Vắc xin DPT là biện pháp phòng ngừa hiệu quả ba bệnh truyền nhiễm nguy hiểm: Bạch hầu, Ho gà và Uốn ván. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tiêm chủng đầy đủ để giảm thiểu nguy cơ mắc bệnh và các biến chứng nghiêm trọng.
Hàng năm, trên thế giới có hàng triệu ca mắc Ho gà, Uốn ván và Bạch hầu, gây ra hàng trăm nghìn ca tử vong. Đặc biệt, trẻ nhỏ và người lớn tuổi là những đối tượng dễ bị tổn thương nhất. Tại Việt Nam, số ca mắc Uốn ván và Ho gà vẫn còn cao, và đáng lo ngại hơn, dịch Bạch hầu đã bùng phát ở nhiều tỉnh thành, cho thấy tầm quan trọng của việc tiêm vắc xin phòng bệnh.
Mục Lục
Vắc xin DPT là gì?
Vắc xin DPT là vắc xin phối hợp chứa giải độc tố bạch hầu, giải độc tố uốn ván và vi khuẩn ho gà bất hoạt, giúp tạo miễn dịch chủ động chống lại ba bệnh:
- Bạch hầu: Bệnh nhiễm trùng đường hô hấp nguy hiểm, có thể gây tổn thương tim, thận và hệ thần kinh.
- Ho gà: Bệnh nhiễm trùng đường hô hấp gây ra những cơn ho kéo dài và khó thở, đặc biệt nguy hiểm cho trẻ sơ sinh.
- Uốn ván: Bệnh nhiễm trùng do vi khuẩn xâm nhập qua vết thương, gây co cứng cơ và có thể dẫn đến tử vong.
Vắc xin DPT giúp giảm đáng kể tỷ lệ mắc bệnh và tử vong do ba bệnh này. Việc tiêm một mũi vắc xin duy nhất phòng ngừa ba bệnh giúp giảm số lần tiêm cho trẻ, tiết kiệm thời gian và chi phí, đồng thời bảo vệ trẻ sớm trong những năm đầu đời.
Một phụ nữ mang thai nên tiêm phòng để bảo vệ bản thân và thai nhi khỏi các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm
Vắc xin DPT phòng bệnh gì?
Vắc xin DPT tạo ra kháng thể giúp cơ thể chống lại vi khuẩn gây bệnh Bạch hầu, Uốn ván và Ho gà.
Bạch hầu
Bệnh bạch hầu gây ra bởi vi khuẩn Corynebacterium diphtheriae, lây truyền qua đường hô hấp hoặc tiếp xúc với đồ vật nhiễm khuẩn. Bệnh gây ra các triệu chứng như sốt, viêm họng và hình thành màng giả ở họng, có thể gây tắc nghẽn đường thở. Ngoại độc tố của vi khuẩn có thể gây tổn thương tim, thận và hệ thần kinh, dẫn đến biến chứng nghiêm trọng và tử vong. Tiêm vắc xin bạch hầu giúp tạo miễn dịch chủ động, ngăn ngừa bệnh và các biến chứng nguy hiểm.
Uốn ván
Uốn ván do vi khuẩn Clostridium tetani gây ra, vi khuẩn này xâm nhập vào cơ thể qua vết thương hở. Vi khuẩn tiết ra độc tố tetanospasmin, gây co cứng cơ, đặc biệt là cơ hàm (gây cứng hàm) và cơ toàn thân. Uốn ván có thể dẫn đến khó thở, suy hô hấp và tử vong. Vắc xin uốn ván giúp tạo miễn dịch, bảo vệ cơ thể khỏi độc tố của vi khuẩn và ngăn ngừa bệnh.
Ho gà
Ho gà do vi khuẩn Bordetella pertussis gây ra, lây truyền qua đường hô hấp. Bệnh gây ra các cơn ho kịch phát, kéo dài, kèm theo tiếng rít khi hít vào. Ho gà đặc biệt nguy hiểm đối với trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ, có thể gây viêm phổi, co giật, tổn thương não và tử vong. Tiêm vắc xin ho gà giúp giảm nguy cơ mắc bệnh và các biến chứng nghiêm trọng.
Tiêm vắc xin DPT là biện pháp quan trọng để phòng ngừa Bạch hầu, Ho gà, Uốn ván
Lịch tiêm vắc xin DPT
Vắc xin DPT được sử dụng trong chương trình Tiêm chủng mở rộng (TCMR) và được tiêm miễn phí cho trẻ em từ 2 tháng tuổi trở lên. Lịch tiêm chủng khuyến cáo như sau:
- Mũi 1, 2, 3: Vắc xin phối hợp 5 trong 1 (Combe Five hoặc SII) vào lúc 2, 3 và 4 tháng tuổi.
