Kể từ giữa tháng 7 năm 2019, một công ty Bỉ đã khởi xướng chiến dịch thu thập chữ ký trực tuyến, với mục đích thay đổi tên gọi “french fries” (khoai tây chiên kiểu Pháp) thành “belgian fries” (khoai tây chiên kiểu Bỉ) trên thực đơn của các nhà hàng. Trong khi người Mỹ quen thuộc với tên gọi “french fries” để chỉ loại khoai tây cắt thanh dài và chiên giòn, người Anh lại sử dụng từ “chips” (từ rút gọn của “potato chips”), và người Pháp thường gọi là “frites”. Công ty Belvica tuyên bố rằng hơn 60% người Bỉ ủng hộ trang web “vote for belgian fries”.
Theo tuần báo Pháp Capital, công ty Belvica (trước đây là Lutosa), chuyên kinh doanh khoai tây đông lạnh, vẫn chưa công bố kết quả chính thức về số lượng chữ ký thu thập được. Các chuyên gia marketing cho rằng, việc công ty Belvica “khua chiêng gõ trống” về việc đổi tên khoai tây chiên là một chiêu trò quảng cáo, nhằm thu hút sự chú ý của người tiêu dùng đến thương hiệu vừa mới đổi tên.
Điều đáng nói là, mặc dù khoai tây chiên là một món ăn phổ biến ở Bỉ, nhưng nguồn gốc thực sự của nó (ít nhất là hình thức được lưu truyền đến ngày nay) lại đến từ Pháp. Khẳng định này đến từ Pierre Leclercq, một nhà sử học chuyên về ẩm thực người Bỉ, hiện đang công tác tại Đại học Liège từ năm 2014. Ông đã dành thời gian nghiên cứu lịch sử ẩm thực từ thế kỷ 16.
Trong cuộc phỏng vấn với báo Le Soir và đài truyền hình RTBF của Bỉ, Pierre Leclercq cho biết món khoai tây chiên xuất hiện lần đầu tiên ở Paris vào những năm 1780. Những người bán hàng rong, ban đầu chỉ bán bánh bột chiên (beignet frit), đã nảy ra ý tưởng cắt khoai tây thành lát mỏng hoặc thanh dài rồi chiên giòn. Cuối thế kỷ 18, đầu thế kỷ 19, những “gánh hàng rong” này tập trung trên cầu Pont-Neuf (do đó món khoai tây chiên ban đầu có tên là “pomme Pont-Neuf”), sau đó lan dọc theo bờ sông Seine, đến đại lộ Temple và phát triển mạnh mẽ xung quanh các rạp kịch nổi tiếng ở Paris thời bấy giờ.
Trong cuốn sách dạy nấu ăn của bà Mérigot, xuất bản năm 1794, đã ghi lại cách chế biến món khoai tây chiên. Theo Pierre Leclercq, khoai tây chiên chỉ xuất hiện ở Bỉ từ những năm 1844 trở đi. Mặc dù Bỉ sau đó trở thành một trong những quốc gia hàng đầu về sản xuất khoai tây, vượt xa Pháp, điều này không có nghĩa là có thể đánh đồng lĩnh vực trồng trọt với nguồn gốc của món ăn. Giả thuyết cho rằng khoai tây chiên là một món ăn của Bỉ, được sáng chế trước năm 1781 (theo sử gia người Bỉ Jo Gérard), vẫn chưa được kiểm chứng bằng các bằng chứng lịch sử cụ thể.
Vậy tại sao khoai tây chiên lại có tên gọi “french fries”? Thuật ngữ này chính thức xuất hiện vào năm 1880 trong cuốn sách dạy nấu ăn “New Cook Book” của bà Maria Parloa. Sau đó, nhà văn O. Henry (bút danh của nhà báo William Sydney Porter) đã sử dụng lại thuật ngữ này vào năm 1894. Nhiều nhà nghiên cứu cho rằng “french fries” có thể đã xuất hiện sớm hơn, vào năm 1787 thay vì năm 1880. Một giả thuyết thú vị là Tổng thống Mỹ Thomas Jefferson (1743-1826) có thể là người đã đặt ra cái tên này. Trước khi trở thành tổng thống, Thomas Jefferson từng là Đại sứ Mỹ tại Paris (1785-1789). Ông có một đầu bếp người Pháp tài năng tên là Honoré Julien, và ông đặc biệt yêu thích món khoai tây chiên do đầu bếp này chế biến.
Từ năm 1802, món khoai tây chiên du nhập vào Hoa Kỳ sau khi Thomas Jefferson trở thành Tổng thống. Trong sổ tay của mình, ông đã ghi chép về “potatoes fried in the French manner” (khoai tây chiên theo kiểu Pháp) với ghi chú “khoai tây sống cắt mỏng thành từng lát rồi chiên giòn”. Tuy nhiên, ông Thomas Jefferson không đề cập đến loại khoai tây cắt thành thanh dài, hình ảnh đặc trưng của “french fries”.
Khả năng công ty Belvica thành công trong việc đổi tên “french fries” thành “belgian fries” là rất thấp. Tuy nhiên, cuộc tranh luận này không hề vô bổ. Nó là cơ hội để cả người Pháp và người Bỉ nhìn lại nguồn gốc các món ăn của họ. Một khi đã trở thành một phần của văn hóa đại chúng, việc thay đổi một “tên gọi thông dụng” là vô cùng khó khăn, đặc biệt khi cái tên đó hoàn toàn chính xác.