Đầu tuần, không khí căng thẳng bao trùm khắp Trung Quốc khi mùa Cao Khảo lại đến. Gần 9,4 triệu học sinh trung học phổ thông trên cả nước bước vào kỳ thi quan trọng bậc nhất, cạnh tranh khốc liệt để giành một suất vào các trường đại học danh giá.
Theo số liệu từ Bộ Giáo dục Trung Quốc, ước tính chỉ có khoảng 3,7 triệu thí sinh (hơn năm ngoái 10.000 thí sinh) có cơ hội trúng tuyển. Tuy nhiên, cuộc đua vào các trường đại học hàng đầu còn khốc liệt hơn gấp bội. Chính phủ đã áp dụng nhiều biện pháp nghiêm ngặt để ngăn chặn gian lận, coi đây là hành vi phạm tội từ năm ngoái.
Đối với nhiều học sinh, Cao Khảo không chỉ là một kỳ thi, mà là cơ hội thay đổi cuộc đời, đặc biệt là với những em đến từ vùng nông thôn nghèo khó. Kỳ thi này mở ra cánh cửa tương lai tươi sáng hơn, giúp các em thoát khỏi cảnh nghèo đói và vươn lên.
Nhưng thực tế, có rất nhiều điều về kỳ thi Cao Khảo mà ít người biết đến.
Cao Khảo là gì?
Cao Khảo (高考, Gāokǎo) là kỳ thi tuyển sinh đại học quốc gia của Trung Quốc. Đây là một bài kiểm tra năng lực toàn diện, đánh giá trình độ học vấn của học sinh trung học, đồng thời là cơ sở để các trường đại học xét tuyển.
Kỳ thi Cao Khảo đầu tiên được tổ chức vào năm 1952, nhưng sau đó bị gián đoạn trong 25 năm do tình hình chính trị trong nước. Đến năm 1977, kỳ thi được khôi phục và trở thành một sự kiện thường niên quan trọng. Năm 2001, Bộ Giáo dục Trung Quốc bãi bỏ giới hạn độ tuổi, cho phép bất kỳ ai có bằng tốt nghiệp trung học đều có thể tham gia kỳ thi.
Năm 2008 ghi nhận số lượng thí sinh dự thi Cao Khảo cao kỷ lục, với 10,5 triệu người. Tuy nhiên, con số này đã giảm dần trong những năm gần đây, xuống còn khoảng 9,4 triệu vào năm nay.
Cấu trúc và nội dung kỳ thi Cao Khảo
Kỳ thi Cao Khảo bao gồm ba môn bắt buộc: tiếng Trung, toán và tiếng Anh. Ngoài ra, thí sinh sẽ phải chọn thêm một môn khoa học tự nhiên (vật lý, hóa học, sinh học) hoặc khoa học xã hội (lịch sử, địa lý, chính trị) tùy thuộc vào định hướng nghề nghiệp. Tổng thời gian thi là 9 tiếng, trải dài trong hai ngày, thường bắt đầu từ ngày 7 tháng 6. Đối với các thí sinh thuộc dân tộc thiểu số, kỳ thi có thể bao gồm cả tiếng dân tộc và được tổ chức vào ngày 9 tháng 6.
Tại sao Cao Khảo lại quan trọng đến vậy?
Điểm số trong kỳ thi Cao Khảo có ý nghĩa then chốt đối với tương lai của học sinh Trung Quốc. Kết quả thi sẽ quyết định việc các em có được vào đại học hay không, vào trường nào và mở ra những cơ hội nghề nghiệp nào.
Để vào được các trường đại học hàng đầu, thí sinh phải đạt điểm rất cao. Những trường này được xem là đảm bảo cho một tương lai tươi sáng và sự nghiệp thành công sau khi tốt nghiệp.
Đặc biệt đối với những học sinh đến từ các gia đình nghèo khó ở vùng nông thôn, điểm cao trong kỳ thi Cao Khảo được coi là con đường duy nhất để thay đổi số phận.
Yu Minhong, nhà sáng lập tổ chức giáo dục New Oriental Education, chia sẻ: “Đó là một con đường hẹp, nhưng là con đường duy nhất để tôi rời khỏi vùng quê nghèo và có một cuộc sống tốt hơn. Cao Khảo mang đến cơ hội cho học sinh, dù ở nông thôn hay thành thị. Nếu không có kỳ thi này, hàng triệu trẻ em nông thôn, trong đó có tôi, sẽ chẳng còn hy vọng gì.”
Học sinh “chiến đấu” với Cao Khảo như thế nào?
Câu trả lời ngắn gọn là: học, học nữa, học mãi. Nhiều học sinh đã hoàn thành chương trình học từ năm lớp 11 và dành trọn năm lớp 12 để ôn luyện cho kỳ thi. Trường trung học Hengshui ở tỉnh Hồ Bắc, nổi tiếng với việc có hàng trăm học sinh đỗ vào các trường đại học danh giá như Thanh Hoa và Bắc Kinh, áp dụng các biện pháp nghiêm ngặt để giúp học sinh tập trung ôn thi.
Thậm chí, trường còn phát thuốc tránh thai cho các nữ sinh để trì hoãn kỳ kinh nguyệt, giúp các em không bị ảnh hưởng trong những ngày thi căng thẳng.
Sự hỗ trợ của phụ huynh
Phụ huynh thường là những người lo lắng hơn cả thí sinh. Họ tìm mọi cách để tạo điều kiện tốt nhất cho con em mình. Nhiều gia đình đặt phòng khách sạn gần địa điểm thi để con có thể nghỉ ngơi giữa các buổi thi và tránh tắc đường.
Mặc dù chính phủ không thường xuyên chặn đường phố gần các địa điểm thi, nhưng đôi khi, phụ huynh tự ý chặn đường vì lo sợ tiếng ồn ảnh hưởng đến bài thi nghe tiếng Anh của con.
Các công trường xây dựng cũng tạm ngừng hoạt động trong một số khung giờ nhất định để tạo không gian yên tĩnh cho học sinh ôn thi. Nhiều phụ huynh mặc trang phục màu đỏ khi đưa con đến trường thi, với hy vọng mang lại may mắn.
Những chỉ trích xung quanh Cao Khảo
Áp lực từ kỳ thi Cao Khảo và yêu cầu điểm số cao đã gây ra nhiều căng thẳng cho cả phụ huynh và học sinh. Hệ thống phân bổ chỉ tiêu tuyển sinh vào các trường đại học dựa trên hộ khẩu cũng vấp phải nhiều chỉ trích. Học sinh không có hộ khẩu thành phố hoặc là người nhập cư thường gặp khó khăn trong việc thi vào các trường đại học ở Bắc Kinh hay Thượng Hải. Điều này tạo ra sự bất bình đẳng trong cơ hội tiếp cận giáo dục.