- Mũi nhắc lại: Vắc xin DPT khi trẻ 15-18 tháng tuổi, cách mũi 3 ít nhất 9 tháng.
Bộ Y tế khuyến cáo các bậc phụ huynh nên đưa trẻ đi tiêm chủng đúng lịch để đảm bảo hiệu quả bảo vệ tốt nhất. Nếu bỏ lỡ lịch tiêm chủng, trẻ nên được tiêm càng sớm càng tốt.
Theo các chuyên gia y tế, khi trẻ chuẩn bị vào lớp 1, phụ huynh nên cho trẻ tiêm nhắc lại mũi phòng Bạch hầu – Uốn ván – Ho gà (trong TCMR) vì lúc này, miễn dịch đối với 3 bệnh mà trẻ đã được tiêm trước đây có thể suy giảm. Môi trường học đường tạo điều kiện cho các bệnh truyền nhiễm lây lan nhanh chóng.
Bạch hầu, Ho gà, Uốn ván có thể gây ra nhiều biến chứng nguy hiểm cho trẻ nếu không được điều trị kịp thời
Tính an toàn và phản ứng sau tiêm vắc xin DPT
Vắc xin DPT là an toàn và hiệu quả. Hầu hết các phản ứng sau tiêm là nhẹ và tự khỏi, bao gồm:
- Sốt: Khoảng một nửa số trẻ bị sốt nhẹ sau tiêm, thường hết trong vòng 24 giờ.
- Đau, sưng, đỏ tại chỗ tiêm: Khoảng một nửa số trẻ có thể bị đau, sưng hoặc đỏ tại chỗ tiêm.
- Quấy khóc: Một số trẻ có thể quấy khóc nhiều hơn bình thường do đau.
Các phản ứng nghiêm trọng như co giật (thường liên quan đến sốt) và giảm trương lực cơ rất hiếm gặp. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) khẳng định không có bằng chứng cho thấy vắc xin DPT gây ra các rối loạn thần kinh nghiêm trọng.
Chống chỉ định tiêm vắc xin DPT
Không tiêm vắc xin DPT cho trẻ trong các trường hợp sau:
- Có tiền sử phản ứng nghiêm trọng với vắc xin DPT, vắc xin viêm gan B hoặc vắc xin Hib.
- Sốt cao trên 39°C kèm co giật.
- Có dấu hiệu não/màng não, tím tái, khó thở trong vòng 2 ngày sau tiêm vắc xin.
- Co giật có hoặc không kèm theo sốt trong vòng 3 ngày sau tiêm vắc xin.
- Khóc dai dẳng trên 3 giờ trong vòng 1 ngày sau tiêm vắc xin.
- Giảm trương lực cơ trong vòng 2 ngày sau tiêm vắc xin.
- Có vấn đề liên quan đến thần kinh hoặc bị viêm não sau mũi tiêm trước đó.
- Trẻ đang ốm, sốt hoặc mắc các bệnh cấp tính.
Vắc xin 3 trong 1 dịch vụ khác gì vắc xin DPT trong chương trình TCMR?
Vắc xin 3 trong 1 dịch vụ (Tdap) như Adacel hay Boostrix khác với vắc xin DPT trong chương trình TCMR ở thành phần ho gà. Vắc xin DPT chứa thành phần ho gà toàn tế bào, trong khi vắc xin Tdap chứa thành phần ho gà vô bào. Vắc xin ho gà vô bào được đánh giá là ít gây phản ứng phụ hơn và ít gây sốt hơn.
Do đó, nhiều phụ huynh lựa chọn vắc xin Tdap để tiêm phòng cho con từ 4 tuổi trở lên.
Tiêm chủng tại các cơ sở tiêm chủng uy tín giúp đảm bảo an toàn cho trẻ
Kết luận
Vắc xin DPT là biện pháp phòng ngừa hiệu quả và an toàn cho trẻ em trước ba bệnh truyền nhiễm nguy hiểm: Bạch hầu, Ho gà và Uốn ván. Việc tiêm chủng đúng lịch giúp bảo vệ trẻ khỏi bệnh tật và các biến chứng nghiêm trọng. Các bậc phụ huynh nên chủ động đưa trẻ đi tiêm chủng đầy đủ để đảm bảo sức khỏe cho con em mình.