Chỉ số PMI (Purchasing Managers’ Index) là một chỉ báo kinh tế quan trọng, phản ánh tình hình hoạt động sản xuất của một quốc gia. Bài viết này sẽ cung cấp thông tin chi tiết về chỉ số PMI, cách tính toán và tầm quan trọng của nó, đồng thời cập nhật số liệu PMI Việt Nam giai đoạn 2011-2021.
Mục Lục
Chỉ số PMI là gì?
PMI là viết tắt của Purchasing Managers’ Index, dịch sang tiếng Việt là Chỉ số Quản lý Thu mua. Đây là một chỉ số kinh tế tổng hợp, được thu thập và công bố hàng tháng, nhằm đánh giá tình trạng của ngành sản xuất. Chỉ số PMI được xem là một trong những chỉ báo sớm về sức khỏe của nền kinh tế, giúp các nhà hoạch định chính sách, nhà phân tích và quản lý mua hàng nắm bắt được xu hướng kinh doanh hiện tại.
Alt: Đồ thị thể hiện mối quan hệ giữa chỉ số PMI và các giai đoạn phát triển của nền kinh tế.
Chỉ số PMI được thu thập bởi nhiều tổ chức khác nhau trên thế giới. Tổ chức uy tín nhất là IHS Markit, thực hiện khảo sát PMI ở nhiều quốc gia, trong đó có Việt Nam. Tuy nhiên, chỉ số PMI của Mỹ do Viện Quản lý Cung ứng Hoa Kỳ (ISM) thực hiện, còn chỉ số PMI của Trung Quốc do cơ quan thống kê quốc gia Trung Quốc điều tra. Trong đó, chỉ số PMI của Mỹ được xem là quan trọng nhất và có tác động lớn đến thị trường tài chính toàn cầu.
Các loại chỉ số PMI
Có hai loại chỉ số PMI chính:
Chỉ số PMI sản xuất
Chỉ số PMI sản xuất tập trung vào ngành công nghiệp sản xuất. Nó được tính toán dựa trên các chỉ số thành phần sau:
- Đơn hàng mới (30%): Số lượng đơn đặt hàng mới nhận được.
- Sản xuất (25%): Mức độ sản xuất hàng hóa.
- Giao hàng từ nhà cung cấp (15%): Thời gian giao hàng của các nhà cung cấp.
- Hàng tồn kho (10%): Mức tồn kho nguyên vật liệu và thành phẩm.
- Việc làm (20%): Số lượng việc làm trong ngành sản xuất.
Alt: Sơ đồ minh họa các thành phần chính ảnh hưởng đến chỉ số PMI sản xuất, bao gồm đơn hàng, sản lượng, giao hàng, tồn kho và việc làm.
Chỉ số PMI sản xuất được tổng hợp từ kết quả khảo sát hàng tháng của hơn 400 công ty công nghiệp.
Chỉ số PMI phi sản xuất (PMI dịch vụ)
Chỉ số PMI phi sản xuất, còn gọi là PMI dịch vụ, đo lường hoạt động của các ngành dịch vụ. Chỉ số này được tính toán dựa trên các chỉ số thành phần có trọng số bằng nhau:
- Hoạt động kinh doanh: Mức độ hoạt động kinh doanh trong ngành dịch vụ.
- Đơn hàng mới: Số lượng đơn đặt hàng dịch vụ mới.
- Việc làm: Số lượng việc làm trong ngành dịch vụ.
- Giao hàng từ nhà cung cấp: Thời gian giao hàng của các nhà cung cấp dịch vụ.
Chỉ số PMI dịch vụ dựa trên dữ liệu khảo sát hàng tháng của hơn 370 nhà điều hành thu mua hoặc cung ứng trong hơn 62 ngành khác nhau.
Cách tính chỉ số PMI của Việt Nam
IHS Markit thu thập dữ liệu để tính toán chỉ số PMI của Việt Nam thông qua khảo sát hàng tháng gửi đến khoảng 400 nhà sản xuất. Nhóm khảo sát được lựa chọn dựa trên lĩnh vực và quy mô lao động của công ty, đảm bảo phản ánh đúng đóng góp vào GDP.
Alt: Hình ảnh một phần của bảng khảo sát được sử dụng để thu thập thông tin cho việc tính toán chỉ số PMI.
Các câu trả lời khảo sát được thu thập vào nửa cuối mỗi tháng và thể hiện sự thay đổi so với tháng trước. Một chỉ số khuếch tán được tính toán cho mỗi tham số khảo sát. Chỉ số này là tổng của phần trăm số câu trả lời “cao hơn” và một nửa tỷ lệ phần trăm các câu trả lời “không thay đổi”.
