Để tạo ra 100 gram mật ong, những chú ong bé nhỏ phải ghé thăm khoảng một triệu bông hoa. Chúng sử dụng chiếc lưỡi nhỏ bé của mình để hút mật hoa và dự trữ trong diều, sau đó bay trở về tổ. Một con ong không mang gì có thể bay với vận tốc đáng kinh ngạc 65km/h, tương đương với tốc độ của một đoàn tàu tốc hành.
Cầu ong mật chứa mật ong
Khi mang mật nặng, chiếm tới 3/4 trọng lượng cơ thể, vận tốc của ong giảm xuống còn 30km/h. Để có được 1kg mật ong, ong phải thực hiện từ 120.000 đến 150.000 chuyến bay chuyển mật hoa về tổ. Nếu nguồn hoa cách tổ 1,5km, mỗi chuyến bay khứ hồi dài 3km, tổng quãng đường ong bay được lên đến 360.000km – 450.000km. Con số này tương đương với việc bay vòng quanh trái đất từ 8,5 đến 12 lần theo đường xích đạo.
Về đến tổ, những con ong mang mật hoa giao lại cho những con ong thu nhận. Tại đây, mật hoa trải qua một quá trình biến đổi phức tạp, bắt đầu từ diều của những con ong đi hút mật. Khi mở hàm trên của ong, ta có thể thấy một giọt mật hoa lấp lánh trên lưỡi. Ong liên tục đưa giọt mật hoa vào vòi rồi trở lại diều, lặp lại động tác này từ 120 đến 140 lần. Sau đó, ong tìm một ngăn trống để nhả giọt mật hoa vào. Tuy nhiên, mật hoa vẫn chưa trở thành mật ong ngay lập tức. Những con ong khác tiếp tục thực hiện nhiệm vụ phức tạp biến đổi mật hoa thành mật ong.
Ong hút mật hoa từ nhụy hoa
Nếu những con ong thu nhận mật hoa quá bận rộn, những con ong đi hút mật sẽ treo giọt mật hoa lên phần trên của những lỗ sáp. Phương pháp này giúp tăng diện tích bề mặt tiếp xúc, thúc đẩy quá trình bốc hơi nước. Mật hoa chứa từ 40% đến 80% nước, và ong phải loại bỏ 3/4 lượng nước này để biến nó thành mật ong.
Làm thế nào để ong loại bỏ nước? Chúng đơn giản chuyển những giọt mật hoa từ ngăn này sang ngăn khác cho đến khi đạt được độ sánh phù hợp. Quá trình cô đặc này có sự tham gia của rất nhiều con ong khác, chúng vỗ cánh liên tục (mỗi con ong vỗ cánh 26.400 lần trong một phút). Sự vỗ cánh này tạo ra luồng không khí luân chuyển trong tổ, làm tăng tốc độ bay hơi của mật hoa.
Ngoài sự cô đặc cơ học, quá trình này còn diễn ra trong diều của ong. Nước trong mật hoa được hấp thụ bởi các tế bào thành diều, chuyển vào hệ thống máu, sau đó đến các tế bào Malpighi và bài tiết ra ngoài. Hơn nữa, trong cơ thể ong, mật hoa được bổ sung các enzyme Diastase, các axit hữu cơ và chất kháng khuẩn. Do đó, hàm lượng nước trong mật ong thành phẩm không được vượt quá 18% – 20%.
Mật ong được ong thợ cho vào ngăn chứa trong tổ
Khi các ngăn đã đầy mật ong, ong mật vít nắp lại bằng sáp. Mật ong được bảo quản theo cách này có thể để dành trong nhiều năm. Trong một vụ, một đàn ong có thể thu hoạch tới 150 lít mật ong.