Mentaiko, món trứng cá tuyết ướp muối và tẩm ướp gia vị, ngày càng trở nên phổ biến trên toàn thế giới, đặc biệt là ở Nhật Bản và các nước châu Á khác. Hương vị độc đáo của nó đã chinh phục khẩu vị của nhiều người, nhưng bạn có thực sự biết mentaiko là gì và nguồn gốc của nó từ đâu?
Mục Lục
Mentaiko và Tarako: Sự Khác Biệt Tinh Tế
Nhiều người thường nhầm lẫn giữa tarako và mentaiko vì vẻ ngoài tương đồng. Tarako là trứng cá minh thái Alaska được ướp muối đơn thuần, thường có màu hồng hoặc be. Trong khi đó, mentaiko là tarako đã trải qua quá trình tẩm ướp gia vị, mang đến hương vị đậm đà và phức tạp hơn.
Về cơ bản, mentaiko là một phiên bản “nâng cấp” của tarako. Sự khác biệt này không quá quan trọng, trừ khi bạn muốn thể hiện kiến thức ẩm thực uyên bác của mình.
Một biến thể phổ biến khác của mentaiko là “karashi mentaiko”. Từ “karashi” trong tiếng Nhật có nghĩa là “cay”, và karashi mentaiko được tẩm ướp với nước sốt ớt đỏ, mang đến hương vị cay nồng đặc trưng.
Trứng cá tuyết có hương vị mặn, đậm đà và đặc trưng của biển cả. Tuy nhiên, hương vị này không quá nồng, không giống như nhím biển (uni), có thể gây ngán nếu ăn quá nhiều.
Vì mentaiko có vị mặn nên thường được dùng với lượng nhỏ, như một món ăn kèm hoặc gia vị. Không ai ăn mentaiko hoặc tarako một mình, tương tự như việc ăn Marmite trực tiếp từ hũ.
Quy Trình Sản Xuất Mentaiko Công Phu
Quá trình chế biến mentaiko đòi hỏi sự tỉ mỉ và khéo léo.
Sau khi trứng cá tuyết được chọn lọc và làm sạch, chúng được trộn với hỗn hợp gia vị đa dạng, bao gồm ớt bột, mù tạt cay, vừng, tiêu đen và nhiều loại gia vị khác. Sau đó, trứng cá được ngâm trong nước xốt để hương vị thấm đều. Những “kỹ thuật viên mentaiko” lành nghề có thể ước lượng trọng lượng của mentaiko gần như hoàn hảo chỉ bằng cách cầm trên tay.
Thời gian ngâm càng lâu, hương vị càng thấm sâu vào mentaiko. Thành phẩm sau đó được kiểm tra kỹ lưỡng bởi “nhân viên bảo vệ hương vị” để đảm bảo chất lượng và độ đồng đều.
Thưởng Thức Mentaiko Theo Nhiều Cách
Mentaiko rất linh hoạt trong ẩm thực và có thể kết hợp với nhiều món ăn khác nhau.
Mentaiko kết hợp hoàn hảo với cơm nóng, rượu sake, và là lớp phủ tuyệt vời cho ramen, mì ống, salad khoai tây và bánh mì. Mentaiko dễ dàng hòa nhập vào các món ăn giàu carbohydrate.
Bạn có thể dễ dàng tìm thấy các món ăn có mentaiko trong thực đơn của nhiều quán cà phê, như mì mentaiko, khoai tây chiên mentaiko, tôm mentaiko, v.v.
Fukuoka: Thủ Phủ Mentaiko Của Nhật Bản
Nếu bạn hỏi bất kỳ người Nhật nào về thành phố nổi tiếng nhất với mentaiko, chắc chắn bạn sẽ nhận được câu trả lời là Fukuoka, một thành phố nằm ở Kyushu.
Ngay khi bạn đặt chân đến sân bay Fukuoka, bạn sẽ thấy vô số quà lưu niệm mentaiko được bày bán khắp nơi. Các cửa hàng ở sân bay cung cấp bánh quy giòn mentaiko, sốt mayonnaise mentaiko, và nhiều loại đồ ăn nhẹ có hương vị mentaiko khác với giá miễn thuế.
