“Nhân chi sơ, tính bản thiện” là câu mở đầu nổi tiếng trong Tam Tự Kinh, một quyển sách kinh điển của Trung Quốc. Câu nói này mang ý nghĩa sâu sắc về bản chất con người: khi mới sinh ra, bản tính con người vốn thiện lương, tốt đẹp. Tuy nhiên, do ảnh hưởng của môi trường và xã hội, tính cách có thể thay đổi. Do đó, việc giáo dục, rèn luyện và giữ gìn sự thiện lương là vô cùng quan trọng để ngăn chặn sự phát triển của tính ác.
Mục Lục
Nhân Chi Sơ, Tính Bản Thiện: 人之初，性本善
Tư tưởng “Nhân chi sơ, tính bản thiện” bắt nguồn từ Khổng Tử và được các học trò của ông, tiêu biểu là Mạnh Tử, ghi chép và truyền lại. Tư tưởng này trở thành một trong những trụ cột của Nho giáo. Ngược lại, Tuân Tử lại chủ trương “Nhân chi sơ, tính bản ác”, cho rằng con người sinh ra vốn mang bản tính xấu.
人之初，性本善 rén zhī chū, xìng běn shàn
Nhân chi sơ; Tính bản thiện.
性相近，习相远 xìng xiāng jìn, xí xiāng yuǎn
Tính tương cận; Tập tương viễn.
苟不教，性乃遷； gǒu bù jiāo, xìng nǎi qiān
Cẩu bất giáo; Tính nãi thiên.
教之道，貴以專 jiào zhī dào, guì yǐ zhuān
Giáo chi đạo; Quí dĩ chuyênDịch nghĩa:
Người ta lúc đầu vốn có cái tính tốt lành
Tính ấy gần giống nhau nhưng do thói tục mà khác nhau
Nếu không dạy thì cái tính ấy thay đổi.
Cách giáo dục là lấy chuyên làm trọng.
Em bé sơ sinh
Giải Nghĩa Chi Tiết: “Nhân Chi Sơ, Tính Bản Thiện”
“Nhân chi sơ, tính bản thiện” có thể được hiểu là khi con người mới sinh ra, bản tính vốn lương thiện. Với bản tính này, mọi người gần giống nhau về mặt đạo đức. Tuy nhiên, do ảnh hưởng của môi trường và thói quen, mỗi người dần trở nên khác biệt, có người thiện, có người ác.
Nhiều người cho rằng câu nói này chỉ đúng với trẻ sơ sinh. Tuy nhiên, thực tế cho thấy, ngay từ khi còn rất nhỏ, một số đứa trẻ đã bộc lộ những hành vi không mấy thiện lương như cắn mẹ, phá phách đồ đạc, hoặc dễ nổi giận.
Do đó, cách hiểu chính xác hơn là: bản tính thiên nhiên của con người, bản tính mà trời phú cho từ khi sinh ra, vốn dĩ là thiện lương. Bẩm tính thiện lương ban đầu khiến mọi người gần giống nhau. Tuy nhiên, khi lớn lên, mỗi người tiếp xúc với những thói quen và môi trường khác nhau, dẫn đến sự khác biệt trong tính cách. Ví dụ, một giáo sư và một người bán thịt có lối sống và hành vi đạo đức rất khác nhau.
Từ Vựng Tam Tự Kinh Bài 1:
- Nhân (人): Người
- Sơ (初): Ban đầu, khởi đầu
- Chi (之): Tương đương từ “的” trong tiếng Hán hiện đại, nghĩa sở hữu. Cổ văn hay dùng.
- Tính (性): Tính cách
- Bản (本): Gốc, vốn dĩ
- Thiện (善): Tốt, lành
- Tương (相): Nhau, so với
- Cận (近): Gần
- Tập (習): Học, tiếp xúc với môi trường
- Viễn (遠): Xa, khác
- Cẩu (苟): Nếu
- Giáo (教): Dạy, hướng dẫn
- Nãi (乃): Có thể
- Thiên (遷): Thay đổi
- Đạo (道): Con đường, phương pháp, hướng đi.
- Quí (貴): Quan trọng nhất.
- Chuyên (專): Tập trung, chuyên cần
“Nhân chi sơ, tính bản thiện” không chỉ là một câu nói đơn thuần, mà còn là một triết lý sâu sắc về bản chất con người và vai trò của giáo dục. Việc hiểu rõ và vận dụng triết lý này có thể giúp chúng ta nuôi dưỡng những phẩm chất tốt đẹp và xây dựng một xã hội văn minh, nhân ái. Giáo dục đóng vai trò then chốt trong việc định hình nhân cách và phát triển tiềm năng của mỗi cá nhân.