tập thú vị và hiệu quả hơn cho người học.
Giải quyết vấn đề là trọng tâm
Người học được dẫn dắt vào các vấn đề, được gợi mở và phải tự giải quyết các vấn đề đó. Điều quan trọng là không chỉ có một cách giải quyết vấn đề duy nhất “đúng”. Trong quá trình học tập theo phương pháp PBL, việc hình thành thói quen tự đặt câu hỏi, thắc mắc và tìm kiếm câu trả lời sẽ hiệu quả hơn nhiều so với việc chỉ nghe giáo viên giải thích. Quá trình giải quyết vấn đề có thể gặp phải những ý kiến đồng tình hoặc phản đối, thúc đẩy người học nỗ lực tìm kiếm thông tin sâu hơn và vững chắc hơn để bảo vệ quan điểm của mình dựa trên bằng chứng cụ thể (evidence-based).
Thông qua tranh luận khoa học bằng cách đưa ra quan điểm và bằng chứng, học viên sẽ dần hiểu rõ hơn những điều mình “tưởng” là đúng nhưng lại chưa hợp lý, từ đó hiểu sâu hơn về mỗi vấn đề. PBL khuyến khích tư duy phản biện và khả năng tự học, tự nghiên cứu ở người học.
Vấn đề đến từ đâu?
Các vấn đề trong PBL thường được xây dựng dựa trên các trường hợp cụ thể. Ví dụ, trong thực hành lâm sàng đối với sinh viên y khoa, mỗi trường hợp bệnh chứa đựng nhiều vấn đề khác nhau. Không chỉ chú trọng vào chẩn đoán và điều trị, các vấn đề còn có thể xuất hiện ngay khi bệnh nhân mới đến khám.
Ví dụ, một người lái xe ôm lâu năm trước cổng bệnh viện có thể đoán được bệnh nhân bị viêm ruột thừa cấp chỉ bằng cách quan sát dáng đi của họ. Câu hỏi đặt ra là: Bệnh nhân bị viêm ruột thừa cấp có dáng đi như thế nào? Dáng đi đó có thể gặp ở những bệnh nào khác? Nếu một người có dáng đi như vậy, khả năng mắc bệnh viêm ruột thừa là bao nhiêu phần trăm?… Chỉ dựa trên một bối cảnh, chúng ta có thể khai thác được rất nhiều vấn đề khác nhau nếu chịu khó động não và suy nghĩ.
Tự định hướng giải quyết vấn đề
Việc tự tìm hiểu, nghiên cứu và giải quyết các vấn đề thường diễn ra trong một nhóm nhỏ (thường dưới 10 thành viên, lý tưởng nhất là khoảng 5 thành viên). Làm việc nhóm giúp phát triển mối quan hệ trong học tập, tạo cảm giác thoải mái để các thành viên phát triển ý tưởng mới và đặt ra nhiều câu hỏi hơn cho vấn đề. Hơn nữa, làm việc nhóm còn giúp tăng cường kỹ năng giao tiếp và kỹ năng quản lý sự thay đổi trong mỗi nhóm. Cuối cùng, nhóm học có thể trở nên rất gắn kết và tạo động lực cho các thành viên duy trì hoạt động.
Ứng dụng kiến thức vào tình huống thực tế
Thay vì giáo viên cung cấp thông tin và sau đó kiểm tra khả năng ghi nhớ và áp dụng kiến thức của học viên, PBL hướng tới việc học viên tự áp dụng kiến thức vào các tình huống mới. Học viên được đối mặt với các bối cảnh, các vấn đề được xây dựng trên tình huống thực tế (ví dụ tình huống bệnh), và sau đó được yêu cầu tìm kiếm và khám phá những nội dung của các bối cảnh đó.
PBL không chỉ dừng lại ở việc truyền đạt kiến thức mà còn chú trọng đến việc phát triển kỹ năng giải quyết vấn đề, tư duy phản biện và khả năng làm việc nhóm.
Kết Luận
Nói tóm lại, phương pháp học tập PBL hướng tới việc phát triển tư duy và kỹ năng sáng tạo, tăng cường khả năng tự giải quyết vấn đề, tạo thêm động lực học tập, và quan trọng nhất là giúp truyền tải kiến thức vào việc giải quyết các tình huống thực tế.
Đối với các bạn sinh viên Đại học Y Dược TP.HCM, PBL không còn là một khái niệm mới mẻ. Tuy nhiên, đối với các bạn sinh viên tại các trường khác, PBL vẫn còn khá mới mẻ. Hiện tại, phương pháp này đang được áp dụng cho lớp Anh Văn Y Khoa Lâm Sàng.
sentayho.com.vn NGUYỄN THÁI DUY
Anh Văn Y Khoa DRDUY