Nước Rửa Tay Khô: Bí Quyết Chọn Lựa và Sử Dụng Đúng Cách Để Bảo Vệ Sức Khỏe

Trong cuộc sống hiện đại, nước rửa tay khô đã trở thành một vật dụng không thể thiếu, đặc biệt là trong bối cảnh dịch bệnh. Tuy nhiên, làm thế nào để chọn được sản phẩm chất lượng và sử dụng đúng cách để đảm bảo hiệu quả diệt khuẩn tối ưu? Bài viết này sẽ cung cấp cho bạn những kiến thức cần thiết để bảo vệ sức khỏe bản thân và gia đình.

Tại Sao Cần Hiểu Rõ Về Nước Rửa Tay Khô?

Thị trường hiện nay tràn lan các sản phẩm nước rửa tay khô với chất lượng khác nhau, thậm chí có những sản phẩm không đạt tiêu chuẩn và gây hại cho sức khỏe người tiêu dùng. Nhiều người cũng tự chế nước rửa tay khô tại nhà theo các công thức lan truyền trên mạng, tiềm ẩn nhiều rủi ro về hiệu quả diệt khuẩn và an toàn. Việc trang bị kiến thức về nước rửa tay khô chuẩn y khoa là vô cùng quan trọng để bạn có thể lựa chọn sản phẩm phù hợp, an toàn và hiệu quả.

Nước Rửa Tay Khô Trong Tiếng Anh Là Gì?

Trong tiếng Anh, nước rửa tay khô được gọi là hand sanitizer. Dạng gel được gọi là hand sanitizer gel, còn dạng xịt phun sương là sanitizer spray.

Dung dịch sát khuẩn tay nhanh, hay còn gọi là nước/gel rửa tay diệt khuẩn, kháng khuẩn, được sử dụng để tiêu diệt vi khuẩn, virus gây bệnh khi không có sẵn xà phòng và nước.

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), nước rửa tay diệt khuẩn là một chế phẩm (dạng lỏng, gel hoặc bọt) chứa cồn, được dùng để thoa lên tay nhằm bất hoạt hoặc ức chế sự phát triển của vi sinh vật. Sản phẩm có thể chứa một hoặc nhiều loại cồn, các hoạt chất khác, tá dược và chất giữ ẩm.

Cồn Trong Nước Rửa Tay Khô: Chọn Loại Nào?

Cồn là thành phần chính trong nước rửa tay khô diệt khuẩn. Cồn có thể có nguồn gốc từ dầu mỏ hoặc từ thực vật (cồn thực phẩm). Cồn thực phẩm được sản xuất thông qua quá trình lên men tự nhiên từ trái cây, ngũ cốc và rau củ. Hiện nay, cồn có nguồn gốc từ thực vật được sử dụng phổ biến hơn do chi phí sản xuất rẻ và hiệu quả hơn so với cồn từ dầu mỏ.

Cồn có nhiều loại như isopropanol, ethanol, n-propanol, methanol hoặc hỗn hợp của chúng. Ethanol được đánh giá là có hiệu quả diệt khuẩn tốt nhất, trong khi propanol có hiệu quả kém hơn.

Lưu ý: Tránh sử dụng các sản phẩm chứa methanol vì methanol rất độc và có thể gây nguy hiểm đến tính mạng ngay cả với liều lượng nhỏ.

Cơ Chế Diệt Khuẩn Của Nước Rửa Tay Khô

Nước rửa tay khô tiêu diệt vi khuẩn bằng cách phá hủy cấu trúc protein và sau đó phá hủy nhân của vi khuẩn. Quá trình này diễn ra nhanh chóng và hiệu quả, có thể tiêu diệt tới 99,99% vi khuẩn.

Để đạt hiệu quả diệt khuẩn tối ưu, dung dịch rửa tay khô cần chứa từ 60% – 95% cồn. Nồng độ cồn thấp hơn 60% có thể không đủ để phá vỡ màng protein bảo vệ của vi khuẩn. Nồng độ cồn cao hơn 95% có thể làm màng protein đông cứng quá nhanh, tạo thành một lớp bảo vệ khiến cồn khó xâm nhập vào bên trong tế bào vi khuẩn.

Nồng Độ Cồn Tối Ưu Trong Nước Rửa Tay Khô

Nhiều nghiên cứu khoa học đã được thực hiện để xác định nồng độ cồn hiệu quả nhất trong nước rửa tay khô. Kết quả cho thấy:

Nồng độ cồn	Hiệu quả diệt khuẩn (theo tiêu chuẩn Châu Âu EN 1500)
Dưới 70%	Không hiệu quả
70% – 80%	Hiệu quả (gần 80% sẽ tốt hơn)
Trên 80%	Hiệu quả cao, tuy nhiên có thể gây khô da hơn

Nên Chọn Dạng Nước Hay Gel Rửa Tay Khô?

Việc lựa chọn dạng nước hay gel rửa tay khô phụ thuộc vào nhu cầu và mục đích sử dụng của bạn.

Nên sử dụng dạng gel để diệt khuẩn trên tay vì gel giúp phân tán cồn đều hơn, dễ dàng tiếp xúc và tiêu diệt vi khuẩn ở các kẽ tay.

Bạn cũng có thể sử dụng dạng nước lỏng, tuy nhiên, dạng này có thể không hiệu quả bằng dạng gel vì cồn bốc hơi nhanh, không đủ thời gian để tiêu diệt vi khuẩn.

Nên dùng dạng xịt phun sương khi vệ sinh bề mặt sản phẩm và vật dụng

Dạng xịt phun sương thích hợp để vệ sinh các bề mặt như điện thoại, bàn làm việc, tay nắm cửa, bàn phím máy tính… vì giúp bạn tránh tiếp xúc trực tiếp với vật dụng và cồn bốc hơi nhanh, hạn chế làm hỏng thiết bị điện tử.

