Trong văn hóa phương Đông, “Đạo sĩ” là một danh xưng quen thuộc, thường dùng để chỉ những người theo Đạo giáo và tu luyện theo giáo lý của nó. Tuy nhiên, theo quan niệm xưa, không phải ai tu Đạo cũng xứng đáng được gọi là Đạo sĩ. Vậy, thế nào mới thực sự là một Đạo sĩ?
Theo “Thái tiêu lang thư kinh”, một người được gọi là Đạo sĩ khi “Nhân hành đại đạo, hiệu vi đạo sĩ”. Điều này có nghĩa là, mọi hành động, suy nghĩ, và lời nói của người đó đều hướng đến việc tu Đạo và hành Đạo. Tín “Đạo”, tu “Đạo” và hành “Đạo” là mục tiêu tối thượng của cuộc đời, là yếu tố then chốt định hình cuộc sống của một Đạo sĩ chân chính.
Mục Lục
Nguồn Gốc và Sự Phát Triển Của Danh Xưng “Đạo Sĩ”
Danh xưng “Đạo sĩ” xuất hiện từ thời nhà Hán, ban đầu mang ý nghĩa rộng hơn. Nó không chỉ bao gồm tín đồ của các giáo phái như “Ngũ đẩu mễ đạo” và “Thái bình đạo”, mà còn cả các phương sĩ, thuật sĩ và một số người theo trường phái Đạo gia. Tuy nhiên, đến thời Ngụy, Tấn và Nam Bắc triều, danh xưng này bị lẫn lộn với danh xưng của các tăng lữ Phật giáo.
Mãi đến đời Tùy, Đường, các danh xưng như Đạo sĩ, Đạo nhân, vũ sĩ, vũ khách, vũ nhân, hoàng quan… mới dần trở thành những tên gọi riêng biệt cho những người làm công việc liên quan đến thần quyền và quản lý điện thờ của Đạo giáo.
Khi số lượng nữ tu tăng lên, danh xưng “nữ quan” cũng ra đời. Thông thường, “Đạo trưởng” là cách gọi tôn kính dành cho cả nam và nữ. Trong điển tịch Đạo giáo, nam đạo sĩ được gọi là Càn Đạo, nữ đạo sĩ là Khôn Đạo, nam mặc áo mũ vàng (hoàng quan), nữ gọi là nữ quan.
Giữa các Đạo sĩ, họ gọi nhau là Đạo trưởng, Đạo hữu, Đạo huynh… Đối với người ngoài Đạo giáo, có thể gọi chung là cư sĩ, tín sĩ. Một số nhân vật đặc biệt được tôn xưng riêng, như Trương Đạo Lăng, Khấu Khiêm, và các chưởng môn Long Hổ sơn thiên sư, đều được gọi là “thiên sư”. Những Đạo sĩ đức cao vọng trọng, học thức uyên bác, được cả trong và ngoài Đạo giáo kính trọng, thường được gọi là chân nhân, tiên sinh, cao sĩ… Một số tôn xưng thậm chí được triều đình ban tặng.
Cảnh Giới Tu Luyện và Sự Khác Biệt Với Thuật Sĩ
Mục tiêu tối thượng của Đạo giáo là đạt đến cảnh giới “dữ Đạo hợp nhân”, nơi tinh thần và thể xác hòa hợp hoàn toàn. Người chỉ tập trung vào các phép thuật, với mục đích sử dụng chúng, được gọi là thuật sĩ, không phải Đạo sĩ. Việc tu luyện phép thuật mà xa rời Đại Đạo bị coi là “bàng môn tả đạo” – đi đường tắt, cửa sau.
Đạo giáo tôn thờ Đạo và Đức. “Đạo” là chủ tể của vũ trụ, “Đức” là biểu hiện của Đạo ở thế gian. Đạo giáo biểu hiện cái trừu tượng của Đạo ra bên ngoài. Người tu thân thành công phải có đức, nhưng đức ấy phải vô vi (thuận theo tự nhiên, không cưỡng cầu). “Vô vi vi thượng đức, hữu vi vi hạ đức” – xem vô vi là đức cao, hữu vi là đức thấp. Do đó, việc ăn chay, tụng kinh, đả tọa chỉ là hình thức bên ngoài; tu đạo thực sự phải tu đức, tu tâm.
Việc chỉ đến chùa thắp hương cầu khấn vào ngày mồng một, ngày rằm hoặc các dịp lễ hội, hoặc xem bói toán, hỏi vận may, không phải là giáo lý chính thống của Đạo giáo. Những gì đạt được qua hình thức này thường phải trả giá bằng phúc phận, như sức khỏe, gia đình, tuổi thọ…
Đạo và Ứng Dụng Trong Cuộc Sống
Đạo là một tồn tại chân thật, là quy luật phổ quát. Vận dụng vô vi để trị quốc thì quốc thái dân an; dùng thanh hư để giữ mình, dùng đạo tự khiêm nhường để trị thân, tức là tu tâm và tu thân, có thể kéo dài tuổi thọ, dưỡng sinh, đạt được sự trường sinh thực sự.
Tài liệu tham khảo:
- Vision Times tiếng Trung (Kim Khôi biên dịch)
Xem thêm:
- Hà Đồ và Lạc Thư ẩn tàng chữ Vạn của Phật gia và Thái cực của Đạo gia
- Trương Tam Phong vì sao nhiều lần cự tuyệt gặp mặt Hoàng đế?