Sa sút trí tuệ thùy trán (FTD) là một nhóm các rối loạn não bộ tiến triển ảnh hưởng đến thùy trán và thùy thái dương của não. Các khu vực này đóng vai trò quan trọng trong việc kiểm soát hành vi, cảm xúc, ngôn ngữ và ra quyết định. Do đó, FTD có thể biểu hiện qua nhiều triệu chứng khác nhau, thường bị nhầm lẫn với các bệnh lý tâm thần hoặc thần kinh khác. Việc nhận biết sớm các dấu hiệu của FTD là vô cùng quan trọng để người bệnh được chẩn đoán và điều trị kịp thời, đồng thời giúp gia đình và bạn bè hiểu rõ hơn về tình trạng của người thân yêu.
Nếu bạn nhận thấy người thân có những thay đổi bất thường trong hành vi, tính cách hoặc ngôn ngữ, hãy tham khảo danh sách kiểm tra dưới đây. Đây là những dấu hiệu phổ biến của FTD mà bạn nên lưu ý:
-
Khó khăn trong việc lập kế hoạch và tổ chức: Người bệnh gặp khó khăn trong việc suy nghĩ về trình tự các bước cần thiết để hoàn thành một nhiệm vụ (ví dụ: làm gì trước, làm gì sau) và ưu tiên các bước này.
-
Giảm khả năng đa nhiệm: Họ khó có thể thực hiện nhiều việc cùng một lúc, điều mà trước đây họ có thể làm dễ dàng. Việc chuyển đổi giữa các hoạt động cũng trở nên khó khăn hơn.
-
Hành vi bất thường hoặc gây xấu hổ: Một người vốn hiền lành có thể trở nên hung hăng, thích chỉ trích hoặc cư xử một cách khác thường.
-
Hành động không phù hợp với hoàn cảnh: Người bệnh có thể cười khi nghe tin buồn hoặc không phản ứng trong một buổi tiệc vui. Họ có thể không hiểu các quy tắc xã hội thông thường.
-
Lặp đi lặp lại hành vi hoặc lời nói: Người bệnh có thể lặp lại cùng một hành động hoặc cụm từ nhiều lần, hỏi đi hỏi lại cùng một câu hỏi mặc dù đã nhận được câu trả lời.
-
Thay đổi thói quen ăn uống: Người bệnh có thể ăn quá nhiều, đặc biệt là đồ ngọt và tinh bột. Họ có thể lấy thức ăn từ đĩa của người khác hoặc chỉ muốn ăn một loại thức ăn duy nhất trong mỗi bữa.
-
Khó kiềm chế: Người bệnh có thể khó kiềm chế ý muốn sử dụng hoặc chạm vào đồ vật, ví dụ như nắm chìa khóa xe của người khác hoặc ăn trái cây trong siêu thị trước khi mua.
-
Gặp vấn đề về ngôn ngữ: Họ có thể gặp khó khăn trong việc sử dụng và hiểu từ ngữ (chứng mất ngôn ngữ) và/hoặc khó khăn trong việc nói (chứng khó phát âm).
-
Thờ ơ, thiếu động lực: Người bệnh có thể trở nên thờ ơ, thiếu quan tâm đến mọi thứ xung quanh và không muốn tham gia vào các hoạt động mà trước đây họ yêu thích. Tình trạng này có thể bị nhầm lẫn với trầm cảm, nhưng người bệnh FTD thường không cảm thấy buồn.
-
Thiếu nhận thức về bệnh tật: Người bệnh có thể không nhận thức được hành vi bất thường của mình và không hiểu rằng hành vi đó đang ảnh hưởng đến những người xung quanh. Điều này khiến việc chăm sóc trở nên khó khăn hơn, vì người bệnh có thể từ chối sự giúp đỡ.
FTD là một bệnh lý phức tạp và gây nhiều khó khăn cho cả người bệnh và gia đình. Việc phát hiện sớm các dấu hiệu và triệu chứng của FTD là rất quan trọng để có thể đưa ra các biện pháp can thiệp và hỗ trợ kịp thời.
Nếu bạn nhận thấy người thân của mình có bất kỳ dấu hiệu nào trong danh sách này, hãy khuyến khích họ đi khám bác sĩ để được chẩn đoán và tư vấn. Chẩn đoán sớm có thể giúp người bệnh tiếp cận các phương pháp điều trị và hỗ trợ, đồng thời giúp gia đình chuẩn bị tốt hơn cho những thách thức phía trước.
Nguồn tham khảo:
- Family Caregiver Alliance (Liên Hiệp Người Chăm Sóc Gia Đình): sentayho.com.vn
- Viện Lão Hóa Quốc Gia (NIA): sentayho.com.vn/health/what-are-symptoms-frontotemporal-disorders
- Trung Tâm Trí Nhớ & Lão Hóa Đại Học California San Francisco (UCSF): sentayho.com.vn
- Hiệp Hội Thoái Hóa Trán-Thái Dương: sentayho.com.vn
Việc chăm sóc người bệnh FTD đòi hỏi sự kiên nhẫn, thấu hiểu và yêu thương. Hãy tìm kiếm sự hỗ trợ từ các chuyên gia và cộng đồng để có thể chăm sóc tốt nhất cho người thân yêu của bạn.