Trước khi khám phá cách sử dụng nút loudness trên amply, điều quan trọng là phải hiểu rõ về khái niệm loudness và vai trò thực sự của nó trong việc trải nghiệm âm thanh. Vậy, loudness thực chất là gì?
Ai trong chúng ta khi nghe nhạc đều từng trải qua một hiện tượng thú vị: khi tăng âm lượng, ba dải âm bass, trung và treble trở nên cân bằng và hài hòa (bạn có thể tìm hiểu thêm về 31 điều về loa bass và treble có thể bạn chưa biết để hiểu rõ hơn). Tuy nhiên, khi giảm âm lượng, đặc biệt là khi nghe nhạc vào buổi tối để không làm phiền người khác, dải bass và treble dường như yếu đi đáng kể.
Loundness: Khi nghe bé, tai người không còn cảm nhận tốt được dải bass và treble
Để kiểm chứng điều này, vào năm 1930, hai kỹ sư Harvey Fletcher và Wilden Munson từ Hãng Bell Labs (Mỹ) đã thực hiện một thí nghiệm mang tính đột phá. Thí nghiệm này thu hút sự tham gia của 300 tình nguyện viên, những người có nhiệm vụ cảm nhận độ lớn của âm thanh ở các tần số khác nhau, với các mức cường độ âm thanh được đo đạc cẩn thận. Tần số chuẩn được thiết lập ở mức 1.000Hz và âm thanh được điều chỉnh từ nhỏ đến lớn, trong khi các nhà nghiên cứu ghi lại dữ liệu trong từng trường hợp.
Để hiểu sâu hơn về bản chất của thí nghiệm này, bạn có thể tìm hiểu thêm về:
- Loa bass là gì? Cấu tạo của loa bass hoạt động như thế nào?
- Nguyên lý hoạt động: Tại sao loa có thể phát ra âm thanh?
Kết quả thí nghiệm cho thấy rằng, khi âm thanh được mở nhỏ, dải trung âm (trong khoảng 300 – 6.000Hz) là dải âm mà con người nghe rõ nhất. Trong khi đó, âm treble và âm bass trở nên yếu hơn nhiều, thậm chí gần như biến mất khi nghe ở mức âm lượng rất nhỏ. Điều đáng ngạc nhiên là, khi kiểm tra mức cường độ âm thanh của cả ba dải (mid, trung và treble), cường độ của chúng vẫn “đồng đều”. Kết quả nghiên cứu này đã dẫn đến việc hình thành đường cong đẳng âm Fletcher-Munson nổi tiếng.
Như biểu đồ trên cho thấy, tai người có xu hướng mất đi khả năng cảm nhận các tần số thấp và cao khi nghe ở âm lượng nhỏ, chỉ còn lại dải tần số mid. Nếu một dàn karaoke gia đình có khả năng tự động điều chỉnh các dải bass, trung và treble một cách cân bằng khi mở nhỏ âm lượng mà không cần điều chỉnh Equalizer, thì đó thực sự là một hệ thống âm thanh đẳng cấp.
Mục Lục
Khám Phá Sâu Hơn về Bản Chất Của Loudness
Ngoài yếu tố sinh lý chủ quan về khả năng nghe khác nhau tùy theo độ tuổi, chúng ta hãy cùng phân tích sâu hơn về mặt kỹ thuật để hiểu rõ bản chất của loudness.
Một số kiến thức âm thanh hữu ích khác:
- So sánh dàn âm thanh 2.1 và 5.1: Lựa chọn nào phù hợp với bạn?
- {7+} điều cần biết về dàn âm thanh 7.1 trước khi quyết định nâng cấp
- 8 mẹo vàng giúp bạn chọn mua được một chiếc amply chất lượng
Tạm gác lại sự khác biệt về thính giác, hãy tập trung vào khía cạnh kỹ thuật. Đồ thị pha dưới đây minh họa đáp tuyến tần số của thính giác trung bình của con người. Chúng ta có thể thấy rằng, độ nhạy của tai người là cao nhất ở tần số khoảng 2-3kHz. Sau đó, độ nhạy giảm dần, và đến trên 10kHz thì giảm rất nhanh. Đến khoảng 18kHz, hầu như chúng ta không thể nghe thấy gì (rất ít người có thể nghe được đến 20kHz). Ở tần số thấp, độ nhạy bắt đầu giảm nhiều từ 400Hz, và từ 100Hz trở xuống thì giảm rất mạnh (vài chục dB).
Biểu đồ thể hiện rõ loudness của tai người nghe
Các đường cong trên biểu đồ biểu diễn các mức cường độ âm thanh khác nhau, mỗi đường cách nhau 30dB (mỗi dòng ngang tương ứng với 10dB). Bạn có thể dễ dàng nhận thấy sự khác biệt đáng kể giữa các mức âm lượng khác nhau. Khi âm thanh lớn, dải tần số thấp được nghe rõ hơn, trong khi dải tần số cao giảm đi đáng kể. Ngược lại, khi âm thanh nhỏ, dải tần số cao lại nổi bật hơn.
Sự Ra Đời Của Loudness
Chính từ nhu cầu giải quyết vấn đề thiếu hụt tiếng bass và treble khi nghe nhạc ở âm lượng nhỏ, tính năng loudness đã ra đời. Khi bạn kích hoạt nút loudness, nó sẽ tự động cân bằng dải bass và dải treble, giúp bạn thưởng thức âm nhạc trọn vẹn hơn.
Nút Loudness Trên Amply Hoạt Động Như Thế Nào?
Các nhà sản xuất amply karaoke đã tạo ra nút loudness để bù đắp cho sự thiếu hụt âm bass và treble khi nghe ở âm lượng nhỏ. Khi bạn bật nút loudness (hoặc xoay núm điều chỉnh ở một số loại amply), âm bass và treble sẽ được tăng cường, giúp bạn có trải nghiệm nghe nhạc hài hòa hơn ngay cả khi vặn nhỏ âm lượng.
Về bản chất, nút loudness trên amply là một dạng Equalizer cố định. Khi bạn nhấn nút loudness, amply sẽ tự động tăng cường dải bass và treble để cân bằng âm thanh. Tuy nhiên, vì loudness thường được thiết lập ở một mức cố định, bạn sẽ không có khả năng tùy chỉnh linh hoạt như khi sử dụng bàn mixer hoặc các thiết bị xử lý âm thanh chuyên dụng khác.
Có Nên Sử Dụng Nút Loudness Trên Amply?
Nhiều người cho rằng việc sử dụng nút loudness trên amply có thể làm giảm chất lượng âm thanh. Tuy nhiên, quan điểm này thường xuất phát từ sự hiểu lầm về chức năng và mục đích của loudness.