Dòng chữ “In God We Trust” (tạm dịch: “Chúng ta tin Chúa”) đã trở thành tiêu ngữ quốc gia của Hoa Kỳ cách đây 61 năm. Hẳn nhiều người sẽ thắc mắc, tại sao một quốc gia thế tục như Mỹ lại sử dụng một dòng chữ mang đậm tính tôn giáo như vậy?
“Chúng ta tin Chúa” có nguồn gốc từ bài thơ “Lá cờ sao lấp lánh” của luật sư Francis Scott Key viết trong cuộc chiến tranh Anh-Mỹ năm 1812. Bài thơ sau đó được phổ nhạc bởi John Stafford Smith và đến năm 1931 thì chính thức trở thành Quốc ca Hoa Kỳ.
Một đạo luật được Quốc hội thông qua năm 1864 cho phép khắc dòng chữ này lên đồng hai xu, sau khi nhận được nhiều đề xuất từ người dân. Người tiên phong trong phong trào này là Mục sư M.R. Watkinson đến từ Pennsylvania.
Theo Bộ Ngân khố Hoa Kỳ, Mục sư M.R. Watkinson cho rằng, trong bối cảnh cuộc Nội chiến Nam-Bắc diễn ra khốc liệt, người dân miền Bắc cần một nguồn sức mạnh tinh thần để tiếp tục chiến đấu, và niềm tin của họ chính là “God” (Chúa trời hay Thượng đế). Nhiều người Mỹ tin rằng Thượng đế đã bảo vệ nước Mỹ từ những ngày đầu lập quốc, giúp Liên bang Hoa Kỳ (the Union) vượt qua nhiều cuộc chiến tranh.
Bài thơ “Lá cờ sao lấp lánh” đã truyền cảm hứng mạnh mẽ cho người dân miền Bắc, vì nó được sáng tác sau khi tác giả chứng kiến pháo đài McHenry ở Baltimore, Maryland kiên cường chống trả cuộc tấn công dữ dội của quân đội Anh vào đêm 18/6/1812.
Francis Scott Key hoàn thành bài thơ năm 1814, trong đó có câu: “Hãy cùng ca tụng quyền lực nào đã làm nên và bảo toàn Tổ quốc ta! Chiến thắng rồi sẽ đến với những ai mang lý tưởng của sự công bình. Hãy lấy điều này mà làm tiêu ngữ, ‘Chúng ta tin Chúa’!”.
Mục sư Watkinson tin rằng niềm tin của các binh sĩ trong cuộc chiến Anh-Mỹ cũng là niềm tin của người dân miền Bắc trong cuộc Nội chiến, rằng Chúa đứng về phía họ, như đã từng đứng về phía tổ tiên họ trong những cuộc chiến trước, và sẽ giúp họ bảo vệ một nước Mỹ toàn vẹn.
Tháng 3/1865, khi cuộc Nội chiến sắp kết thúc, Quốc hội Mỹ tiếp tục ban hành đạo luật cho phép khắc tiêu ngữ này trên tất cả các đồng tiền kim loại. Sau khi Nội chiến kết thúc năm 1866, tiêu ngữ này bắt đầu xuất hiện trên các đồng xu của Hoa Kỳ.
Bước sang thập niên 1950, cuộc chiến chống chủ nghĩa cộng sản leo thang tại Mỹ. Một số người cho rằng, việc khẳng định niềm tin vào tôn giáo là cần thiết để thể hiện sự khác biệt giữa Hoa Kỳ, một quốc gia có niềm tin tôn giáo, với tư tưởng vô thần của những người cộng sản. Lúc này, “God” được hiểu là đấng tối cao chung của các tôn giáo, chứ không chỉ riêng một tôn giáo nào.
Ngày 11/7/1955, Tổng thống Dwight D. Eisenhower ký ban hành Đạo luật H.R.619, quy định rằng từ năm 1957 trở đi, tất cả các đơn vị tiền tệ của Hoa Kỳ, không chỉ đồng xu, sẽ đều in dòng chữ “In God We Trust”.
Ngày 30/7/1956, Tổng thống Eisenhower ký ban hành Đạo luật P.L.84-140, chính thức công nhận dòng chữ “In God We Trust” là tiêu ngữ quốc gia của Hoa Kỳ.
Mục Lục
“In God We Trust” có vi hiến?
Ngay từ khi “In God We Trust” trở thành tiêu ngữ quốc gia, nó đã vấp phải sự phản đối.
Những người ủng hộ một nhà nước thế tục tuyệt đối (secularists) cho rằng tiêu ngữ này vi phạm Tu chính án thứ Nhất của Hiến pháp Mỹ, ngăn cấm Quốc hội ban hành luật tôn vinh một tôn giáo cụ thể hoặc cấm đoán quyền tự do tôn giáo của người dân.
Lập luận của họ dựa trên quan điểm của Thomas Jefferson, một trong những người ủng hộ mạnh mẽ việc xây dựng một nhà nước thế tục tuyệt đối tại Hoa Kỳ.
