Điều kiện D/A (Documents against Acceptance), hay còn gọi là “chấp nhận thanh toán”, là một phương thức thanh toán quốc tế, trong đó người xuất khẩu cấp tín dụng cho người nhập khẩu bằng cách cho phép nhận hàng trước khi thanh toán toàn bộ giá trị. Vậy điều kiện D/A là gì, nó hoạt động ra sao và tại sao nó lại tiềm ẩn nhiều rủi ro hơn so với phương thức D/P (Documents against Payment)? Hãy cùng tìm hiểu chi tiết.
Trong thanh toán D/A, lệnh nhờ thu thường bao gồm chỉ thị rõ ràng: “Release Documents against Acceptance” (Giao chứng từ khi có chấp nhận thanh toán). Điều này có nghĩa là người nhập khẩu chỉ cần ký chấp nhận thanh toán hối phiếu (promise to pay) sau một khoảng thời gian nhất định, thường được gọi là “thời hạn trả chậm – Usance”, là có thể nhận bộ chứng từ và đi nhận hàng.
Thời điểm bắt đầu tính thời hạn thanh toán hối phiếu có thể khác nhau, tùy thuộc vào thỏa thuận giữa các bên, ví dụ:
- Từ ngày nhìn thấy hối phiếu (date of sight), tức là ngày người nhập khẩu ký chấp nhận.
- Từ ngày giao hàng (date of shipment) ghi trên vận đơn.
- Từ ngày phát hành hối phiếu (issued date).
- Một ngày cụ thể được ấn định trong tương lai.
Tại sao Điều kiện D/A Rủi ro hơn D/P cho Nhà Xuất khẩu?
So với phương thức D/P (Documents against Payment), trong đó người nhập khẩu phải thanh toán đầy đủ trước khi nhận chứng từ và hàng hóa, điều kiện D/A tiềm ẩn nhiều rủi ro hơn cho nhà xuất khẩu.
Thứ nhất: Trong điều kiện D/P, nhà xuất khẩu nắm quyền kiểm soát hàng hóa thông qua ngân hàng cho đến khi người nhập khẩu thanh toán. Nếu người nhập khẩu không thể hoặc từ chối thanh toán, nhà xuất khẩu có một số lựa chọn:
- Kháng nghị hối phiếu và khởi kiện người nhập khẩu (tốn kém và khó kiểm soát ở nước ngoài).
- Chuyển hàng trở lại nước xuất khẩu.
- Tìm người mua khác.
- Bán đấu giá hàng hóa.
Mặc dù giá bán có thể thấp hơn so với dự kiến ban đầu, nhưng vẫn có thể tốt hơn là phải chuyển hàng về.
Trong một số trường hợp, nhà xuất khẩu có thể có đại diện hoặc đại lý tại nước nhập khẩu để xử lý các tình huống phát sinh. Người đại diện này được gọi là “CASE OF NEED” (trường hợp cần thiết), và ngân hàng thu hộ sẽ liên hệ với họ khi cần.
Thứ hai: Theo điều kiện D/A, một khi người nhập khẩu đã ký chấp nhận hối phiếu sau khi kiểm tra chứng từ, họ sẽ nhận được bộ chứng từ và đi nhận hàng. Lúc này, nhà xuất khẩu mất quyền kiểm soát đối với hàng hóa và có thể đối mặt với những rủi ro sau:
a) Người nhập khẩu từ chối thanh toán khi hối phiếu đến hạn:
- Hàng hóa không đúng như yêu cầu.
- Người nhập khẩu không bán được hàng.
- Người nhập khẩu cố ý lừa đảo.
Ảnh: Hối phiếu (Bill of Exchange) đóng vai trò quan trọng trong thanh toán quốc tế, đặc biệt là trong phương thức D/A.
Trong những tình huống này, nhà xuất khẩu có thể kháng nghị hối phiếu và kiện người nhập khẩu, nhưng quá trình này có thể rất tốn kém và phức tạp.
b) Người nhập khẩu bị phá sản:
Trong trường hợp người nhập khẩu phá sản, nhà xuất khẩu có thể không bao giờ nhận được tiền thanh toán cho lô hàng của mình. Điều này gây ra tổn thất tài chính nghiêm trọng cho nhà xuất khẩu.
Kết luận
Điều kiện D/A có thể là một lựa chọn thanh toán phù hợp trong một số trường hợp nhất định, đặc biệt khi có mối quan hệ tin cậy giữa người mua và người bán. Tuy nhiên, nhà xuất khẩu cần phải nhận thức rõ về những rủi ro tiềm ẩn và thực hiện các biện pháp phòng ngừa để bảo vệ quyền lợi của mình. Việc thẩm định kỹ lưỡng đối tác nhập khẩu, mua bảo hiểm tín dụng xuất khẩu và có các điều khoản hợp đồng rõ ràng là những biện pháp quan trọng để giảm thiểu rủi ro khi sử dụng phương thức thanh toán D/A.