Câu nói “Hỡi thế gian tình là chi, mà đôi lứa hẹn thề sống chết” đã trở nên quen thuộc với nhiều người Việt Nam, đặc biệt là những ai yêu thích tiểu thuyết kiếm hiệp Kim Dung (1924-2018). Thậm chí, nhiều người còn lầm tưởng đây là một sáng tác của cố nhà văn. Tuy nhiên, sự thật về nguồn gốc của câu nói này có thể khiến bạn bất ngờ.
Thực tế, câu nói nổi tiếng này không phải do Kim Dung sáng tác mà có nguồn gốc từ bài từ “Mô ngư nhi – nhạn khâu” của nhà văn Nguyên Hiếu Vấn (1190-1257), một tác gia nổi bật cuối thời nhà Kim và đầu nhà Nguyên. Nguyên Hiếu Vấn không chỉ là một nhà văn tài năng mà còn là một nhà sử học có tầm ảnh hưởng lớn trong lịch sử Trung Quốc. Ông để lại một di sản văn học đồ sộ với hơn 1.300 bài thơ, hơn 380 bài từ và 250 bài tản văn được lưu truyền đến ngày nay.
Câu chuyện đằng sau sự ra đời của bài từ này cũng rất cảm động. Theo QQ, Nguyên Hiếu Vấn viết “Mô ngư nhi – nhạn khâu” sau một lần đi ứng thí. Trên đường đi, ông gặp một người thợ săn kể về việc người này đã bắn chết một con chim nhạn lớn. Chứng kiến cảnh con chim nhạn còn lại lao xuống đất tự vẫn theo bạn tình, Nguyên Hiếu Vấn khi đó mới 16 tuổi đã vô cùng xúc động. Ông mua xác hai con chim, chôn cất chúng và dựng bia mộ, sau đó sáng tác bài từ để tưởng nhớ đôi chim nhạn chung tình.
Đoạn trích nổi tiếng nhất trong bài từ thể hiện sự thương cảm sâu sắc của tác giả: “Hỡi thế gian tình là chi mà khiến đôi lứa hẹn thề sống chết. Trước đây trời Nam đất Bắc, nắng mưa gió rét vẫn có nhau. Trải qua thời gian bên nhau đẹp đẽ, ly biệt thật đau lòng. Chung quy vì si tình như đôi nam nữ. Hãy nói cho ta, từ nay sớm chiều qua ngàn núi tuyết, lẻ bóng đơn độc, biết đi đâu về đâu”.
Sự phổ biến của câu nói này trong các tác phẩm của Kim Dung, đặc biệt là qua nhân vật Lý Mạc Sầu trong tiểu thuyết “Thần điêu đại hiệp”, đã góp phần đưa nó đến gần hơn với công chúng.
Trong “Thần điêu đại hiệp”, Lý Mạc Sầu là một nhân vật bi kịch, từ một cô gái xinh đẹp và giàu tình cảm trở thành một người phụ nữ tàn độc vì bị phản bội trong tình yêu. Mỗi lần xuất hiện, Lý Mạc Sầu thường ngân nga câu nói “Hỡi thế gian tình là chi, mà đôi lứa hẹn thề sống chết”, như một lời than ai cho số phận và tình yêu đầy đau khổ của mình. Mối tình của Lý Mạc Sầu và Lục Triển Nguyên tan vỡ khi Lục Triển Nguyên bội ước và lấy người khác làm vợ. Sự kiện này đã biến Lý Mạc Sầu thành một con người lạnh lùng, tàn nhẫn, luôn ôm ấp ý định trả thù gia đình họ Lục. Dù có cơ hội xóa bỏ hận thù nếu Lục Triển Nguyên giết vợ, nhưng cuối cùng, bi kịch vẫn xảy ra khi cả hai vợ chồng Lục Triển Nguyên đều qua đời.
Tình yêu là một chủ đề lớn và đa dạng trong các tác phẩm của Kim Dung. Ngô Ái Nghi, một nhà văn và nhà phê bình nổi tiếng của Hong Kong, đã phân tích sâu sắc giá trị tư tưởng và nghệ thuật trong các tiểu thuyết Kim Dung trong cuốn sách “Tình trong tiểu thuyết Kim Dung”. Bà nhận xét rằng những tình tiết ly kỳ và hấp dẫn trong tiểu thuyết của Kim Dung lôi cuốn khán giả đến phút cuối cùng, trong khi những câu chuyện tình yêu trong tác phẩm lại khiến người đọc cảm động, suy ngẫm và đọc đi đọc lại nhiều lần. Lý Mạc Sầu, với mối hận tình sâu sắc, là một ví dụ điển hình về một nhân vật gây ấn tượng mạnh và khó quên trong lòng độc giả, theo Xinhua.
Như vậy, câu nói “Hỡi thế gian tình là chi, mà đôi lứa hẹn thề sống chết” không chỉ là một câu thơ hay mà còn mang trong mình một câu chuyện cảm động về tình yêu và sự chung thủy. Dù được biết đến rộng rãi qua các tác phẩm của Kim Dung, nguồn gốc thực sự của nó lại nằm trong bài từ của nhà văn Nguyên Hiếu Vấn, một minh chứng cho sức sống và sự lan tỏa của văn học qua thời gian.