Chắc hẳn bạn đã từng nghe đến “meme” trên Internet, nhưng nếu không quen thuộc với văn hóa mạng, việc giải thích chính xác meme là gì có thể khá khó khăn. Bài viết này sẽ giúp bạn hiểu rõ về meme, cách chúng được sử dụng, và khám phá những ví dụ điển hình từ cổ điển đến những trào lưu meme thịnh hành nhất hiện nay.
Meme không chỉ là những hình ảnh hài hước; chúng là một phần không thể thiếu của văn hóa Internet và cách chúng ta giao tiếp trực tuyến.
Mục Lục
Nguồn Gốc Bất Ngờ Của Thuật Ngữ “Meme”
Ít ai biết rằng thuật ngữ “meme” không xuất phát từ thế giới trực tuyến. Thực tế, nhà sinh vật học Richard Dawkins đã sử dụng từ này lần đầu tiên trong cuốn sách “The Selfish Gene” (Gen Vị Kỷ) xuất bản năm 1976. Trong tác phẩm của mình, Dawkins dùng “meme” để mô tả một ý tưởng hoặc hành vi lan truyền rộng rãi trong một cộng đồng, một nền văn hóa.
Ngày nay, khi ai đó nhắc đến meme, họ thường ám chỉ đến “meme Internet”. Chúng ta sẽ tập trung vào cách sử dụng phổ biến này, dựa trên khái niệm gốc của Dawkins.
Định nghĩa cơ bản nhất của meme là: Meme là một đơn vị văn hóa hoặc phong cách lan truyền dưới dạng hình ảnh, video, hoặc ý tưởng, thường mang tính hài hước và được chia sẻ nhanh chóng trên Internet.
Với sự phát triển của các mạng xã hội như Facebook, Instagram, Twitter, Reddit và TikTok, không có gì ngạc nhiên khi meme lan truyền với tốc độ chóng mặt.
Các meme thường trải qua những biến đổi nhỏ, tương tự như trò chơi “điện thoại đường dây”. Đôi khi, một meme thậm chí có thể tạo ra những meme mới. Điều thú vị về bản chất của meme trực tuyến là chúng ta có thể theo dõi nguồn gốc, sự phát triển, quá trình tiến hóa và những thay đổi về mức độ phổ biến của chúng.
Để hiểu rõ hơn về nguồn gốc và tốc độ lan truyền của meme, hãy cùng xem xét một vài ví dụ cụ thể.
Phân Biệt Meme và Hình Ảnh Macro
Trước khi đi sâu vào các ví dụ, chúng ta cần làm rõ một khái niệm dễ gây nhầm lẫn: hình ảnh macro. Nhiều người thường dùng thuật ngữ “meme” để chỉ những hình ảnh được chèn thêm văn bản.
Ví dụ:
Hình ảnh macro minh họa khái niệm meme
Thuật ngữ chính xác để chỉ những hình ảnh này là hình ảnh macro, không phải meme. Hình ảnh macro chỉ đơn giản là một hình ảnh ngẫu nhiên được tạo ra và chèn chữ lên. Nếu bạn đăng tải hình ảnh này lên mạng, có thể sẽ không ai nhận ra hoặc chia sẻ nó.
Tuy nhiên, một số hình ảnh macro có thể trở thành meme nếu chúng lan truyền rộng rãi trên Internet. Ngược lại, không phải tất cả các meme đều là hình ảnh macro. Việc ai đó tạo ra và chia sẻ một hình ảnh macro không tự động biến nó thành một meme.
Điểm Danh Các Meme Cổ Điển
Hãy cùng nhau ôn lại một số meme nổi tiếng đã đi vào huyền thoại của Internet:
1. LOLcats
Meme LOLcats kinh điển với hình ảnh mèo ngộ nghĩnh và lời thoại hài hước
Meme LOLcats là một meme cổ điển, thường là hình ảnh một hoặc nhiều chú mèo thực hiện những hành động đáng yêu, kèm theo những dòng chữ hài hước, thường là sai chính tả một cách cố ý.
2. Condescending Wonka
Meme Condescending Wonka sử dụng hình ảnh Willy Wonka để thể hiện sự mỉa mai
Condescending Wonka (Wonka Kênh Kiệu) là một meme sử dụng hình ảnh Gene Wilder trong vai Willy Wonka từ bộ phim “Willy Wonka & the Chocolate Factory” (Willy Wonka và Nhà Máy Sô-cô-la) năm 1971 để châm biếm hoặc mỉa mai một cách lịch sự.
3. Gangnam Style
Gangnam Style không chỉ là một bài hát, mà còn là một hiện tượng văn hóa toàn cầu. Video âm nhạc phát hành vào tháng 7 năm 2012 đã nhanh chóng thu hút hàng triệu lượt xem mỗi ngày trong thời kỳ đỉnh cao. Mọi người trên khắp thế giới bàn tán về nó, tạo ra vô số video phản ứng, video nhại lại và các biến thể khác.
Gangnam Style là video YouTube đầu tiên vượt mốc hai tỷ lượt xem, đến mức nó đã vượt quá khả năng đếm của bộ đếm YouTube vào thời điểm đó. Cho đến nay, nó vẫn là một trong những video được xem nhiều nhất trên nền tảng này.
Gangnam Style là một minh chứng hoàn hảo cho việc một nội dung có thể lan truyền nhanh chóng và rộng rãi như thế nào trên Internet, trở thành một phần không thể thiếu của văn hóa pop.
