Thuê tàu chuyến (Voyage Charter) là hình thức chủ tàu (Ship-owner) cho người thuê tàu (Charterer) thuê toàn bộ hoặc một phần con tàu để vận chuyển hàng hóa từ cảng này đến cảng khác. Mối quan hệ giữa hai bên được điều chỉnh bằng hợp đồng thuê tàu chuyến (Voyage Charter Party), viết tắt là C/P. Các điều khoản trong hợp đồng này được thỏa thuận và ký kết giữa chủ tàu và người thuê tàu.
Trong các hợp đồng thuê tàu chuyến vận chuyển hàng hóa số lượng lớn như than, xi măng, phân bón…, việc quy định mức xếp dỡ cụ thể có thể gặp nhiều hạn chế. Mức xếp dỡ cụ thể thường đi kèm với các điều khoản về thưởng phạt và quy định ngày làm việc (ví dụ: working days – ngày làm việc không bao gồm chủ nhật, ngày lễ; working days of 24 hours – ngày làm việc tính đủ 24 giờ; weather working days – ngày làm việc tốt trời, không tính thời gian mưa bão…).
Mô tả hoạt động xếp dỡ hàng hóa lên tàu
Ngoài ra, người thuê tàu cần nắm vững luật pháp, quy định của cảng đến, quy định về thời gian miễn giảm tính thời gian làm hàng. Việc tính toán các yếu tố phát sinh trong quá trình bốc xếp cũng rất phức tạp.
Việc tính toán thưởng phạt do xếp dỡ nhanh hay chậm so với quy định cũng là một thách thức. Điều này đòi hỏi người tính toán phải hiểu rõ các khái niệm về ngày làm việc, các khoảng thời gian miễn trừ và thời điểm bắt đầu tính thời gian làm hàng.
Để giải quyết những hạn chế này, nhiều chủ hàng lựa chọn điều kiện CQD (Customary Quick Despatch) trong hợp đồng thuê tàu chuyến. Vậy CQD là gì và nó mang lại lợi ích gì?
Mục Lục
CQD Là Gì và Tại Sao Nên Sử Dụng?
CQD – Customary Quick Despatch có nghĩa là việc xếp dỡ hàng hóa tại cảng sẽ được thực hiện với tốc độ nhanh theo tập quán phổ biến tại cảng đó. Khi áp dụng điều kiện CQD, thời gian làm hàng không được xác định cụ thể, do đó không có điều khoản thưởng phạt.
Hình ảnh minh họa cho sự nhanh chóng và hiệu quả trong xếp dỡ hàng hóa
Trách Nhiệm Của Chủ Hàng (Bên Thuê Tàu) Khi Áp Dụng CQD
Khi điều kiện xếp dỡ hàng CQD được áp dụng trong hợp đồng thuê tàu chuyến, chủ hàng có những trách nhiệm sau:
- Chuẩn bị sẵn sàng: Thuê công nhân và phương tiện xếp dỡ sẵn sàng để có thể bắt đầu làm hàng ngay khi tàu cập cầu.
- Chỉ định vị trí: Chỉ định cầu bến để tàu có thể cập mạn an toàn và làm hàng mà không gặp trở ngại.
- Đảm bảo nhân lực: Bố trí đủ công nhân làm hàng cho từng ca, từng hầm, từng máng để đảm bảo quá trình xếp dỡ không bị gián đoạn.
- Tốc độ xếp dỡ: Giao hoặc nhận hàng theo tốc độ mà cẩu tàu hoặc cẩu bờ có thể đáp ứng.
- Thủ tục giấy tờ: Hoàn thiện mọi thủ tục giấy tờ về hàng hóa kịp thời.
Lợi ích cho người thuê tàu: CQD mang lại lợi thế cho người thuê tàu vì không bị ràng buộc bởi thời gian làm hàng cụ thể, giúp chủ động hơn trong việc giao nhận hàng hóa. Tuy nhiên, đi kèm với đó là nghĩa vụ chuẩn bị sẵn sàng hàng hóa để xếp lên tàu.
Bất lợi cho người chở tàu: Ngược lại, người chở tàu có thể gặp bất lợi vì tốc độ xếp dỡ phụ thuộc vào tập quán vận tải của từng cảng, có thể khác nhau theo mùa và thời điểm. Điều này gây khó khăn trong việc xác định thời gian hợp lý để hoàn thành công việc xếp dỡ.
.jpg)
Rủi Ro và Giải Pháp
Có thể xảy ra tình trạng chủ hàng làm việc chậm trễ do không bị áp lực về thời gian. Trong trường hợp này, bên vận chuyển có quyền chứng minh rằng sự chậm trễ này vượt quá “tập quán thông thường” tại cảng và gây ảnh hưởng đến quyền lợi của họ. Chủ tàu sẽ cố gắng chứng minh sự chậm trễ là do các yếu tố chủ quan từ phía chủ hàng, chẳng hạn như chưa hoàn tất giao dịch mua bán, chưa có giấy phép xuất nhập khẩu, hàng chưa đến cảng hoặc chứng từ chưa đầy đủ.
Để hạn chế rủi ro, người chuyên chở thường quy định một thời hạn cụ thể (ví dụ: 1 tuần). Nếu việc xếp dỡ chưa hoàn thành sau thời hạn này không phải do lỗi của người chuyên chở, người thuê tàu sẽ bị phạt lưu tàu (Detention). Do đó, ngay cả khi áp dụng điều kiện CQD, chủ hàng vẫn cần theo dõi sát sao tiến độ công việc và đảm bảo sự khẩn trương.
Kết luận
Mỗi phương pháp đều có ưu và nhược điểm riêng. Chủ hàng cần hiểu rõ, cân nhắc và so sánh giữa việc quy định thưởng phạt và điều kiện CQD để tránh những hiểu lầm khi ký kết hợp đồng vận tải tàu chuyến. Điều quan trọng nhất là phải lường trước các rủi ro tiềm ẩn và có biện pháp phòng ngừa phù hợp để bảo vệ quyền lợi của mình.