Nếu bạn đang hoạt động trong lĩnh vực vận chuyển hàng hóa quốc tế, chắc hẳn bạn đã từng nghe đến House Bill of Lading (HBL) và Master Bill of Lading (MBL). Tuy nhiên, nhiều người vẫn còn mơ hồ và dễ nhầm lẫn giữa hai loại vận đơn này. Bài viết này của Sen Tây Hồ sẽ giúp bạn hiểu rõ HBL là gì, MBL là gì, và cách phân biệt HBL và MBL một cách chính xác nhất, từ đó tối ưu quy trình logistics của doanh nghiệp.
Mục Lục
1. HBL là gì? Tìm hiểu về House Bill of Lading
House Bill là gì?
House Bill of Lading (HBL), hay còn gọi là vận đơn nhà, là vận đơn đường biển do công ty giao nhận vận tải (Forwarder) phát hành. Hiểu một cách đơn giản, HBL là chứng từ xác nhận việc công ty giao nhận đã nhận hàng để vận chuyển.
Ở nhiều quốc gia, HBL có thể được phát hành bởi các NVOCC (Non Vessel Ocean Common Carrier) – những “chủ tàu không tàu”. Tuy nhiên, tại Việt Nam, do chưa có loại hình này, HBL thường được hiểu là vận đơn do các công ty Forwarder cấp.
Công ty giao nhận sẽ phát hành HBL cho khách hàng (người xuất khẩu) sau khi hoàn tất các thủ tục như đóng gói, giao hàng, thủ tục hải quan và thanh toán các chi phí liên quan.
HBL là chứng từ quan trọng trong quá trình vận chuyển, xác nhận hàng hóa đã được nhận và sẵn sàng cho quá trình vận chuyển. Trên HBL, người gửi hàng thường là người xuất khẩu, còn người nhận hàng là người nhập khẩu.
Quy trình giao hàng thường diễn ra như sau: Nhà xuất khẩu → Công ty giao nhận → Nhà nhập khẩu.
2. MBL là gì? Khám phá Master Bill of Lading
Master Bill là gì?
Master Bill of Lading (MBL), hay còn gọi là vận đơn chủ, là vận đơn đường biển do hãng tàu phát hành. Đặc điểm nhận dạng dễ thấy là logo và tên hãng tàu được in ở góc trên bên trái của vận đơn. Những người làm trong ngành logistics lâu năm có thể dễ dàng nhận ra các hãng tàu lớn như OOCL, Yang Ming, SITC, MCC,…
Mỗi MBL chỉ được phát hành cho một lô hàng duy nhất và bao gồm nhiều bản sao với nội dung giống nhau. Trên MBL, người gửi hàng là công ty giao nhận vận tải ở nước xuất khẩu (không phải nhà xuất khẩu), và người nhận hàng là công ty giao nhận vận tải ở nước nhập khẩu (không phải nhà nhập khẩu). Thông thường, hai công ty giao nhận này có mối quan hệ đại lý hoặc công ty mẹ con.
Như vậy, các bên liên quan trên Master Bill of Lading là: Forwarder nước xuất khẩu → Hãng tàu → Forwarder nước nhập khẩu.
3. Bảng so sánh chi tiết House Bill và Master Bill
Phân biệt House bill và Master bill
Để giúp bạn phân biệt rõ ràng hơn giữa MBL và HBL là gì, Sen Tây Hồ xin cung cấp bảng so sánh chi tiết dưới đây:
| Tiêu chí đánh giá | House Bill (HBL) | Master Bill (MBL) |
|---|---|---|
| Hình thức | In logo của công ty Forwarder | In logo của hãng tàu |
| Mối quan hệ | Điều chỉnh mối quan hệ giữa người gửi hàng thực tế (shipper) và công ty giao nhận (forwarder) | Điều chỉnh mối quan hệ giữa hãng tàu (người vận chuyển thực tế) và người đặt chỗ trên tàu (người xuất khẩu hoặc forwarder) |
| Quy tắc áp dụng | Không chịu tác động của các quy tắc quốc tế | Chịu tác động của các quy tắc như Hague, Hague-Visby, Hamburg Rules,… khi phát hành |
| Khả năng chỉnh sửa | Dễ dàng chỉnh sửa hơn do Forwarder cấp, quy trình linh hoạt và dịch vụ khách hàng tốt | Khó khăn hơn trong việc chỉnh sửa do quy trình chặt chẽ của hãng tàu, có thể phát sinh phí sửa đổi, đặc biệt khi tàu đã khởi hành |
| Mức độ rủi ro | Độ đảm bảo thấp hơn | Quy mô và uy tín của hãng tàu cao hơn, do đó độ đảm bảo cao hơn |
4. Những lưu ý quan trọng về House Bill và Master Bill
- Không phải lúc nào một lô hàng cũng cần cả hai vận đơn HBL và MBL. Đôi khi, chủ hàng làm việc trực tiếp với hãng tàu, hoặc yêu cầu forwarder book chỗ nhưng đứng tên trên bill là chủ hàng. Trong trường hợp này, hãng tàu sẽ cấp Master Bill Lading cho chủ hàng, và House Bill Lading sẽ không xuất hiện.
- Có trường hợp một lô hàng có một MBL và nhiều HBL. Ví dụ điển hình là hàng lẻ container (LCL). Khi một hãng tàu vận chuyển nguyên container, một forwarder gom hàng lẻ (consolidator) cung cấp HBL cho mỗi lô hàng lẻ, trong khi forwarder khác nhận một lô hàng nguyên và cấp một HBL duy nhất. Lúc này, sẽ có nhiều bill nối (B/L) và lệnh giao hàng (D/O).
- Một trường hợp khác là forwarder gom nhiều lô hàng của các chủ hàng khác nhau và vận chuyển chung một chuyến tàu. Để tiết kiệm thời gian và chi phí, forwarder sẽ phát hành nhiều HBL nhưng chỉ có một MBL với hãng tàu.
Hi vọng những thông tin trên đã giúp bạn hiểu rõ hơn về HBL là gì và MBL là gì, cũng như cách phân biệt hai loại vận đơn này. Nếu bạn có bất kỳ thắc mắc nào hoặc cần tư vấn về vận chuyển hàng hóa xuất nhập khẩu, hãy liên hệ với Sen Tây Hồ để được hỗ trợ nhanh chóng và chính xác nhất. Việc hiểu rõ các loại vận đơn và quy trình liên quan sẽ giúp doanh nghiệp bạn tối ưu hóa hoạt động logistics và giảm thiểu rủi ro trong quá trình vận chuyển hàng hóa quốc tế.