Trong khi máy ảnh DSLR đã trở nên phổ biến trong giới nhiếp ảnh, vẫn còn những lĩnh vực mà chúng không thể đáp ứng được. Đó là lúc các nhiếp ảnh gia chuyên nghiệp tìm đến máy ảnh khổ trung (medium-format), một công cụ mạnh mẽ hơn để đạt được chất lượng hình ảnh tối ưu.
Máy ảnh khổ trung (medium-format) là gì? Đây là loại máy ảnh sử dụng phim hoặc cảm biến lớn hơn so với máy ảnh SLR thông thường (bao gồm cả DSLR Full Frame với kích thước phim 34 x 26 mm). Trong kỷ nguyên số, máy ảnh khổ trung thường được trang bị thêm “lưng số” (digital back) có độ phân giải vượt trội, thậm chí so với các DSLR Full Frame hàng đầu.
Ưu điểm vượt trội của máy ảnh khổ trung:
- Kích thước cảm biến lớn: Cảm biến lớn hơn đồng nghĩa với kích thước pixel lớn hơn, giúp cải thiện đáng kể chất lượng hình ảnh.
- Màu sắc chính xác: Màu sắc được tái tạo trung thực và sống động hơn.
- Độ sâu màu cao: Hỗ trợ độ sâu màu 16-bit, so với 12 hoặc 14-bit trên DSLR Full Frame, cho dải màu rộng hơn.
- Dải tương phản động (Dynamic Range) rộng: Ghi lại chi tiết tốt hơn ở cả vùng sáng và vùng tối.
- Độ chi tiết cao: Hình ảnh sắc nét và chi tiết hơn.
Nhược điểm:
- Khả năng chụp ISO cao hạn chế: So với DSLR Full Frame, máy ảnh khổ trung thường có hiệu suất kém hơn ở ISO cao, có thể xuất hiện nhiều nhiễu hơn trong điều kiện thiếu sáng. Tuy nhiên, chất lượng hình ảnh tổng thể vẫn rất xuất sắc trong hầu hết các tình huống.
Bất chấp hạn chế về ISO, máy ảnh khổ trung vẫn cho chất lượng ảnh tuyệt vời trong nhiều lĩnh vực nhiếp ảnh. Ví dụ, trong các thử nghiệm của DxO Labs về tính năng chụp RAW, Phase One P65+ (60,5 megapixel) đã vượt qua Nikon D3x để đứng đầu bảng xếp hạng.
Sự linh hoạt trong điều chỉnh phối cảnh và trường ảnh là một yếu tố quan trọng khác khiến các nhiếp ảnh gia kiến trúc, phong cảnh, studio và nghệ thuật ưa chuộng máy ảnh khổ lớn. Khả năng điều chỉnh nâng lên, hạ xuống hoặc xoay ngang ống kính cho phép kiểm soát chính xác phối cảnh và độ sâu trường ảnh.
Với sự phát triển của công nghệ nhiếp ảnh số và sự ra đời của digital-back, máy ảnh khổ trung và khổ lớn đã hòa nhập vào thế giới kỹ thuật số. Ngay cả các nhiếp ảnh gia chuyên chụp phim khổ lớn cũng có thể tận dụng lợi thế của nhiếp ảnh số bằng cách sử dụng máy quét phim cao cấp. Người dùng DSLR Full Frame muốn trải nghiệm cảm giác hoài cổ có thể chuyển đổi máy của mình thành một dạng máy ảnh khổ lớn mini thông qua bộ kit chuyển đổi.
Ngoài ra, thị trường vẫn còn những lựa chọn chuyên nghiệp nhỏ gọn hơn, như các phiên bản Micro Four Third (ví dụ: Olympus E-P1), máy compact cảm biến APS-C (ví dụ: Sigma DP1 và DP2), và Leica M8/M8.2. Những máy ảnh này cung cấp đầy đủ các tính năng cần thiết để xử lý các tình huống chụp ảnh khắt khe.
Các dòng máy DSLR medium-format nổi bật
Các máy DSLR medium-format đời đầu thường là sự kết hợp giữa thân máy phim khổ lớn và digital back. Hiện nay, có nhiều digital back tương thích với máy phim khổ trung và khổ lớn. Tuy nhiên, máy ảnh khổ trung hiện đại đang được thiết kế để tương thích hoàn toàn với kỹ thuật số, mang lại cấu hình linh hoạt và hiệu quả hơn cho nhiếp ảnh số.
Hasselblad: Một trong những tên tuổi hàng đầu trong lĩnh vực máy ảnh khổ trung. Dòng máy Hasselblad H3DII có các phiên bản với độ phân giải từ 31, 39 đến 50 megapixel, cùng với phiên bản chụp liên tục 39 megapixel.
- Chế độ chụp:
- Chụp từng kiểu (single shot): Tương tự như DSLR Full Frame, ảnh được chụp và lưu vào máy.
- Chụp liên tục (multi-shot): Máy chụp 4 kiểu liên tiếp, cảm biến dịch chuyển 1 pixel theo các hướng khác nhau để tối ưu hóa thông tin màu sắc cho từng điểm ảnh. Chế độ này chỉ phù hợp để chụp ảnh tĩnh. Phiên bản H3DII-39MS có thêm chế độ chụp từng kiểu để chụp đối tượng chuyển động.
