Bàn cầu cơ, hay Ouija board, từ lâu đã được biết đến như một trò chơi hoặc công cụ liên lạc với thế giới tâm linh. Cái tên “Ouija” bắt nguồn từ tiếng Pháp và tiếng Đức, đơn giản mang nghĩa là “có”. Trò chơi này có cấu tạo đơn giản, bao gồm một tấm bảng in các chữ cái (A-Z), các số (1-9), các từ “có”, “không”, “tạm biệt”, và một miếng gỗ hình trái tim, vừa vặn với bàn tay, gọi là “cơ”.
Có hai cách phổ biến để sử dụng bàn cầu cơ. Một số người coi nó như một trò chơi vô thưởng vô phạt, đặt tay lên cơ và đọc to câu hỏi. Câu trả lời thường chỉ là “có” hoặc “không”. Điều kỳ lạ là, nhiều người kể lại rằng họ không hề chủ động điều khiển cơ, nhưng nó vẫn tự di chuyển đến một trong hai đáp án.
Alt: Bàn cầu cơ với các chữ cái và cơ hình trái tim đặt trên bảng.
Những người tin vào chiêu hồn lại sử dụng cầu cơ một cách khác. Họ đặt một ngón tay lên cơ, thực hiện một số nghi thức và sau đó, cơ bắt đầu chỉ vào các chữ cái một cách ngẫu nhiên, tạo thành từ và cụm từ có nghĩa. Những người này tin rằng, các linh hồn đang điều khiển cơ để giao tiếp và gửi thông điệp đến người sống.
Từ khi được phát minh vào cuối thế kỷ 19, bàn cầu cơ đã trở thành một phần của văn hóa đại chúng. Hình ảnh tấm bảng này thường xuất hiện trong các bộ phim kinh dị, khơi gợi sự tò mò và đôi khi là nỗi sợ hãi trong giới trẻ.
Nhưng liệu có một lời giải thích khoa học đơn giản hơn cho những chuyển động kỳ lạ của bàn cầu cơ? Các nhà nghiên cứu đã tìm ra câu trả lời, và nó nằm ở hiệu ứng vô thức của con người, hay còn gọi là hiệu ứng Ideomotor.
Alt: Mô phỏng hiệu ứng Ideomotor tác động lên chuyển động của cơ.
Hiệu ứng Ideomotor là một dạng chuyển động vật lý vô thức, không tự nguyện. Điều này có nghĩa là chúng ta thực hiện các chuyển động mà không hề cố gắng làm như vậy.
Nếu bạn từng bị giật mình khi ngủ (hiện tượng giật cơ khi ngủ), bạn đã trải qua một dạng mạnh mẽ của hiệu ứng Ideomotor. Trong trường hợp này, não bộ ra lệnh cho cơ thể di chuyển mà bạn không hề nhận thức được. Sự khác biệt là hiệu ứng Ideomotor xảy ra khi bạn tỉnh táo, do đó các chuyển động thường nhỏ hơn nhiều.
Đối với bàn cầu cơ, não bộ có thể vô thức tạo ra những hình ảnh và ký ức khi bạn đặt câu hỏi. Cơ thể phản ứng với những suy nghĩ này mà bạn không hề “ra lệnh” một cách có ý thức. Điều này khiến các cơ ở bàn tay và cánh tay bạn di chuyển con trỏ đến những câu trả lời mà bạn, một lần nữa, một cách vô thức, mong muốn nhận được. Nói cách khác, tiềm thức của bạn đang dẫn dắt bạn.
Alt: Những người tham gia thí nghiệm bị bịt mắt khi sử dụng bàn cầu cơ.
Nhiều nghiên cứu khoa học đã chứng minh sự tồn tại của hiệu ứng Ideomotor trong nhiều hoạt động khác nhau. Một biến thể nổi tiếng của thí nghiệm bàn cầu cơ cho thấy rằng, khi những người tham gia bị bịt mắt, các thông điệp tạo ra trở nên ít mạch lạc hơn nhiều. Điều này chứng tỏ rằng, thị giác đóng một vai trò quan trọng trong việc định hướng các chuyển động vô thức.
Qua nhiều năm, nghiên cứu đã chỉ ra rằng hiệu ứng Ideomotor liên quan mật thiết đến nhận thức tiềm thức. Hiệu ứng này mạnh mẽ nhất khi đối tượng tin rằng họ không kiểm soát được chuyển động của mình. Nghịch lý thay, càng nghĩ rằng bạn ít kiểm soát, tiềm thức của bạn càng kiểm soát nhiều hơn.
Tóm lại, điều kỳ diệu của bàn cầu cơ không nằm ở khả năng gửi thông điệp từ thế giới bên kia, hay ở khả năng ngoại cảm của người chơi. Điều kỳ diệu thực sự nằm trong tiềm thức của chính chúng ta. Bàn cầu cơ chỉ là một công cụ khuếch đại và thể hiện những suy nghĩ và mong muốn tiềm ẩn sâu bên trong.