Tại ga Hakata, ga đường sắt lớn nhất trên đảo Kyushu, các sản phẩm mentaiko chiếm trọn một khu vực của cửa hàng Takashimaya dưới lòng đất. Mentaiko tươi sống cũng có sẵn, khiến những người yêu thích mentaiko khó lòng kiềm chế.
Trong thành phố, bạn có thể tìm thấy các sản phẩm mentaiko ở khắp các cửa hàng lưu niệm, nhà hàng, izakayas (quán rượu Nhật Bản), v.v. Thậm chí còn có những cửa hàng chuyên về mentaiko, biến mentaiko thành món ăn chủ đạo.
Bất Ngờ: Mentaiko Không Đến Từ Nhật Bản
Mặc dù mentaiko rất phổ biến ở Nhật Bản, nhưng ít ai biết rằng món ăn này không có nguồn gốc từ đất nước mặt trời mọc.
Thực tế, mentaiko bắt nguồn từ Hàn Quốc.
Vào giữa thế kỷ 17-18, ngư dân trên bán đảo Triều Tiên đã khám phá ra hương vị đậm đà của trứng cá minh thái walleye, được gọi là myeongtae.
Nội tạng của cá minh thái walleye dễ bị hỏng, nên thường bị loại bỏ. Vào mùa đông, chúng được đông lạnh và phơi khô ngoài trời với muối để bảo quản. Món ăn này dần trở nên phổ biến và được sử dụng trong các nghi lễ của Hàn Quốc.
Sau đó, cá tuyết muối được ướp với ớt đỏ, tạo thành món myeongran jeot cay nồng, thu hút người Nhật.
Năm 1807, myeongran jeot được xuất khẩu sang Nhật Bản qua Busan đến Shimonoseki. Thị trường của nó mở rộng đến khu vực Kansai ở Nhật Bản và Đại Liên ở Trung Quốc.
Vào đầu thời đại Taisho, người Nhật bắt đầu sinh sống tại Hàn Quốc và yêu thích món ăn này hơn nữa. Sau Thế chiến thứ hai, những người Nhật Bản sống ở Hàn Quốc hồi hương và bắt đầu tự làm mentaiko để gợi nhớ hương vị quê nhà. Mentaiko nhanh chóng trở nên phổ biến ở Nhật Bản.
Công ty mentaiko lâu đời nhất, “Aji no Mentaiko Fukuya”, được thành lập bởi Toshio Kawahara, người đã điều chỉnh công thức mentaiko ban đầu để phù hợp với khẩu vị của người Nhật. Năm 1949, Toshio giới thiệu mentaiko với người Nhật, và ngày 10 tháng 1, ngày bán hàng đầu tiên của công ty, sau này đã trở thành Ngày Mentaiko.
Giao Thoa Văn Hóa Ẩm Thực
Vị trí địa lý của Fukuoka, gần Busan của Hàn Quốc, giải thích cho nguồn gốc Hàn Quốc của mentaiko. Hai thành phố chỉ cách nhau bốn giờ đi phà.
Các thành phố ở Nhật Bản gần các quốc gia khác thường là nơi giao thoa của các món ăn kết hợp lịch sử và văn hóa của các nước láng giềng.
Ví dụ, ẩm thực Okinawa chịu ảnh hưởng từ Trung Quốc, các quốc gia Đông Nam Á và Hoa Kỳ. Các món ăn truyền thống phát triển trong thời kỳ Đại Thương mại (thế kỷ 14-16), khi Vương quốc Ryukyu cần phục vụ nhu cầu của các sứ thần Trung Quốc.
Những món ăn này chứa đựng sự khôn ngoan của tổ tiên trong việc ăn ngon, sống khỏe, cân bằng dinh dưỡng và sử dụng các thành phần giàu vitamin. Sau chiến tranh, văn hóa ẩm thực Mỹ, thể hiện qua thịt lợn đóng hộp, cũng được đưa vào khẩu phần ăn của người dân địa phương.
Bằng cách truy tìm nguồn gốc của các món ăn địa phương, chúng ta có thể thấy được sự giao lưu văn hóa xuyên biên giới đã từng diễn ra.
Lần tới khi bạn thưởng thức món mentaiko, hãy nhớ về hành trình thú vị của nó, từ trứng cá tuyết ướp muối đơn giản đến món ăn được yêu thích trên toàn thế giới.