Chọn Nước Rửa Tay Khô Như Thế Nào Để Không Bị Khô Da?

Nước rửa tay khô chứa nhiều cồn nên có thể gây khô da, bong tróc, thậm chí kích ứng. Để giảm thiểu tình trạng này, bạn nên chọn các sản phẩm chứa các thành phần dưỡng ẩm tự nhiên như:

• Chiết xuất lô hội (Aloe Vera Extract): Dưỡng ẩm và làm dịu da, giảm ngứa và kích ứng.
• Glycerin: Chất cấp ẩm nổi tiếng, giúp giữ nước cho da.

Virus Corona – Cách lây và cách ngừa

Nước Rửa Tay Khô Có Diệt Được Virus Corona (COVID-19) Không?

Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC), cồn có hiệu quả trong việc tiêu diệt nhiều loại vi khuẩn và virus trong các thí nghiệm.

Nước rửa tay khô đã chứng minh hiệu quả trong việc ngăn ngừa các bệnh cúm mùa, H1N1, URI và các bệnh do virus và vi khuẩn khác gây ra. Đặc biệt, đối với virus Rhinovirus (gây cảm lạnh), nước rửa tay diệt khuẩn còn hiệu quả hơn cả rửa tay bằng xà phòng và nước.

Nghiên cứu năm 2017 trên tạp chí Bệnh Truyền nhiễm (Journal of Infectious Diseases) cho thấy nước rửa tay khô có thể tiêu diệt các virus như Ebola, Zika, các chủng Corona như SARS-CoV và MERS-CoV.

Lưu Ý Khi Sử Dụng Nước Rửa Tay Khô

• Nước rửa tay khô chỉ có tác dụng tiêu diệt virus và vi khuẩn, không làm sạch bụi bẩn.
• Không phải tất cả các loại virus và vi khuẩn đều bị tiêu diệt bởi cồn.
• Rửa tay bằng xà phòng và nước có khả năng loại bỏ nhiều loại virus/vi khuẩn hơn, nhưng rửa tay quá nhiều có thể làm khô da và tăng nguy cơ nhiễm bệnh.

Rửa tay bằng xà phòng trước khi phẫu thuật

WHO khuyến cáo nên rửa tay bằng xà phòng và nước là biện pháp tự bảo vệ tốt nhất. Trong trường hợp không có nước và xà phòng, dung dịch rửa tay khô diệt khuẩn là lựa chọn thay thế đáng tin cậy.

Cồn Có Bị Nhờn Không?

Các nghiên cứu hiện nay cho thấy cồn không có dấu hiệu bị nhờn. Bạn có thể yên tâm sử dụng nước rửa tay khô thường xuyên mà không lo bị giảm tác dụng.

Sử Dụng Nước Rửa Tay Khô Đúng Cách

Để đạt hiệu quả tối đa, bạn cần sử dụng khoảng 3ml dung dịch (tương đương nửa đốt ngón tay cái) và xoa đều khắp bàn tay và kẽ tay. Nếu tay không còn ướt sau 20-25 giây, có thể bạn đã dùng chưa đủ lượng dung dịch.

Với dạng nước lỏng và gel, bạn xoa lên lòng bàn tay trong khoảng 30 giây. Với dạng xịt phun sương, bạn nên dùng để tiệt trùng các bề mặt.

Lưu Ý Quan Trọng Khi Sử Dụng Nước Rửa Tay Khô

• Chỉ sử dụng để vệ sinh tay, không dùng cho mục đích khác.
• Do chứa cồn, dung dịch rất dễ bắt lửa, cần để xa nguồn điện, lửa và nhiệt độ cao.
• Để xa tầm tay trẻ em, tránh để trẻ nuốt phải.

Tự Pha Nước Rửa Tay Khô Tại Nhà (Nếu Cần Thiết)

Nếu không mua được dung dịch pha sẵn, bạn có thể tự pha tại nhà bằng cồn 90-96 độ mua ở hiệu thuốc.

Công thức:

• Với cồn 96 độ: 0.96 x (80ml cồn + 20ml nước) = dung dịch cồn 77%.
• Với cồn 90 độ: 0.90 x (80ml cồn + 20ml nước) = dung dịch cồn 72%.

Kết Luận

Nước rửa tay khô là công cụ hữu hiệu để bảo vệ sức khỏe, đặc biệt trong bối cảnh dịch bệnh. Hãy lựa chọn sản phẩm chất lượng, sử dụng đúng cách và kết hợp với việc rửa tay bằng xà phòng và nước thường xuyên để bảo vệ bản thân và cộng đồng.

Tài Liệu Tham Khảo

• Kramer A et al. 2002 Limited efficacy of alcohol-based hand gels. The Lancet 2002, 359: sentayho.com.vn
• G et al. 2013 Efficacy of hand rubs with a low alcohol concentration listed as effective by a national hospital hygiene society in Europe. Antimicrobial Resistance and Infection Control 2013, 2: 19.
• Kampf G et al. 2003 Comparison of two test methods for the determination of sufficient antimicrobial efficacy of three different alcohol-based hand rubs for hygienic hand disinfection. Journal of Hospital Infection 2003, 55 (3): sentayho.com.vn
• somel M et al. 2012 Testing of the World Health Organization recommended formulations in their application as hygienic hand rubs and proposals for increased efficacy. Am J Infect Control 2012, 40 (4): sentayho.com.vn
• G et al. 2002 Spectrum of antimicrobial activity and user acceptability of the hand disinfectant agent Sterillium Gel. Journal of Hospital Infection 2002, 52(2):141-147.