Các chỉ số có giá trị từ 0 đến 100. Giá trị trên 50 cho thấy sự tăng trưởng so với tháng trước, trong khi giá trị dưới 50 thể hiện sự suy giảm. Các chỉ số sau đó được điều chỉnh theo mùa.
Chỉ số PMI của Việt Nam là số bình quân gia quyền của năm chỉ số sau:
- Đơn đặt hàng mới (30%)
- Sản lượng (25%)
- Việc làm (20%)
- Thời gian giao hàng của nhà cung cấp (15%)
- Tồn kho hàng mua (10%)
Tầm quan trọng của chỉ số PMI
Chỉ số PMI có vai trò quan trọng trong việc đánh giá sức khỏe của nền kinh tế.
-
Đánh giá tình hình sản xuất: Chỉ số PMI cho biết liệu hoạt động sản xuất đang mở rộng, ổn định hay thu hẹp.
- PMI trên 50: Hoạt động sản xuất mở rộng.
- PMI bằng 50: Hoạt động sản xuất không thay đổi.
- PMI dưới 50: Hoạt động sản xuất thu hẹp.
-
Dự báo các chỉ số kinh tế khác: Chỉ số PMI có thể được sử dụng để dự báo các chỉ số quan trọng khác như chỉ số giá tiêu dùng (CPI) và tổng sản phẩm quốc nội (GDP).
-
Ảnh hưởng đến quyết định quản lý thu mua: Các nhà quản lý thu mua sử dụng chỉ số PMI để đưa ra quyết định về lượng hàng tồn kho, kế hoạch sản xuất và chiến lược giá cả.
Ví dụ, nếu chỉ số PMI tăng, nhà quản lý có thể quyết định tăng lượng hàng tồn kho để đáp ứng nhu cầu dự kiến.
-
Tác động đến các đơn vị cung ứng: Các nhà cung cấp sử dụng chỉ số PMI để ước lượng nhu cầu sản phẩm và điều chỉnh giá cả cho phù hợp.
Ví dụ, nếu chỉ số PMI giảm, nhà cung cấp có thể giảm giá để kích cầu.
Biểu đồ số liệu chỉ số PMI của Việt Nam thời kỳ 2011 – 2021
Alt: Đồ thị đường biểu diễn sự thay đổi của chỉ số PMI Việt Nam qua các năm từ 2011 đến 2021, thể hiện xu hướng tăng trưởng và suy giảm.
Số liệu cập nhật chỉ số PMI mới nhất của Việt Nam năm 2021
Số liệu PMI Việt Nam cập nhật tháng 6 – 2021
Alt: So sánh chỉ số PMI Việt Nam trong nửa đầu năm 2021, cho thấy sự sụt giảm đáng kể vào tháng 6 do ảnh hưởng của dịch COVID-19.
Tháng 6/2021, chỉ số PMI của Việt Nam giảm mạnh xuống 44.1, từ mức 53.1 của tháng trước đó. Sự sụt giảm này chủ yếu do ảnh hưởng của đợt bùng phát dịch Covid-19 tại TP.HCM, trung tâm kinh tế của cả nước.
Số liệu PMI Việt Nam cập nhật tháng 8 – 2021
Alt: Thể hiện sự suy giảm của chỉ số PMI Việt Nam vào tháng 8/2021 do các biện pháp giãn cách xã hội để kiểm soát dịch bệnh.
Tháng 8/2021, chỉ số PMI Việt Nam tiếp tục giảm xuống 40.2, cho thấy sự suy giảm mạnh nhất của lĩnh vực sản xuất kể từ tháng 4/2020.
Số liệu PMI Việt Nam cập nhật tháng 10 – 2021
Alt: Phục hồi của chỉ số PMI Việt Nam trong tháng 10/2021, vượt qua ngưỡng 50 điểm sau thời gian dài suy giảm do đại dịch.
Tháng 10/2021, chỉ số PMI Việt Nam đã phục hồi và vượt ngưỡng 50 điểm, đạt 52.1. Điều này cho thấy các điều kiện kinh doanh đã cải thiện trong lĩnh vực sản xuất, kết thúc giai đoạn giảm kéo dài 4 tháng.
Kết luận
Chỉ số PMI là một công cụ hữu ích để đánh giá sức khỏe của nền kinh tế và dự báo các xu hướng kinh doanh. Việc theo dõi và phân tích chỉ số PMI giúp các nhà hoạch định chính sách, nhà phân tích và quản lý mua hàng đưa ra các quyết định sáng suốt, góp phần vào sự phát triển bền vững của nền kinh tế.