Riềng, một loại gia vị quen thuộc trong ẩm thực Việt Nam, không chỉ làm tăng hương vị cho món ăn mà còn là một vị thuốc quý trong Đông y. Với tên gọi “cao lương khương,” củ riềng được sử dụng để điều trị nhiều bệnh khác nhau. Y học hiện đại cũng đã chứng minh những lợi ích sức khỏe tiềm năng của riềng, mở ra nhiều ứng dụng trong điều trị bệnh.
Mục Lục
Củ Riềng Là Gì?
Củ riềng tươi, một loại gia vị và dược liệu quý của Việt Nam
Riềng (Alpinia galanga) là một loại cây thân thảo thuộc họ Gừng (Zingiberaceae). Củ riềng, thực chất là phần rễ phình to của cây, là bộ phận được sử dụng phổ biến nhất. Củ riềng non có màu đỏ nâu, khi già chuyển sang màu vàng nhạt. Lớp vỏ ngoài dày, cứng, có nhiều mắt và chia thành các đốt không đều nhau. Phần thịt bên trong thường có màu trắng hoặc hơi vàng, mùi thơm đặc trưng, vị cay nóng và chứa nhiều xơ. Ngoài củ, hạt và lá riềng cũng được sử dụng trong một số trường hợp.
Tác Dụng Chữa Bệnh Tuyệt Vời Của Củ Riềng
Tăng Cường Sinh Lực Phái Mạnh
Theo các chuyên gia Đông y, củ riềng có khả năng kích thích sản sinh tinh trùng và tăng cường khả năng tình dục ở nam giới. Tính ấm và vị cay của riềng giúp cải thiện các vấn đề như khó tiêu, hắc lào, lang ben, tiêu chảy, viêm họng, giảm đờm và đau nhức xương khớp.
Bài thuốc từ riềng giúp tăng cường sinh lực nam giới và hỗ trợ điều trị các bệnh về xương khớp
Hỗ Trợ Chống Lão Hóa Da
Nghiên cứu cho thấy chiết xuất từ củ riềng có khả năng kích thích sản xuất axit hyaluronic, một chất dưỡng ẩm tự nhiên giúp giảm nếp nhăn và tăng độ đàn hồi cho da. Sử dụng riềng có thể giúp da trở nên rạng rỡ và tươi trẻ hơn. Chiết xuất riềng còn có tác dụng giảm các bệnh về da như chàm, bỏng ngứa và nấm.
Riềng giúp làm chậm quá trình lão hóa, giảm nếp nhăn và cải thiện các vấn đề về da
Tiềm Năng Chống Ung Thư
Một số nghiên cứu khoa học đã chứng minh hoạt tính chống ung thư của riềng, đặc biệt đối với ung thư biểu mô phổi và ung thư biểu mô trực tràng. Chiết xuất riềng cũng cho thấy kết quả khả quan đối với các dòng ung thư khác như biểu mô đại tràng, biểu mô cổ tử cung và ung thư tuyến tiền liệt.
Nghiên cứu cho thấy riềng có tiềm năng trong việc hỗ trợ điều trị ung thư phổi, trực tràng và các bệnh ung thư khác
Kháng Khuẩn Mạnh Mẽ
Các tinh dầu từ củ riềng có khả năng loại bỏ vi khuẩn, nấm men và ký sinh trùng nhờ vào chất terpinen-4-ol, một hợp chất có tính kháng khuẩn mạnh mẽ. Điều này giúp riềng trở thành một phương thuốc tự nhiên hữu hiệu để chống lại các bệnh nhiễm trùng.
Tinh dầu riềng có khả năng kháng khuẩn, giúp bảo vệ cơ thể khỏi các bệnh nhiễm trùng
Các Bài Thuốc Dân Gian Từ Củ Riềng
Chữa Hắc Lào
Ngâm lát riềng già (100g) trong rượu hoặc cồn 70 độ (200ml) và bôi lên vùng da bị hắc lào 2-3 lần mỗi ngày.
Rượu riềng là phương thuốc dân gian hiệu quả để điều trị hắc lào
Giảm Viêm Họng, Ho, Đầy Hơi
Ngậm hoặc nhai nhỏ riềng muối chua với muối và nuốt dần.
Thuốc Xoa Bóp Giảm Đau
Ngâm hỗn hợp riềng khô, thiên niên kiện, quế, thạch xương bồ, trần bì với rượu trong 10 ngày. Dùng bông thấm thuốc và xoa lên chỗ đau kết hợp day bấm nhẹ.
Rượu riềng xoa bóp giúp giảm đau xương khớp và các chấn thương
Trị Phong Thấp
Sấy khô và tán nhỏ riềng, vỏ quít, hạt tía tô (mỗi loại 60g). Uống 4g/lần, 2 lần/ngày với nước sôi để nguội hoặc rượu, dùng trong 5-7 ngày.
Bài thuốc từ riềng giúp giảm các triệu chứng phong thấp
Chữa Đau Bụng Do Lạnh
Sấy khô và tán bột riềng (20g), búp ổi (60g), nụ sim (8g). Uống 5g/lần, 3 lần/ngày sau ăn với nước sôi để nguội. Hoặc sắc riềng (200g), hậu phác (80g), quế (120g) với 200ml nước đến khi còn 50ml, uống trong ngày, dùng trong 2-4 ngày.
