Nhiều người thường đặt câu hỏi: “Làm thuê hay làm chủ, con đường nào tốt hơn?”. Thực tế, câu trả lời không nằm ở việc bạn chọn con đường nào, mà nằm ở chính bản thân bạn, ở cảm xúc, đam mê và mục tiêu bạn theo đuổi.
Để làm rõ vấn đề này, trước tiên cần hiểu rõ định nghĩa về hai khái niệm “làm thuê” và “làm chủ”. “Làm thuê” là làm việc cho một cá nhân hoặc tổ chức, nhận lương cố định hàng tháng. “Làm chủ” là tự kinh doanh, tự điều hành một công việc hoặc doanh nghiệp riêng, như mở quán ăn, công ty, cửa hàng…
Một số chuyên gia kinh tế phân loại thành bốn nhóm người trong xã hội:
- Nhóm làm công ăn lương: Nhận lương cố định từ một tổ chức.
- Nhóm tự làm thuê: Tự tạo công việc cho bản thân, tự kinh doanh.
- Nhóm làm chủ hệ thống: Sở hữu hệ thống tạo ra thu nhập thụ động.
- Nhóm đầu tư: Sử dụng tiền để tạo ra tiền thông qua các hoạt động đầu tư.
Nhiều người khởi nghiệp vẫn đang ở nhóm thứ hai (tự làm thuê) và nỗ lực để tiến lên các nhóm cao hơn. Vậy, sự khác biệt giữa làm thuê và làm chủ (tự doanh) nằm ở đâu?
Làm thuê:
- Ưu điểm:
- Ổn định về tài chính: Nhận lương đều đặn hàng tháng, không lo lắng về việc công ty thua lỗ.
- Ít áp lực: Thời gian làm việc cố định, có thời gian nghỉ ngơi, giải trí.
- Ít rủi ro: Không phải chịu trách nhiệm về các quyết định kinh doanh.
- Nhược điểm:
- Thu nhập hạn chế: Mức lương thường cố định và khó có thể tăng đột biến.
- Ít tự do: Phải tuân thủ các quy định của công ty, ít có quyền quyết định.
- Có thể gặp áp lực từ cấp trên hoặc đồng nghiệp.
Làm chủ (tự doanh):
- Ưu điểm:
- Thu nhập tiềm năng cao: Có thể kiếm được nhiều tiền hơn nếu công việc kinh doanh phát triển tốt.
- Tự do: Tự quyết định mọi việc, không phải tuân theo sự chỉ đạo của ai.
- Thỏa mãn đam mê: Có thể làm những gì mình thích, tự tạo ra giá trị cho xã hội.
- Nhược điểm:
- Áp lực cao: Phải đối mặt với nhiều rủi ro, làm việc vất vả, thường xuyên căng thẳng.
- Cô đơn: Tự mình đưa ra quyết định, ít có người chia sẻ, gánh vác.
- Rủi ro tài chính: Có thể mất hết tiền nếu công việc kinh doanh thất bại.
Vậy, làm thuê sướng hay khổ? Làm chủ sướng hay khổ? Câu trả lời phụ thuộc vào cảm nhận và mục tiêu của mỗi người. Nếu bạn không có đam mê, hứng thú, hoặc mục tiêu rõ ràng trong công việc, dù làm thuê hay làm chủ, bạn cũng sẽ cảm thấy thất bại.
Nếu mục tiêu của bạn chỉ là tiền bạc, bạn sẽ mãi chạy theo nó mà không bao giờ thấy đủ. Tiền bạc chỉ mang lại niềm vui nhất thời, không thể mang lại hạnh phúc lâu dài.
Nhưng khi bạn trao giá trị cho khách hàng, giúp họ giải quyết vấn đề và đạt được mục tiêu, bạn sẽ cảm thấy hạnh phúc. Khi bạn đam mê công việc và làm việc hết mình, tiền bạc sẽ tự nhiên đến với bạn.
Làm chủ không phải lúc nào cũng “đẳng cấp” hơn làm thuê
Khi bạn làm kỹ sư, nhân sự, kế toán… và đóng góp vào sự thành công của công ty, bạn đã trực tiếp hoặc gián tiếp tạo ra lợi nhuận cho công ty. Khi bạn yêu công việc và đam mê với nó, bạn sẽ có cả tiền bạc và hạnh phúc.
Nếu bạn giỏi, nhà tuyển dụng sẽ luôn trải thảm đỏ mời bạn về làm việc và trả cho bạn mức lương xứng đáng. Ngược lại, nếu bạn chưa được ghi nhận, có thể bạn chưa cống hiến đủ lớn cho công ty.
Thực tế, có rất nhiều người đi lên từ vị trí công nhân và trở thành giám đốc điều hành, mang lại lợi nhuận lớn cho các công ty nước ngoài. Họ giàu có, thành công, dù vẫn là người làm thuê.
Ngược lại, nhiều công ty phá sản chỉ sau 1-5 năm hoạt động, nguyên nhân chính là do thiếu kỹ năng bán hàng. Một sản phẩm hoặc dịch vụ tốt chưa chắc đã bán được nếu bạn không phải là một người bán hàng giỏi.
Lời khuyên cho bạn
Tóm lại, điều quan trọng không phải là bạn làm thuê hay làm chủ, mà là bạn giỏi trong lĩnh vực mình làm.
- Nếu bạn làm thuê, hãy trở thành người giỏi nhất trong lĩnh vực của mình.
- Nếu bạn tự kinh doanh, hãy không ngừng phát triển bản thân, học hỏi và trau dồi các kỹ năng về bán hàng, quản trị, chiến lược, rủi ro… Đừng mơ mộng về thành công nhanh chóng, hãy kiên trì và nỗ lực hết mình.
Hãy nhớ rằng, bạn phải trở thành một người bán hàng giỏi, nếu không bạn sẽ dễ dàng thất bại. Khi mới bắt đầu, đừng hy vọng sẽ có người làm việc cho bạn. Những người giỏi thường tự khởi nghiệp, không ai muốn làm thuê cho bạn đâu.
Quan trọng nhất vẫn là đam mê và sự nỗ lực không ngừng nghỉ.