Dionysus, vị thần rượu nho trong thần thoại Hy Lạp, không chỉ là biểu tượng của thức uống truyền thống mà còn là hiện thân của sự hoan hỉ, tiệc tùng và sung túc. Ông được biết đến là người đã ban tặng cho nhân loại bí quyết làm rượu nho, một phần không thể thiếu trong các bữa ăn và lễ hội thời cổ đại, và là tiền thân của rượu vang ngày nay.
Dionysus là kết quả mối tình giữa Zeus, chúa tể các vị thần, và Semele, một thiếu nữ phàm trần. Zeus vốn nổi tiếng với những cuộc tình ngoài luồng, khiến Hera, vợ ông, luôn ghen tuông và tìm cách trừng phạt những người tình của chồng. Khi biết tin Semele mang thai con của Zeus, Hera đã lên kế hoạch trả thù một cách bí mật. Bà xuất hiện trong giấc mơ của Semele, gieo rắc sự nghi ngờ về tình cảm thật sự của Zeus, và xúi giục cô yêu cầu Zeus hiện nguyên hình trước mặt mình để chứng minh tình yêu. Semele tin lời, và vào ngày gần sinh Dionysus, cô đã yêu cầu Zeus thực hiện lời hứa.
Zeus lo sợ bởi vì hình dạng thật sự của một vị thần có thể gây chết người đối với phàm nhân. Tuy nhiên, ông đã hứa và không thể nuốt lời. Khi Zeus xuất hiện với toàn bộ quyền năng của mình, sấm sét rền vang, ánh sáng chói lòa, Semele không chịu nổi sức mạnh đó và qua đời. Zeus nhanh chóng cứu đứa bé còn trong bụng mẹ. Vì đứa trẻ sinh non quá yếu ớt, Zeus đã rạch đùi mình và đặt Dionysus vào đó để nuôi dưỡng cho đến khi đủ tháng. Sự kiện này biến Dionysus từ một bán thần (con của thần và người phàm) trở thành một vị thần thực thụ, bởi ông được tái sinh từ dòng máu của Zeus.
Để bảo vệ Dionysus khỏi cơn thịnh nộ của Hera, Zeus đã gửi con đến đảo Xyphanh, nơi các nàng tiên chăm sóc và nuôi dưỡng ông. Tại đây, Dionysus lớn lên và bắt đầu khám phá thế giới xung quanh. Một ngày nọ, các tiên nữ hái nho và đựng trong một cái chậu lớn. Dionysus vô tình giẫm phải chậu nho, làm nát một phần. Sợ bị trách phạt, ông giấu chậu nho vào hang. Vài ngày sau, Dionysus quay lại và ngửi thấy một mùi hương thơm lạ thường tỏa ra từ chậu nho. Ông lấy chén và nếm thử thứ nước được tạo ra từ nho bị nghiền nát. Cảm giác sảng khoái và hương vị tuyệt vời khiến ông vô cùng thích thú. Ông đặt tên cho loại nước này là rượu nho và quyết định mang nó đến cho thế giới và các vị thần.
Dionysus đi khắp nơi, truyền dạy cho mọi người cách làm rượu nho. Dần dần, rượu nho trở nên phổ biến trong các bữa tiệc và được mọi tầng lớp yêu thích. Ngay cả các vị thần trên đỉnh Olympus cũng chú ý đến loại rượu này và tài năng của Dionysus. Zeus đón ông lên đỉnh Olympus và ban cho ông một ghế trong Hội đồng 12 vị thần, thay thế cho nữ thần Hestia. Từ đó, Dionysus trở thành vị thần của rượu nho, người bảo hộ của các bữa tiệc, niềm vui, sự hoan lạc và sung túc. Ông nghiêm khắc trừng phạt những kẻ lạm dụng rượu để say xỉn, gây rối và bạo hành, bởi vì rượu nho phải là nguồn vui chứ không phải công cụ gây ra sự hỗn loạn. Sau khi trở thành thần, ông xin phép Zeus đón mẹ mình từ địa ngục về để được ở bên cạnh ông.
Biểu tượng đặc trưng của Dionysus là con báo, vòng đội đầu làm từ dây leo cây nho và quả nho.
Từ công thức làm rượu nho, con người đã phát triển nhiều phương pháp chế biến khác nhau, tạo ra các loại rượu khác, trong đó có rượu vang, một loại thức uống được làm từ nho.