Trong thế giới của những người “địu trầm” (những người đi tìm trầm hương), khu vực có trầm hương và kỳ nam được xem là vùng đất linh thiêng, được bảo vệ bởi bà chúa Thiên Y A Na. Để mong được “ban lộc rừng”, họ phải tuân thủ nhiều kiêng kỵ trước mỗi chuyến đi “tăm trầm”. Tuy nhiên, để phòng thân và tăng thêm may mắn, dân địu thường mang theo những “bùa ngải” bí ẩn, được đồn đại là có khả năng khắc chế thú dữ và xua đuổi tà khí.
Ông Trần Văn Sáu (54 tuổi), một cựu phu trầm ở Ninh Hòa (Khánh Hòa), khẳng định rằng hầu hết dân “đi điệu” đều tin rằng khu vực có nhiều trầm, kỳ thường có cọp canh giữ. Người ta tin rằng cọp được “bà cô” hóa kiếp để bảo vệ trầm. Vì gặp cọp đồng nghĩa với việc đối mặt với nguy hiểm chết người, nên mỗi phu trầm đều chuẩn bị bùa ngải phòng thân để yểm cọp dữ.
Một trong những loại “ngải” phổ biến được người đồng bào thiểu số sử dụng.
Mục Lục
“Ngải Cọp” và Những Lời Đồn Thổi
Một loại “ngải” được đồn đại là làm từ lông mép cọp cắm vào măng tre, sau đó “biến” thành sâu. Con sâu này được nuôi bằng rau tăm, thải ra phân có mùi cực kỳ nồng nặc. Dân tìm trầm truyền tai nhau rằng nếu gặp cọp ở khu vực có trầm kỳ, chỉ cần đốt thứ ngải này thì cọp sẽ hiện nguyên hình người. Tuy nhiên, chưa ai thực sự chứng kiến điều này, khiến những lời đồn đại về “ngải cọp” vẫn chỉ là truyền miệng.
Công Dụng Của Ngải Theo Lời Kể Của Dân Điệu
Anh Đặng Thanh Phong (45 tuổi, trú xã Suối Hiệp, huyện Diên Khánh, Khánh Hòa), người có nhiều năm làm nghề mót than và tiếp xúc với dân địu trầm, chia sẻ: “Đối với dân tìm trầm, ‘ngải’ là thứ không thể thiếu, bên cạnh lương thực. Ngải do các ông thầy mo người Chăm, người Thượng (Tây Nguyên), người Trắng (Thái) bán.”
Theo lời kể của các phu trầm, ngậm ngải trong miệng khi đi rừng giúp:
- Xua đuổi rắn rít: Hương vị của ngải khiến các loài bò sát tránh xa.
- Tăng cường sức lực: Ngậm ngải giúp tăng thêm sức lực, giúp phu trầm có thể trèo đèo lội suối hàng chục cây số mà không mệt mỏi.
- Phát hiện trầm hương: Hương ngải bị khắc chế bởi hương trầm. Nếu vào khu vực có trầm, kỳ nam, hương ngải sẽ bị hút cạn, giúp phu trầm khoanh vùng tìm “hàng”.
Anh Đặng Thanh Phong chia sẻ về những câu chuyện “mắt thấy tai nghe” từ những người điệu trầm chuyên nghiệp.
Ngải Trong Cơn Sốt Trầm: Cạnh Tranh Và Hãm Hại
Trong cơn sốt trầm, khi hàng ngàn người cùng nhau tìm kiếm trầm hương, cạnh tranh trở nên khốc liệt. Nhiều người sử dụng ngải để “yểm” đối phương, “bịt mắt” không cho thấy trầm, hoặc thậm chí hãm hại sức khỏe. Người bị yểm có thể không thấy hoặc cảm nhận được trầm kỳ, đau ốm, hoặc thậm chí mất mạng. Người sở hữu ngải được cho là có thể bình an trở về mà không lo bị cướp.
Sự Thật Đằng Sau Câu Chuyện “Ngậm Ngải Tìm Trầm”
Ông Nguyễn Câu (63 tuổi), cựu phu trầm ở thôn Phú Cang (xã Vạn Phú), giải thích rằng câu “ngậm ngải tìm trầm” xuất phát từ truyền thuyết “người hóa cọp”, thể hiện sự gian nan của nghề trầm phu.
Truyền thuyết kể về một phu trầm gặp thầy mo xin bùa may mắn. Thầy mo cho viên thuốc và dặn rằng chỉ cần ngậm sẽ không đói khát, không sợ thú dữ. Tuy nhiên, sau nhiều năm, viên ngải tan hết và người phu trầm hóa thành cọp. Câu chuyện này chủ yếu để “nhát ma” dân đi tìm trầm.
Ngải: Thảo Dược Hay Bùa Chú?
Ông Đinh Tấn Ba (64 tuổi), một phu trầm lão làng, cho biết chuyện “ngậm ngải tìm trầm” có thật, nhưng công dụng của ngải chỉ là đồn thổi. Trước đây, người dân thường mua “ngải” từ các thầy mo người dân tộc thiểu số. Tuy nhiên, thực chất đó chỉ là hỗn hợp các loại thảo dược có mùi nồng, giúp chống sơn lam chướng khí, xua đuổi rắn độc.
Suối Đổ, một trong những địa điểm mà dân “địu” thường tìm đến để tìm kiếm kỳ nam.
Ngày nay, với sự phát triển của khoa học và y học hiện đại, người ta không còn quá tin vào ngải. Các thiết bị định vị, la bàn, và vũ khí hiện đại giúp việc tìm trầm trở nên an toàn hơn. Các thầy mo bán ngải cũng dần biến mất.
Những Điều Cấm Kỵ Của Dân Đi Tìm Trầm
Ông Nguyễn Duy Tân, một phu trầm nhiều năm kinh nghiệm, cho biết dân đi tìm trầm có hàng trăm điều cấm kỵ do mê tín. Ví dụ như phải xem ngày giờ tốt xấu, tắm rửa sạch, ăn chay, kiêng kỵ lời ăn tiếng nói, và gọi tên các loài vật bằng những từ khác để tránh xúc phạm linh thần.
Tóm lại, câu chuyện “ngậm ngải tìm trầm” là sự kết hợp giữa truyền thuyết, mê tín, và kinh nghiệm thực tế của dân điệu trầm. Dù công dụng thực sự của ngải vẫn còn nhiều tranh cãi, nhưng nó vẫn là một phần không thể thiếu trong văn hóa và đời sống của những người tìm kiếm “lộc rừng”.