Nhắc đến Tổ chức Nhà nước Hồi giáo (IS) tự xưng, người ta không thể quên làn sóng bạo lực kinh hoàng mà tổ chức này đã gây ra ở Trung Đông và trên toàn thế giới trong giai đoạn 2013-2019. Chúng từng chiếm giữ một vùng lãnh thổ rộng lớn trải dài từ miền Bắc Syria đến trung tâm Iraq, gieo rắc nỗi sợ hãi cho toàn cầu. Vậy IS là gì và mối đe dọa hiện tại của chúng ra sao?
Chiếc cờ đen biểu tượng của tổ chức khủng bố Nhà nước Hồi giáo (IS) tự xưng, tượng trưng cho sự tàn bạo và gieo rắc nỗi kinh hoàng khắp thế giới.
Mục Lục
IS Là Gì?
Tổ chức Nhà nước Hồi giáo (IS), còn được biết đến với tên gọi ISIS, là một tổ chức vũ trang bị nhiều quốc gia và tổ chức quốc tế coi là khủng bố. Ban đầu, IS là một nhánh của al-Qaeda, hoạt động chủ yếu tại Iraq dưới sự lãnh đạo của Abu Bakr al-Baghdadi. Mục tiêu ban đầu của chúng là kích động xung đột giữa hai hệ phái chính của Hồi giáo là Shiite và Sunni sau cuộc xâm lược Iraq của Mỹ năm 2003.
Tháng 4/2013, al-Qaeda ở Iraq tuyên bố sáp nhập với nhánh al-Qaeda ở Syria. Đến tháng 6/2013, nhóm này tự đổi tên thành Nhà nước Hồi giáo (IS) và tuyên bố thành lập một “Vương quốc Hồi giáo” (caliphate) trên các vùng lãnh thổ chiếm đóng ở Iraq và Syria. Al-Baghdadi tự xưng là “caliph”, tức người kế vị Đấng Tiên tri Muhammad và là “lãnh đạo của người Hồi giáo trên toàn thế giới.”
IS có nhiều điểm tương đồng với al-Qaeda của Osama bin Laden, cả hai đều là những nhóm cực đoan với mục tiêu loại bỏ ảnh hưởng của phương Tây và thành lập một “đế chế” Hồi giáo độc lập ở Trung Đông. Vào thời kỳ đỉnh cao, lãnh thổ IS kiểm soát có diện tích tương đương với Vương quốc Anh.
Tuy nhiên, IS trỗi dậy mạnh mẽ hơn và có phương thức chiến đấu bài bản hơn so với tổ chức tiền nhiệm. Các tay súng cực đoan của IS khét tiếng với những vụ hành quyết man rợ tại các vùng đất chiếm đóng, thậm chí cả với các con tin người nước ngoài.
IS thiết lập bộ máy cai trị chặt chẽ tại các vùng chiếm giữ, với đầy đủ các cơ quan từ “nội các”, “thống đốc” đến các cơ quan quản lý tài chính và lập pháp, cho thấy một hệ thống phân cấp quản lý tương tự như bộ máy chính quyền của các nước phương Tây.
IS rất tích cực sử dụng các phương tiện truyền thông, đặc biệt là mạng xã hội và internet, để quảng bá hình ảnh và thu hút các chiến binh Hồi giáo trẻ tuổi từ khắp nơi trên thế giới, hứa hẹn về những phần thưởng và vinh quang khi chiến đấu với kẻ thù của IS.
Hình ảnh Abu Bakr al-Baghdadi, thủ lĩnh tối cao của tổ chức Nhà nước Hồi giáo (IS) tự xưng, kẻ đã gieo rắc nỗi kinh hoàng cho toàn thế giới.
Gieo Rắc Nỗi Sợ Hãi
Mục tiêu tối thượng của IS là thiết lập một nhà nước Hồi giáo thống nhất toàn Trung Đông, áp dụng luật Hồi giáo Sharia để kiểm soát người Hồi giáo trên toàn thế giới. Tuy nhiên, những hành động cực đoan của tổ chức này đã gây ra quá nhiều bạo lực và nỗi sợ hãi, khiến IS bị coi là một tổ chức khủng bố tàn bạo và là hiểm họa của nhân loại.
IS coi các nhà nước thế tục tại Trung Đông là đi ngược lại các nguyên tắc “thánh khiết” của đạo Hồi. Thậm chí, chúng còn quy chụp những người Hồi giáo dòng Shiite là những kẻ phản đạo và chủ trương tiêu diệt cả người Kitô giáo và các dân tộc thiểu số ở những vùng mà chúng chiếm đóng.
Trong “đế chế” của mình, IS sử dụng nỗi kinh hoàng như một công cụ cai trị chính, áp dụng những biện pháp trừng phạt tàn khốc và man rợ nhất đối với những người bất đồng chính kiến. Bên cạnh việc liên tục đánh chiếm lãnh thổ và tàn sát dân thường tại khu vực Trung Đông, IS còn nhắm đến các quốc gia phương Tây và phần còn lại của thế giới.
IS đã thực hiện hàng loạt các vụ khủng bố kinh hoàng, bao gồm vụ đánh bom máy bay Nga (10/2015) khiến 224 người thiệt mạng, vụ đánh bom và xả súng liên hoàn ở Paris, Pháp (11/2015), và vụ xả súng tại một hộp đêm ở Orlando, Florida, Mỹ (6/2016) khiến hàng chục người thiệt mạng.
Để duy trì hoạt động, IS tạo ra các nguồn thu tài chính thông qua nhiều phương thức khác nhau, như bán dầu mỏ, áp thuế tại các khu vực chiếm đóng, nhận tiền tài trợ từ nước ngoài, tiền đóng góp và tiền chuộc từ các vụ bắt cóc con tin.