Trong thư gửi Hội thánh Danbury năm 1802, Jefferson giải thích lý do ông ủng hộ việc phân chia rõ ràng giữa quyền lực nhà nước và thần quyền:
“Tôi, cũng như quý vị, tin rằng tôn giáo là vấn đề riêng tư giữa một cá nhân và Thượng đế, rằng một người không cần phải giải thích với bất kỳ ai về niềm tin hay cách thức mà anh ta thờ phụng, và rằng các quyền lực chính đáng của một nhà nước chỉ có thể vươn đến các hành vi của một người chứ không phải là những suy nghĩ của anh ta… người dân đã dựng lên một bức tường phân cách giữa Nhà nước và Tôn giáo”
Theo Giáo sư Công pháp Jesse H. Choper của Đại học Luật Berkeley, California, Tu chính án thứ Nhất thường được diễn giải là Hiến pháp không cho phép nước Mỹ có quốc giáo và nghiêm cấm chính quyền liên bang dùng ngân sách quốc gia để ủng hộ việc thiết lập hoặc vận hành của bất kỳ một tôn giáo nào.
Năm 1971, trong án lệ Lemon v. Kurtzman, Tối cao Pháp viện Hoa Kỳ đưa ra ba tiêu chuẩn để xác định một hành vi hay đạo luật của chính phủ có vi phạm Tu chính án thứ Nhất hay không:
- Mục đích của nhà nước phải mang tính thế tục (secular purpose).
- Kết quả tiên quyết của hành vi hay đạo luật của nhà nước không thể ủng hộ hay ngăn cấm bất kỳ một tôn giáo nào.
- Không được tạo ra quan hệ đan xen quá mức giữa nhà nước và tôn giáo.
Tự do tôn giáo bao gồm quyền theo hoặc không theo bất kỳ tôn giáo nào. Những người phản đối “Chúng ta tin Chúa” cho rằng mục đích của việc đưa nó trở thành tiêu ngữ là thể hiện ý thức hệ của những người tin vào thần quyền. Do đó, đạo luật này đã mất đi tính thế tục và vi hiến.
Tuy nhiên, tòa án Hoa Kỳ đã bác bỏ lập luận này, và tiêu ngữ vẫn tiếp tục được sử dụng.
Tòa án ủng hộ tiêu ngữ “In God We Trust”
Trong 61 năm kể từ khi “Chúng ta tin Chúa” trở thành tiêu ngữ quốc gia, đã có nhiều vụ kiện phản đối nó. Gần đây nhất là vào năm 2016, khi luật sư Michael Newdow, một người vô thần, kiện yêu cầu tòa án không công nhận “Chúng ta tin Chúa” là tiêu ngữ quốc gia vì lý do vi hiến.
Mặc dù vậy, quan điểm của các thẩm phán Hoa Kỳ trong các án lệ liên quan vẫn không thay đổi, nghiêng về phía ủng hộ tiêu ngữ.
Các thẩm phán cho rằng tiêu ngữ “In God We Trust” không phải là một câu văn có ý nghĩa tôn giáo tại Mỹ, do đó không vi phạm Tu chính án thứ Nhất.
Tối cao Pháp viện Hoa Kỳ liên tục từ chối xem xét những vụ kiện liên quan đến tiêu ngữ “Chúng ta tin Chúa”.
Hiện tại, án lệ Aronow v. United States (1970) của Toà Phúc thẩm Liên bang Khu vực số 9 được xem là phán quyết có thẩm quyền cao nhất về vấn đề pháp lý này. Theo án lệ này, tiêu ngữ quốc gia được in trên tiền tệ Hoa Kỳ “không có bất cứ mối liên quan gì đến việc thiết lập một tôn giáo nào (làm quốc giáo)”.
Thẩm phán Tối cao Pháp viện Hoa Kỳ, William J. Brennan Jr., trong án lệ Lynch v. Donnelly (1984) liên quan đến lời tuyên thệ trung thành với nước Mỹ (pledge of allegiance), cũng nói rõ quan điểm chung của các tòa án Mỹ về vấn đề này:
Ngày nay, các tiêu ngữ như “Chúng ta tin Chúa” hay “Dưới Thiên Chúa” (Under God) đã mất đi màu sắc tôn giáo vì chúng được lặp đi lặp lại nhiều lần theo kiểu học vẹt. Điều này khiến chúng không còn được xem là một cách tuyên xưng tôn giáo, mà chỉ mang tính hình thức, đủ để xem là một phần của nghi lễ dân sự (civil religion).
Thái độ của các thẩm phán cũng phản ánh quan điểm của phần lớn dân chúng. Đa số người Mỹ vẫn ủng hộ “In God We Trust”, và điều này được thể hiện qua việc Quốc hội Mỹ đã nhiều lần tái khẳng định nó là tiêu ngữ quốc gia, gần đây nhất là vào năm 2011.
Lý do người Mỹ ủng hộ “In God We Trust”
Ngoài việc đã quen thuộc với tiêu ngữ này, phần lớn những người ủng hộ (hoặc không phản đối) dựa vào lịch sử và bối cảnh ra đời của nó tại Hoa Kỳ, chứ không hẳn vì họ là những người sùng đạo.
Theo thời gian, ca từ của bài Quốc ca được xem là một phần của lịch sử đất nước, mang tinh thần thế tục chứ không có mục đích tôn giáo.
Hoàn cảnh ra đời của tiêu ngữ trong thời kỳ Nội chiến càng giúp người Mỹ khẳng định niềm tin vào sự vẹn toàn của Tổ quốc, cũng như lý do để họ bảo vệ quốc gia và những giá trị, di sản của предков.
Vì vậy, có thể hiểu vì sao đa số người Mỹ không cảm thấy họ đang tuyên xưng cho một quốc giáo khi chọn một câu trong bài thơ “Lá cờ sao lấp lánh” của luật sư Francis Scott Key làm tiêu ngữ quốc gia.
Tài liệu tham khảo: