COVID-19 đã trở thành đại dịch toàn cầu, gây ra nhiều ca mắc và tử vong. Việc nhận biết sớm các triệu chứng nhẹ và trung bình là vô cùng quan trọng để có thể can thiệp kịp thời, giảm thiểu nguy cơ biến chứng nghiêm trọng.

Các Triệu Chứng và Mức Độ Bệnh COVID-19

COVID-19 do virus SARS-CoV-2 gây ra, có thể biểu hiện qua nhiều triệu chứng khác nhau như sốt, ho, mất khứu giác và vị giác. Mức độ bệnh cũng khác nhau ở mỗi người, từ nhẹ đến nặng. Các triệu chứng phổ biến bao gồm sốt, ho và mệt mỏi. Một số triệu chứng khác có thể là hụt hơi, mất mùi hoặc vị, đau nhức cơ thể, đau đầu, đau họng, chảy nước mũi hoặc nghẹt mũi, buồn nôn, nôn mửa hoặc tiêu chảy.

Sự khác biệt trong biểu hiện triệu chứng là điều bình thường. Một nghiên cứu tại Mỹ vào tháng 8/2020 đã sử dụng mô hình toán học để dự đoán thứ tự xuất hiện triệu chứng ở 55.924 người mắc COVID-19. Kết quả cho thấy thứ tự phổ biến là: sốt, ho, buồn nôn/nôn mửa, tiêu chảy. Nghiên cứu sâu hơn trên 1.099 bệnh nhân COVID-19 cho thấy thứ tự này không thay đổi giữa bệnh nhân nặng và không nặng.

Dựa trên hướng dẫn của Viện Y tế Quốc gia Mỹ (NIH), COVID-19 được phân loại theo mức độ:

• Bệnh nhẹ: Có bất kỳ triệu chứng nào của COVID-19, trừ thở gấp và khó thở.
• Bệnh trung bình: Có triệu chứng ở đường hô hấp dưới như viêm phổi, nhưng nồng độ oxy trong máu vẫn ≥ 94%.
• Bệnh nặng: Nhịp thở cao, có dấu hiệu bệnh phổi nặng, nồng độ oxy trong máu < 94%.

Theo nghiên cứu, khoảng 81% người mắc COVID-19 có triệu chứng nhẹ và trung bình, và thường tự khỏi tại nhà. Tuy nhiên, việc theo dõi sát sao các triệu chứng là rất quan trọng, vì bệnh có thể tiến triển nặng hơn.

Nhiễm COVID-19 Không Triệu Chứng

Một số người nhiễm SARS-CoV-2 nhưng không hề có bất kỳ triệu chứng nào, gọi là nhiễm trùng không triệu chứng. Do không được kiểm tra thường xuyên, tỷ lệ người nhiễm không triệu chứng trong cộng đồng vẫn chưa rõ.

Một đánh giá tại Mỹ vào tháng 9/2020 ước tính khoảng 20% người mắc COVID-19 không có triệu chứng. Mặc dù không có triệu chứng, họ vẫn có khả năng lây nhiễm virus cho người khác. Do đó, các biện pháp phòng ngừa như đeo khẩu trang, rửa tay thường xuyên, giãn cách xã hội và vệ sinh bề mặt là vô cùng quan trọng.

Mất Khứu Giác và Vị Giác: Triệu Chứng Tiềm Ẩn

Mất khứu giác (anosmia) và vị giác (ageusia) là những triệu chứng đặc trưng của COVID-19. Một khảo sát tại Mỹ vào tháng 8/2020 ghi nhận khoảng 41% bệnh nhân mất khứu giác và 38,2% mất vị giác.

Triệu chứng này thường liên quan đến các ca nhiễm nhẹ. Một nghiên cứu vào tháng 1/2021 cho thấy 85,9% người bệnh nhẹ bị mất khứu giác và vị giác, so với chỉ 4,5-6,9% ở bệnh nhân trung bình và nặng. Thường thì, triệu chứng này sẽ biến mất trong vòng 6 tháng. Đôi khi, nghẹt mũi là triệu chứng duy nhất, dễ bị nhầm lẫn với dị ứng, nhưng vẫn có thể là dấu hiệu của COVID-19.

Triệu chứng mất khứu giác và vị giác thường gặp ở phụ nữ và trẻ em hơn. Nó có thể xảy ra mà không kèm theo sổ mũi hay nghẹt mũi và có thể xuất hiện trước các triệu chứng khác.

COVID-19 Không Sốt: Trường Hợp Hiếm Gặp

Sốt là một triệu chứng phổ biến của COVID-19, nhưng không phải ai mắc bệnh cũng bị sốt. Một nghiên cứu vào tháng 5/2020 cho thấy chỉ 11,6% bệnh nhân COVID-19 nhẹ bị sốt. Một nghiên cứu khác vào tháng 7/2020 ghi nhận sốt và ho không xuất hiện trong gần 30% các trường hợp cần hỗ trợ y tế khẩn cấp do COVID-19.

Người lớn tuổi có nhiệt độ cơ thể bình thường thấp hơn, khiến việc xác định triệu chứng sốt ở nhóm tuổi này trở nên khó khăn hơn. Đôi khi, triệu chứng có thể chỉ bắt đầu bằng đau vòm miệng, chảy nước mũi và hắt hơi, sau đó là suy giảm khứu giác nhanh chóng.

COVID-19 Không Ho: Cũng Có Thể Xảy Ra

Tương tự như sốt, ho cũng là một triệu chứng thường gặp, đặc biệt là ho khan. Tuy nhiên, một số người mắc COVID-19 lại không bị ho. Nghiên cứu vào tháng 5/2020 ở bệnh nhân nhẹ cho thấy chỉ 40,1% có triệu chứng ho.

Tiến Triển Bệnh Lý của COVID-19: Từ Nhẹ Đến Nặng

Các triệu chứng COVID-19 có thể tiến triển từ nhẹ hoặc trung bình sang nặng. Điều này thường xảy ra khoảng một tuần sau khi các triệu chứng đầu tiên xuất hiện, nhưng có thể sớm hơn hoặc muộn hơn. Phân tích cho thấy thời gian từ khi bắt đầu có triệu chứng đến khi khó thở là khoảng 5-8 ngày. Ở những người bệnh nặng, thời gian từ khi có triệu chứng đến khi nhập viện ICU là khoảng 9,5-12 ngày.

Thời gian phục hồi sau khi mắc COVID-19 nặng và nghiêm trọng vẫn chưa được xác định rõ và phụ thuộc vào nhiều yếu tố như tuổi tác và các vấn đề sức khỏe tiềm ẩn. Tương tự, thời gian phục hồi đối với các ca bệnh nhẹ và trung bình cũng ít được nghiên cứu hơn. Một nghiên cứu vào tháng 7/2020 cho thấy bệnh nhân COVID-19 nhẹ và trung bình có ít nhất một triệu chứng trong thời gian trung bình 9,82 ngày.

COVID-19 Kéo Dài: Những Di Chứng Dai Dẳng

Một số người mắc COVID-19, bất kể mức độ bệnh, có thể gặp các triệu chứng kéo dài trong nhiều tuần hoặc nhiều tháng sau khi triệu chứng cấp tính đã qua. Các triệu chứng này bao gồm mệt mỏi, hụt hơi, đau khớp, đau ngực, đánh trống ngực, nhầm lẫn hoặc sương mù não. Nguyên nhân của tình trạng COVID-19 kéo dài này vẫn đang được nghiên cứu.

Khi Nào Nên Xét Nghiệm COVID-19?

Nên đi xét nghiệm COVID-19 nếu có bất kỳ triệu chứng nào của bệnh, ngay cả khi triệu chứng nhẹ. Ngoài ra, xét nghiệm cũng được khuyến cáo cho:

• Người tiếp xúc gần với người đã được chẩn đoán mắc COVID-19 (trong vòng 2 mét, trên 15 phút).
• Người có nguy cơ cao do tham gia các hoạt động có nguy cơ lây nhiễm.
• Người cần xét nghiệm theo yêu cầu của cơ sở y tế (ví dụ, trước khi phẫu thuật).

Trong khi chờ kết quả xét nghiệm, cần phải cách ly tại nhà để tránh lây lan virus cho người khác.

Thời Gian Lây Nhiễm COVID-19: Cần Lưu Ý

Nghiên cứu cho thấy lượng virus trong đường hô hấp trên (mũi và họng) đạt đỉnh điểm trong 3-5 ngày đầu tiên của bệnh. Virus sống dễ dàng được phân lập từ các mẫu bệnh phẩm lấy từ đường hô hấp trong giai đoạn này. Điều này phù hợp với quy định cách ly tại nhà trong 10 ngày nếu mắc hoặc nghi ngờ mắc COVID-19. Thời gian lây lan virus cao nhất là khi các triệu chứng bắt đầu xuất hiện. Tuy nhiên, một số người có thể thải virus trong thời gian dài hơn.

Để đảm bảo an toàn khi tiếp xúc với người khác sau khi mắc COVID-19, cần đáp ứng các yêu cầu sau:

• Đã cách ly ít nhất 10 ngày kể từ khi có triệu chứng đầu tiên.
• Không bị sốt trong vòng 24 giờ mà không sử dụng thuốc hạ sốt.
• Các triệu chứng khác đang cải thiện dần.
• Nếu xét nghiệm dương tính nhưng không có triệu chứng, có thể tiếp xúc gần với người khác sau 10 ngày kể từ khi có kết quả xét nghiệm dương tính.