Chữa Sốt Rét
Trộn bột riềng (300g), bột thảo quả (100g), bột quế khô (100g) với mật ong, vo thành viên bằng hạt bắp. Uống 15 viên mỗi ngày trước khi lên cơn.
Trị Đầy Bụng, Khó Tiêu
Thái lát riềng và muối chua, ngậm với muối hoặc nhai nuốt, dùng 2-3 lần/ngày.
Riềng giúp cải thiện tiêu hóa và giảm chứng đầy bụng, khó tiêu
Chữa Đau Dạ Dày Do Hư Hàn
Sắc riềng, bách hợp, đan sâm (30g mỗi vị), hương phụ (8g mỗi vị), ô dược (10g), sa nhân (4g), đinh hương (7g) với 3 bát nước đến khi còn 1 bát, uống 2 lần trong ngày, dùng trong 5 ngày.
Chữa Lang Ben
Giã nát riềng, lá và củ chút chít (100g mỗi loại), vắt chanh lấy nước rồi đun nóng. Bôi lên vùng da bị lang ben 2 lần/ngày, dùng trong 5-7 ngày.
Chữa Buồn Nôn, Ăn Không Tiêu Hoặc Đau Bụng Thổ Tả
Tán nhỏ hạt riềng và uống 6-10g.
Chữa Tỳ Vị Hư Hàn, Đại Tiện Phân Lỏng, Đau Bụng Sôi Bụng
Sắc riềng (12g), bạch truật (12g), lá lốt (16g), lá ổi (16g), sinh khương (6g) với 3 bát nước đến khi còn 1,5 bát, chia uống 2-3 lần trong ngày.
Riềng giúp cải thiện các vấn đề về tiêu hóa như tỳ vị hư hàn và đại tiện phân lỏng
Chữa Quấy Khóc Ở Trẻ Em, Tiêu Chảy Nhiều Lần, Phân Có Lẫn Bọt
Sắc liên nhục (10g), hoài sơn (10g), bạch truật (10g), riềng (6g), biển đậu (10g), trần bì (6g), hậu phác (4g), sinh khương (4g) với 2 bát nước đến khi còn 1 bát, chia uống 2-3 lần trong ngày.
Chữa Đau Bụng, Nôn Mửa, Ngộ Độc Thức Ăn
Sắc riềng (16g), biển đậu (12g), hoàng liên (10g), hoài sơn (16g), bạch truật (12g), liên nhục (12g), sinh khương nướng (10g), chích thảo (10g), thảo quả (10g), bán hạ chế (8g), quế (6g) với 3 bát nước đến khi còn 1,5 bát, chia uống 3 lần (cách 2 giờ uống 1 lần).
Chữa Chứng “Ngũ Canh Tả” Do Tỳ Thận Dương Hư
Sắc riềng phơi khô (16g), cẩu tích (12g), ngũ gia bì (12g), sơn thù (12g), hoài sơn (16g), cố chỉ (10g), đỗ trọng sao muối (12g), khởi tử (10g), bạch truật sao hoàng thổ (16g), hậu phác (12g), bán hạ chế (10g), trần bì (10g), sinh khương (6g), quế (10g), chích thảo (10g). Uống 1 thang mỗi ngày, dùng trong 10-12 ngày là một liệu trình.
So Sánh Củ Riềng, Gừng và Nghệ
So sánh củ riềng, gừng và nghệ về hình dáng, hương vị và lợi ích sức khỏe
Củ riềng, gừng và nghệ là những gia vị phổ biến trong ẩm thực, nhưng chúng có những đặc điểm khác biệt:
- Về hương vị: Riềng có vị cay nồng rõ rệt, gừng có vị ngọt và cay nhẹ, nghệ có vị cay nồng và đắng.
- Về lợi ích sức khỏe:
- Cả ba loại củ đều có đặc tính chống oxy hóa và kháng viêm, giúp giảm đau khớp.
- Cả ba đều có khả năng ngăn ngừa và phòng chống một số bệnh ung thư.
- Riềng có thể giúp tăng khả năng sinh sản ở nam giới. Gừng giúp chống buồn nôn và làm rỗng dạ dày.
Tác Dụng Phụ Cần Lưu Ý Của Củ Riềng
Nghiên cứu trên động vật cho thấy dùng riềng với liều cao (2.000mg/kg trọng lượng cơ thể) có thể gây ra các tác dụng phụ nghiêm trọng. Tuy nhiên, những tác dụng phụ này không xuất hiện khi dùng với liều lượng nhỏ hơn (300mg/kg trọng lượng cơ thể). Do đó, cần sử dụng riềng một cách hợp lý và thận trọng.
Thông tin về độ an toàn và tác dụng phụ tiềm ẩn khi bổ sung riềng ở người còn hạn chế. Cần thêm nhiều nghiên cứu để xác định rõ hơn về vấn đề này.
Lời khuyên: Bài viết này cung cấp thông tin tham khảo về củ riềng và các bài thuốc dân gian. Để đảm bảo an toàn và hiệu quả, bạn nên tham khảo ý kiến của bác sĩ hoặc chuyên gia y tế trước khi sử dụng riềng để điều trị bệnh.