H3DII-50 là phiên bản mới nhất, tích hợp bộ xử lý kỹ thuật số tiên tiến để giảm thiểu sai lệch thấu kính. Có nhiều ống kính HC và HCD phù hợp cho dòng máy H, từ 28 mm f/4 đến 300 mm f/4, cùng với khả năng sử dụng ống kính C-type qua adapter CF và khả năng nâng lên hạ xuống ống kính như máy ảnh khổ lớn cổ điển với adapter HTS. Digital back của H3DII-50 có thể tháo rời và lắp vào các máy khổ lớn cổ điển thông qua adapter. Cần lưu ý rằng Hasselblad chỉ tương thích với digital back của hãng.
Hasselblad cũng giới thiệu mẫu 503CWD II, phiên bản 16 megapixel dựa trên thân máy phim series C, cho phép chụp ảnh vuông với độ phân giải 4.080 x 4.080 pixel.
Leaf và Sinar: Hợp tác với Jenoptick để phát triển máy DSLR khổ trung. Thân máy của các hãng này tương thích với ống kính Zeiss và Schneide AFD, PQ và PQS, cũng như ống kính Rolleiflex 6008 với tiêu cự từ 30mm đến 1000 mm.
-
Leaf AFi-II: Có ba phiên bản:
- AFi-II 10: Cảm biến 56 x 36 mm, 56 megapixel.
- AFi-II 7: Cảm biến 48 x 36 mm, 33 megapixel.
- AFi-II 6: Cảm biến 44 x 33 mm, 28 megapixel.
Cả ba phiên bản đều có Vector xoay cảm biến, SensorFlex và màn hình LCD cảm ứng 3,5 inch.
-
Sinar Hy6: Máy DSLR medium-format lấy nét tự động, cũng có ba phiên bản:
- e75: 33,3 megapixel, cảm biến Dalsa 48 x 36 mm.
- e54: 21,4 megapixel, cảm biến Dalsa 48 x 36 mm.
- m54: 22,2 megapixel, cảm biến Kodak 49 x 36,7 mm.
Máy có tay cầm xoay được, màn hình LCD 2,5 inch và đèn flash đồng bộ ở tốc độ 1/1000 giây.
Digital-back của AFi-II và Hy6 có thể tháo rời và dùng lẫn với các máy ảnh khổ trung và khổ lớn khác.
Mamiya: Máy Mamiya 645ZDb là sự kết hợp giữa thân khổ trung Mamiya AFD III và digital-back Mamiya ZDb 22 megapixel, đi kèm ống kính Sekor AF 80mm f/2.8 D. Digital back ZDb chứa cảm biến CCD kích thước 36 x 48 mm, hỗ trợ thẻ CF và SD, màn hình LCD 1,8 inch và khe lắp kính lọc. Máy có thể chụp liên tiếp 22 bức ảnh với tốc độ 1,2 khung hình/giây, ISO từ 50 đến 400.
Phase One: Phase One 645 có tính năng tương tự như Mamiya (sử dụng thân và chấu kính của Mamiya) nhưng digital-back là Phase One P+ với độ phân giải từ 16 đến 60,5 megapixel. Phase One P+ sử dụng công nghệ cảm biến Sensor+ cho phép chụp ở độ phân giải cao nhất hoặc 1/4 độ phân giải để có tốc độ nhanh hơn và ISO cao hơn.
- Ống kính: Các ống kính định dạng Mamiya 645 có thể được sử dụng cho cả Mamiya 645ZDb và Phase One 645, cùng với các ống Phase One Digital AF do Mamiya sản xuất.
Phase One phát triển digital-back 40+ với tính năng 2 trong 1: Chụp ảnh ở 40 megapixel khi cần độ phân giải cao và chụp 10 megapixel khi cần ISO 3200 hoặc tốc độ chụp nhanh hơn. Chế độ 10 megapixel sử dụng công nghệ gộp pixel, kết hợp dữ liệu từ 4 pixel thành một siêu pixel lớn hơn để thu được nhiều ánh sáng hơn.
Phase One đã mua lại Leaf sau khi Franke & Heidecke (nhà sản xuất Leaf AFi-II và Sinar Hy6) tuyên bố ngừng hoạt động. Sự hợp nhất này hứa hẹn mang đến những sản phẩm chuyên nghiệp hơn cho giới nhiếp ảnh.
Kết luận
Mỗi thương hiệu máy ảnh medium-format hoặc digital-back đều có phần mềm riêng, điều này có thể ảnh hưởng đến quyết định lựa chọn hệ thống phù hợp. Ví dụ, Phase One có phần mềm Capture One, một công cụ phổ biến để chuyển đổi định dạng RAW giữa các máy ảnh khác nhau. Mặc dù mỗi gói phần mềm có ưu và nhược điểm riêng, không thể phủ nhận rằng các máy ảnh medium-format tạo ra những bức ảnh hoàn hảo. Việc lựa chọn thường dựa trên sở thích cá nhân của người chụp đối với một thương hiệu cụ thể. Với chất lượng hình ảnh vượt trội và khả năng kiểm soát sáng tạo, máy ảnh khổ trung tiếp tục là lựa chọn hàng đầu cho các nhiếp ảnh gia chuyên nghiệp.