Sự Sụp Đổ Của Đế Chế Khủng Bố
Trước những tội ác kinh hoàng mà IS đã gây ra trên toàn thế giới, đặc biệt là tại Iraq và Syria, nhiều quốc gia đã chung tay đánh bại tổ chức khủng bố này.
Từ năm 2014, Mỹ đã dẫn đầu một liên minh quốc tế thực hiện các cuộc không kích chống lại IS tại Syria và Iraq, đồng thời hỗ trợ quân đội Iraq và Lực lượng Dân chủ Syria (SDF) chiến đấu với nhóm khủng bố này.
Từ cuối năm 2016, quân đội Iraq và dân quân người Kurd bắt đầu chiến dịch phản công chiếm lại Mosul, thành công trong việc đánh đuổi phiến quân khỏi thành trì này, dù phải trả giá đắt về sinh mạng dân thường và cơ sở hạ tầng của thành phố. Tháng 12/2017, Iraq tuyên bố đánh đuổi hoàn toàn IS khỏi lãnh thổ.
Mất địa bàn kiểm soát ở Iraq, IS tập trung lực lượng tại thành trì Raqqa ở đông bắc Syria. Chiến dịch can thiệp quân sự của Nga tại Syria cũng khiến phiến quân mất dần các vùng kiểm soát quan trọng và co cụm tại các khu vực ở miền nam và đông bắc nước này.
Các thành viên IS và gia đình của họ dần bị dồn ép về miền đông Syria, đối mặt với cả dân quân người Kurd do Mỹ hậu thuẫn và quân đội chính phủ Syria được yểm trợ bởi hỏa lực không quân Nga.
Sau gần 5 năm, ảo vọng về một đế chế hàng triệu km vuông tan thành mây khói, IS bị dồn ép vào khu vực chỉ rộng khoảng 50 km vuông sát biên giới Syria-Iraq và ngày càng thu hẹp.
Tháng 3/2019, Lực lượng SDF do người Kurd dẫn đầu và được Mỹ hậu thuẫn tuyên bố hoàn toàn kiểm soát làng Baghouz, xóa sổ vùng đất cuối cùng mà IS kiểm soát, đánh dấu sự lụi tàn của “vương quốc Hồi giáo” do IS xây dựng.
Tháng 10/2019, thủ lĩnh tối cao của IS là Abu Bakr al-Baghdadi đã bị tiêu diệt trong một cuộc đột kích của quân đội Mỹ vào tỉnh Idlib, Tây Bắc Syria.
Hình ảnh tuyên truyền của ISIS-K, một nhánh của tổ chức khủng bố IS, cho thấy sự trỗi dậy của các nhóm khủng bố mới.
Nỗi Lo Mới Từ IS-K
Tưởng chừng cơn ác mộng kinh hoàng đã chấm dứt, nhưng vào ngày 26/8, IS-K (Tổ chức Nhà nước Hồi giáo tỉnh Khorasan), một nhánh của IS hoạt động tại Afghanistan, đã gây ra các vụ tấn công liều chết đẫm máu bên ngoài sân bay quốc tế ở thủ đô Kabul, khiến ít nhất 170 người thiệt mạng, trong đó có cả lính Mỹ.
IS-K là nhánh chính thức của IS hoạt động ở Afghanistan, được thủ lĩnh IS ở Iraq và Syria công nhận và thành lập vào tháng 1/2015. Tổ chức này được sáng lập bởi các cựu thành viên Taliban tại Pakistan và sau đó chiêu mộ thêm các chiến binh từ nhiều nhóm phiến quân khác nhau.
IS-K ban đầu bao gồm hàng trăm chiến binh Taliban tại Pakistan từng tị nạn trên khắp biên giới Afghanistan sau các chiến dịch quân sự đẩy lùi họ ra khỏi quốc gia này. Nhóm này cũng dung nạp nhiều phần tử cực đoan khác, bao gồm cả các chiến binh Taliban tại Afghanistan bất mãn với đường lối ôn hòa của đội ngũ lãnh đạo.
Đến năm 2018, IS-K đã trở thành một trong bốn tổ chức khủng bố nguy hiểm nhất thế giới, theo Chỉ số Khủng bố Toàn cầu của Viện Kinh tế và Hòa bình (IEP). Tuy nhiên, sau những tổn thất lớn về lãnh thổ và mất đi nhiều thủ lĩnh cấp cao trước các chiến dịch tấn công do Mỹ và liên quân thực hiện, tổ chức này được cho là đã bị đánh bại.
Động thái kinh hoàng và bất ngờ của IS-K cho thấy các mối đe dọa khủng bố trên thế giới vẫn chưa thực sự qua đi, và là một lời nhắc nhở rằng khả năng gây ra hỗn loạn của IS vẫn luôn hiện hữu.
Hình ảnh về sự hợp tác tiềm năng giữa Mỹ và Taliban trong cuộc chiến chống khủng bố ở Afghanistan, một động thái thể hiện sự phức tạp của tình hình an ninh khu vực.
Kết Luận
Mặc dù “đế chế” của IS đã sụp đổ, nhưng những tàn dư của tổ chức này vẫn tiếp tục gây ra những mối đe dọa trên toàn cầu. Sự trỗi dậy của IS-K ở Afghanistan là một lời cảnh tỉnh rằng cuộc chiến chống khủng bố vẫn còn rất dài và gian nan. Cần có sự hợp tác chặt chẽ giữa các quốc gia và tổ chức quốc tế để ngăn chặn sự lan rộng của tư tưởng cực đoan và đập tan mọi âm mưu khủng bố, bảo vệ hòa bình và an ninh cho toàn thế giới.