Giáo dục STEM đang ngày càng trở nên phổ biến trên thế giới, đặc biệt là tại Mỹ. Vậy giáo dục STEM là gì và tại sao nó lại quan trọng? Bài viết này sẽ cung cấp một cái nhìn tổng quan về giáo dục STEM, từ định nghĩa đến những lợi ích mà nó mang lại.
Giáo dục STEM là gì?
STEM là viết tắt của Science (Khoa học), Technology (Công nghệ), Engineering (Kỹ thuật) và Mathematics (Toán học). Giáo dục STEM là một phương pháp tiếp cận liên ngành, trang bị cho người học kiến thức và kỹ năng trong các lĩnh vực này, đồng thời khuyến khích áp dụng chúng để giải quyết các vấn đề thực tế trong cuộc sống. Thay vì dạy bốn môn học một cách riêng biệt, STEM kết hợp chúng thành một mô hình học tập gắn kết, tập trung vào ứng dụng thực tiễn.
Mục tiêu của giáo dục STEM không phải là đào tạo ra các nhà khoa học, kỹ sư hay toán học gia, mà là trang bị cho học sinh những kiến thức và kỹ năng cần thiết để thành công trong thế giới công nghệ hiện đại. Giáo dục STEM tạo ra những con người có khả năng đáp ứng nhu cầu công việc của thế kỷ 21, đóng góp vào sự phát triển kinh tế và xã hội của quốc gia, và thích ứng với nền kinh tế tri thức toàn cầu.
Theo Hiệp hội các Giáo viên dạy khoa học Mỹ (NSTA), “Giáo dục STEM là một cách tiếp cận liên ngành trong quá trình học, trong đó các khái niệm học thuật mang tính nguyên tắc được lồng ghép với các bài học trong thế giới thực. Học sinh áp dụng kiến thức khoa học, công nghệ, kỹ thuật và toán học vào các bối cảnh cụ thể, kết nối giữa trường học, cộng đồng, nơi làm việc và các tổ chức toàn cầu để phát triển năng lực STEM và khả năng cạnh tranh trong nền kinh tế mới.”
Năng lực kỹ thuật, một thành tố quan trọng trong giáo dục STEM, giúp người học giải quyết các vấn đề thực tế bằng cách thiết kế các đối tượng, hệ thống và quy trình sản xuất. Người học có khả năng phân tích, tổng hợp và kết hợp các yếu tố liên quan như khoa học, nghệ thuật, công nghệ và kỹ thuật để đưa ra giải pháp tốt nhất. Đồng thời, họ cũng nhận thức được nhu cầu và phản ứng của xã hội đối với các vấn đề kỹ thuật.
Hình ảnh dưới đây nhấn mạnh sự liên kết giữa năng lực “Kỹ thuật” và năng lực “Giải quyết vấn đề”, cho thấy quá trình “Xử lý kỹ thuật” cũng chính là quá trình “Giải quyết vấn đề”.
3 Thế mạnh của giáo dục STEM
Việc khai thác những điểm mạnh của giáo dục STEM trong bối cảnh giáo dục phổ thông là rất quan trọng. Điều này cần tính đến thực tế về trình độ của cán bộ quản lý giáo dục, năng lực của giáo viên, cơ sở vật chất của nhà trường và điều kiện kinh tế – xã hội của địa phương. Dưới đây là ba thế mạnh nổi bật của giáo dục STEM:
Thứ nhất: Giáo dục STEM là phương thức giáo dục tích hợp liên môn, thông qua thực hành và ứng dụng thực tế. Thay vì dạy bốn môn học một cách riêng biệt, STEM kết hợp chúng thành một mô hình học tập gắn kết, dựa trên các ứng dụng thực tế. Điều này giúp học sinh không chỉ nắm vững kiến thức khoa học mà còn biết cách vận dụng chúng vào thực tiễn. Giáo dục STEM giúp thu hẹp khoảng cách giữa lý thuyết và thực hành, tạo ra những người có khả năng làm việc hiệu quả trong môi trường sáng tạo, đáp ứng yêu cầu của công việc trong thế kỷ 21.
Thứ hai: Giáo dục STEM chú trọng đến việc hình thành và phát triển năng lực giải quyết vấn đề cho người học. Trong mỗi bài học STEM, học sinh được đặt vào một tình huống có vấn đề thực tiễn cần giải quyết, liên quan đến kiến thức khoa học. Để giải quyết vấn đề này, học sinh phải tìm tòi, nghiên cứu kiến thức từ các môn học liên quan (qua sách giáo khoa, học liệu, thiết bị thí nghiệm, thiết bị công nghệ) và sử dụng chúng để đưa ra giải pháp.
Thứ ba: Giáo dục STEM tạo ra một phong cách học tập sáng tạo cho người học. Đặt người học vào vai trò của một nhà phát minh, họ phải hiểu rõ bản chất của kiến thức, biết cách mở rộng và điều chỉnh chúng cho phù hợp với tình huống cụ thể. Phong cách học tập này khuyến khích sự sáng tạo và tư duy phản biện, giúp học sinh trở thành những người học chủ động và có khả năng thích ứng cao.
Lợi thế khi học ngành STEM tại Mỹ
Chương trình OPT (Optional Practical Training) cho phép sinh viên theo học chương trình STEM (Science, Technology, Engineering and Math) được ở lại làm việc tại Mỹ trong vòng 29 tháng sau khi tốt nghiệp. Đây là cơ hội tuyệt vời để sinh viên có thể tìm kiếm việc làm và định cư lâu dài tại Mỹ, đặc biệt trong bối cảnh nhu cầu nhân lực STEM ngày càng tăng cao trên toàn cầu.