“Mối quan hệ độc hại” là cụm từ mô tả những mối quan hệ mà ở đó, các thành viên gây đau khổ cho nhau, dù vô tình hay cố ý. Mặc dù vẫn có những khoảnh khắc tốt đẹp, nhưng chúng không đủ để bù đắp cho những tác động tiêu cực. Làm thế nào để nhận diện và đối phó với kiểu quan hệ này?
Chuyên gia trị liệu tâm lý Sheri Jacobson, người sáng lập trung tâm trị liệu Harley, định nghĩa một mối quan hệ độc hại là “một mối quan hệ không lành mạnh, gây ra tổn thất về tinh thần hoặc thậm chí thể chất cho bạn hoặc người khác.”
Ammanda Major, Trưởng phòng Thực hành lâm sàng các mối quan hệ xã hội, bổ sung: “Trong một mối quan hệ lành mạnh, có sự tôn trọng lẫn nhau và khả năng chia sẻ cảm xúc mà không sợ bị chỉ trích hay xấu hổ. Điều này không tồn tại trong một mối quan hệ độc hại.”
Vậy, đâu là những dấu hiệu cảnh báo cho thấy bạn đang mắc kẹt trong một mối quan hệ độc hại? Hãy cùng tìm hiểu.
Mục Lục
- 1 Cảm thấy khó chịu, kiệt sức hoặc “down mood” khi ở cạnh đối phương
- 2 Khó là chính mình khi ở cạnh đối phương
- 3 Bị chỉ trích liên tục và thường xuyên cảm thấy thất vọng
- 4 Bị thao túng tinh thần, bạo hành bằng lời nói hoặc kiểm soát
- 5 Đối phương hiếm khi thỏa hiệp
- 6 Bỏ bê bản thân và biện minh cho những hành vi sai trái của đối phương
- 7 Phải làm gì khi nhận ra mối quan hệ độc hại?
Cảm thấy khó chịu, kiệt sức hoặc “down mood” khi ở cạnh đối phương
Hãy chú ý đến cảm xúc của bạn khi ở bên cạnh người yêu hoặc bạn đời. Nếu bạn thường xuyên cảm thấy tiêu cực, đây có thể là dấu hiệu cho thấy mối quan hệ đang ảnh hưởng xấu đến sức khỏe tinh thần của bạn, theo Tiến sĩ Jacobson.
Khó là chính mình khi ở cạnh đối phương
Tiến sĩ Jacobson cho rằng, “Trong một mối quan hệ lành mạnh, bạn có thể thoải mái là chính mình khi ở bên người bạn đời.” Nếu bạn cảm thấy mình phải che giấu con người thật, hoặc không thể thể hiện bản thân một cách tự nhiên, đó có thể là một dấu hiệu đáng lo ngại.
Điều này không nhất thiết đồng nghĩa với việc bạn đang ở trong một mối quan hệ độc hại, nhưng nó có thể là dấu hiệu sớm cho thấy mọi thứ đang đi sai hướng.
Bị chỉ trích liên tục và thường xuyên cảm thấy thất vọng
Tiến sĩ Jacobson nhấn mạnh rằng “các hành vi trong một mối quan hệ độc hại có thể rất đa dạng,” từ những vấn đề nhỏ nhặt như bị chỉ trích hoặc gây thất vọng, đến những vấn đề nghiêm trọng hơn như bạo hành bằng lời nói.
Nếu những hành vi tiêu cực này xảy ra thường xuyên, hoặc có chủ đích, thì chắc chắn mối quan hệ đang gặp vấn đề. Ngoài việc chỉ trích, sự ghen tuông hoặc ích kỷ quá mức cũng có thể là những biểu hiện của hành vi độc hại.
Bị thao túng tinh thần, bạo hành bằng lời nói hoặc kiểm soát
Thao túng tinh thần (gaslighting) là một hình thức lạm dụng tâm lý và cảm xúc, trong đó một người cố gắng khiến người khác nghi ngờ chính mình và nhận thức của họ về thực tế. Đây là một dấu hiệu phổ biến trong các mối quan hệ độc hại. Người yêu hoặc bạn đời có thể nói với bạn rằng bạn nhớ không chính xác mọi thứ, hoặc bạn đang bịa đặt.
Các hình thức lạm dụng bằng lời nói khác, như lăng mạ, có thể dễ nhận biết hơn. Trong khi đó, kiểm soát cưỡng chế là khi đối phương đe dọa, làm nhục hoặc ép buộc bạn làm những việc bạn không muốn.
Đối phương hiếm khi thỏa hiệp
Trong một mối quan hệ độc hại, bạn có thể cảm thấy mình liên tục phải nhường nhịn, trong khi đối phương chỉ nhận mà không cho đi. Tiến sĩ Jacobson chia sẻ, “Trong một mối quan hệ lành mạnh, các cặp đôi sẵn sàng thay đổi và cùng nhau giải quyết vấn đề. Nhưng trong một mối quan hệ độc hại, sẽ không có sự cân bằng giữa cho và nhận, và tình huống này sẽ chỉ leo thang.”
Bỏ bê bản thân và biện minh cho những hành vi sai trái của đối phương
Ammanda Major cho biết, “Bạn có thể thấy mình đang bào chữa cho đối phương và hành vi của họ.” Đây có thể là dấu hiệu cho thấy bạn biết có điều gì đó không ổn, nhưng lại sợ phải thừa nhận điều đó với chính mình. Trong quá trình này, bạn vô tình ưu tiên người kia và bỏ bê bản thân.
Phải làm gì khi nhận ra mối quan hệ độc hại?
Nếu bạn nhận thấy mình đang ở trong một mối quan hệ độc hại, điều quan trọng là phải suy nghĩ kỹ lưỡng và đưa ra quyết định. Major khuyên: “Nếu có hành vi tấn công hoặc xâm phạm, hãy tìm kiếm sự giúp đỡ của chuyên gia. Thoát khỏi một mối quan hệ bạo hành là điều cần thiết. Tuy nhiên, có những nguy hiểm tiềm ẩn, vì vậy hãy tham khảo ý kiến chuyên gia trước khi hành động hấp tấp.”
Nếu bạn không cảm thấy nguy hiểm nhưng mối quan hệ có những yếu tố không lành mạnh, hãy thẳng thắn trò chuyện với đối phương.
Hãy bắt đầu bằng cách chia sẻ cảm xúc của bạn thay vì đổ lỗi cho họ. Ví dụ, hãy nói “Gần đây tôi lo lắng về khoảng cách giữa chúng ta,” thay vì “Tại sao bạn lại xa cách với tôi như vậy?”
Cách tiếp cận này sẽ giúp cuộc trò chuyện diễn ra suôn sẻ hơn, tạo cơ hội cho sự cởi mở và trung thực, mở ra khả năng giải quyết vấn đề thay vì kết thúc mối quan hệ.
Nguồn: Cosmopolitan