4. Chuck Norris Facts
Meme Chuck Norris Facts với những sự thật phóng đại về khả năng siêu phàm của Chuck Norris
Chuck Norris là một võ sĩ, diễn viên, nhà sản xuất phim và đã đảm nhận nhiều vai trò khác trong cuộc đời. Nhưng trên Internet, anh nổi tiếng với meme “Chuck Norris Facts” (Những Sự Thật Về Chuck Norris), ghi lại những chiến công phi lý và cường điệu hóa khả năng của anh, ví dụ như “Chuck Norris có thể một tay che cả bầu trời.”
5. Do a Barrel Roll
“Do a Barrel Roll” (Lộn Một Vòng Đi) là một câu thoại kinh điển từ trò chơi bắn súng không gian Star Fox 64 năm 1997. Trong trò chơi, nhân vật Peppy khuyên người chơi thực hiện một động tác lộn vòng để tránh hỏa lực của kẻ thù. Nhờ giọng lồng tiếng đặc trưng của trò chơi, câu nói này đã trở thành một cụm từ quen thuộc trên Internet.
Đây chỉ là một trong số rất nhiều meme có nguồn gốc từ trò chơi điện tử. Thậm chí, bạn có thể thử tìm kiếm “Do a Barrel Roll” trên Google để xem điều gì sẽ xảy ra.
Những Meme Nổi Tiếng Gần Đây
Trong thời đại Internet phát triển như vũ bão, những meme kể trên đã trở thành “huyền thoại”. Dưới đây là một số meme phổ biến trong những năm gần đây:
6. Gonna Tell My Kids
Meme Gonna Tell My Kids với khả năng tùy biến cao, tạo sự hài hước bằng cách gán nhầm lẫn các nhân vật
“Gonna Tell My Kids” (Sẽ Kể Với Các Con) là một meme có thể tùy chỉnh liên tục, trở nên phổ biến trên Twitter. Meme này thường bắt đầu bằng câu “Tôi sẽ kể với các con tôi rằng đây là…”, theo sau là tên của một người hoặc một nhóm người nổi tiếng. Tuy nhiên, thay vì hình ảnh thật của người hoặc nhóm đó, meme lại sử dụng hình ảnh của một người hoặc một nhóm khác có một vài đặc điểm tương đồng, tạo ra sự tương phản hài hước.
7. Woman Yelling at a Cat
Meme Woman Yelling at a Cat kết hợp hai hình ảnh riêng biệt tạo nên một tình huống hài hước
“Woman Yelling at a Cat” (Người Phụ Nữ Hét Vào Mặt Mèo) là một trong những meme phổ biến nhất năm 2019, kết hợp hai hình ảnh riêng biệt: một ảnh chụp một người phụ nữ đang buồn bã trong chương trình “The Real Housewives of Beverly Hills” (Những Bà Nội Trợ Thật Sự Ở Beverly Hills), và một ảnh một con mèo có vẻ bối rối đang ngồi trước đĩa rau.
Khi ghép lại, hai hình ảnh này thường được sử dụng để thể hiện một tình huống hài hước, trong đó người phụ nữ bực tức về điều gì đó mà con mèo không thể kiểm soát hoặc cảm thấy khó hiểu.
8. Ight Imma Head Out
Meme Ight Imma Head Out thể hiện mong muốn rời khỏi một tình huống khó xử
“Ight Imma Head Out” (Ừ, Tôi Đi Đây) là một meme đơn giản dựa trên một cảnh trong phim hoạt hình SpongeBob SquarePants. Hình ảnh cho thấy SpongeBob đứng dậy khỏi ghế với vẻ mặt thất thần, kèm theo dòng chữ “Ight Imma Head Out”. Meme này thường được sử dụng để thể hiện mong muốn rời khỏi một tình huống khó xử, khó chịu hoặc nhàm chán.
9. Which Is the Best Seat?
Meme Which Is the Best Seat? biến những câu hỏi ngây thơ thành trò đùa
“Which Is the Best Seat?” (Chỗ Ngồi Nào Tốt Nhất?) là một ví dụ điển hình về một câu hỏi ngây thơ trở nên cực kỳ phổ biến trước khi dần chìm vào quên lãng. Meme này bắt nguồn từ một người dùng Twitter đăng một bức ảnh hỏi mọi người rằng chỗ ngồi nào trên tàu điện ngầm ở Thành phố New York là tốt nhất.
Sau đó, mọi người bắt đầu hỏi chỗ ngồi nào là tốt nhất trong những tình huống nực cười, chẳng hạn như trên tàu vũ trụ hoặc trong Quốc hội.
10. Me and the Boys
Meme Me and the Boys với hình ảnh nhóm nhân vật phản diện trong phim hoạt hình Spider-Man
“Me and the Boys” (Tôi và Các Chiến Hữu) là một meme với cụm từ có thể lặp lại và đã phát triển theo thời gian. Nó bắt đầu như một chú thích được đặt trên những bức ảnh về những người tham gia vào một hoạt động kỳ lạ.
Phiên bản phổ biến nhất của meme này kết hợp cụm từ “Me and the Boys” với hình ảnh một nhóm nhân vật phản diện trong phim hoạt hình Spider-Man từ những năm 60.
Kết luận
Meme đã trở thành một phần không thể thiếu của văn hóa Internet, phản ánh và định hình cách chúng ta giao tiếp, chia sẻ và giải trí trực tuyến. Từ những hình ảnh đơn giản đến những video phức tạp, meme có khả năng lan truyền nhanh chóng, kết nối mọi người và tạo ra những trào lưu văn hóa độc đáo. Hiểu rõ về meme không chỉ giúp bạn bắt kịp xu hướng, mà còn cho phép bạn tham gia vào cuộc trò chuyện toàn cầu và thể hiện bản thân một cách sáng tạo trên mạng xã hội.