Trò chơi dân gian không chỉ là những hoạt động giải trí mà còn là “món ăn tinh thần” nuôi dưỡng tâm hồn, gắn liền với ký ức tuổi thơ của biết bao thế hệ người Việt. Dưới đây là tổng hợp 50 trò chơi dân gian, trò chơi tập thể đặc sắc và phổ biến nhất, thường được tổ chức trong các dịp hội làng, lễ Tết, giúp bạn sống lại những khoảnh khắc hồn nhiên và tươi đẹp.
Mục Lục
- 1 1. Dung Dăng Dung Dẻ
- 2 2. Chi Chi Chành Chành
- 3 3. Ô Ăn Quan
- 4 4. Mèo Đuổi Chuột
- 5 5. Rồng Rắn Lên Mây
- 6 6. Ném Còn
- 7 7. Kéo Cưa Lừa Xẻ
- 8 8. Oẳn Tù Tì
- 9 9. Kéo Co
- 10 10. Ném Lon
- 11 11. Cá Sấu Lên Bờ
- 12 12. Nu Na Nu Nống
- 13 13. Đánh Đáo
- 14 14. Một Hai Ba
- 15 15. Bong Bóng Nước
- 16 16. Nhảy Dây
- 17 17. Úp Lá Khoai
- 18 18. Tập Tầm Vông
- 19 19. Đi Cà Kheo
- 20 20. Cướp Cờ
- 21 21. Đá Gà
- 22 22. Trốn Tìm
- 23 23. Khiêng Kiệu
- 24 24. Nhảy Lò Cò
- 25 25. Đi Tàu Hỏa
- 26 26. Cua Cắp
- 27 27. Lùa Vịt
- 28 28. Búng Thun
- 29 29. Bịt Mắt Bắt Dê
- 30 30. Chùm Nụm
- 31 31. Nhảy Bao Bố
- 32 32. Chuyền
- 33 33. Thìa Là Thìa Lảy
- 34 34. Nhún Đu
- 35 35. Bắn Bi
- 36 36. Lộn Cầu Vồng
- 37 37. “Thiên Đàng Hoả Ngục”
- 38 38. Chơi U
- 39 39. Thi Thổi Cơm
- 40 40. Thả Chó
- 41 41. Đúc Cây Dừa – Chừa Cây Mỏng
- 42 42. Bầu Cua Cá Cọp
- 43 43. Đếm Sao
- 44 44. Đua Thuyền
- 45 45. Chim Bay Cò Bay
- 46 46. Thả Đỉa Ba Ba
- 47 47. Chọi Dế
- 48 48. Tả Cáy
- 49 49. Đánh Quay
- 50 50. Đánh Roi Múa Mọc
1. Dung Dăng Dung Dẻ
Dung dăng dung dẻ
Dung dăng dung dẻ là một trò chơi dân gian quen thuộc, đặc biệt được trẻ em yêu thích. Trò chơi này thích hợp với không gian rộng rãi như sân nhà hoặc bãi đất trống, với số lượng người chơi lý tưởng từ 5 đến 10.
Cách chơi:
- Một người quản trò vẽ các vòng tròn nhỏ trên đất, số lượng vòng tròn ít hơn số người chơi.
- Người chơi nắm áo nhau tạo thành một hàng, đi quanh các vòng tròn và cùng đọc: “Dung dăng dung dẻ, dắt trẻ đi chơi, đi đến cổng trời, gặp cậu gặp mợ, cho cháu về quê, cho dê đi học, cho cóc ở nhà, cho gà bới bếp, ngồi xệp xuống đây”.
- Khi đọc hết chữ “đây”, người chơi nhanh chóng tìm một vòng tròn và ngồi xuống. Người không có vòng tròn sẽ bị loại. Nếu 2 người cùng ngồi một vòng, ai ngồi trước sẽ thắng.
- Sau mỗi lượt chơi, xóa bớt một vòng tròn và chơi lại cho đến khi chỉ còn 2 người.
2. Chi Chi Chành Chành
Trò chơi này cần tối thiểu 3 người, trong đó một người xòe bàn tay ra, những người khác giơ ngón trỏ đặt vào lòng bàn tay. Người xòe tay đọc nhanh bài đồng dao:
“Chi chi chành chành.
Cái đanh thổi lửa
Con ngựa chết trương
Ba vương ngũ đế
Chấp chế đi tìm
Ù à ù ập”
Đọc đến chữ “ập”, người xòe tay nắm lại, những người khác cố gắng rút tay ra. Ai bị nắm trúng sẽ thay thế người xòe tay và tiếp tục trò chơi.
3. Ô Ăn Quan
Ô ăn quan
Ô ăn quan là trò chơi trí tuệ quen thuộc, rèn luyện khả năng tính toán và tư duy chiến lược.
Cách chơi:
- Vẽ một hình chữ nhật chia đôi theo chiều dài, ngăn thành 5 hàng dọc đều nhau (10 ô vuông nhỏ).
- Vẽ 2 hình vòng cung ở hai đầu hình chữ nhật (2 ô quan lớn). Đặt vào mỗi ô quan một viên sỏi lớn khác biệt. Mỗi ô vuông nhỏ đặt 5 viên sỏi nhỏ.
- Hai người chơi lần lượt đi quan bằng cách rải sỏi từ một ô vuông nhỏ. Rải đều từng viên vào các ô tiếp theo. Khi đến viên sỏi cuối cùng, tiếp tục lấy sỏi ở ô kế bên và rải tiếp.
- Nếu viên sỏi cuối cùng rơi vào một ô trống, người chơi được “ăn” (nhặt) hết sỏi ở ô kế tiếp ô trống đó.
- Lượt chơi kết thúc khi không còn ô nào có sỏi để rải. Người chơi đếm số sỏi đã ăn được. Ai nhiều sỏi hơn là người chiến thắng.
4. Mèo Đuổi Chuột
Mèo đuổi chuột
Đây là trò chơi tập thể vui nhộn, cần từ 7 đến 10 người chơi.
Cách chơi:
- Người chơi đứng thành vòng tròn, nắm tay nhau giơ cao.
- Hát bài: “Mèo đuổi chuột. Mời bạn ra đây. Tay nắm chặt tay. Đứng thành vòng rộng. Chuột luồn lỗ hổng. Mèo chạy đằng sau. Thế rồi chú chuột lại đóng vai mèo. Co cẳng chạy theo, bác mèo hóa chuột”.
- Chọn một người làm mèo và một người làm chuột, đứng giữa vòng tròn, quay lưng vào nhau.
- Khi hát đến câu cuối, chuột bắt đầu chạy, mèo đuổi theo. Mèo phải chạy đúng đường chuột đã chạy.
- Mèo thắng khi bắt được chuột. Sau đó, đổi vai trò cho nhau và tiếp tục chơi.
5. Rồng Rắn Lên Mây
Rồng rắn lên mây
Rồng rắn lên mây là trò chơi vui nhộn và bổ ích, thích hợp với trẻ em.
Cách chơi:
-
Chọn một người làm thầy thuốc, những người còn lại xếp hàng một, tay người sau nắm vạt áo người trước tạo thành “rồng rắn”.
-
Đi lượn qua lượn lại như rắn, vừa đi vừa hát: “Rồng rắn lên mây. Có cây lúc lắc. Hỏi thăm thầy thuốc. Có nhà hay không?”.
-
Thầy thuốc trả lời: “Thầy thuốc đi chơi!” (hoặc đi chợ, đi câu cá…).
-
Đoàn người lại đi và hát tiếp cho đến khi thầy thuốc trả lời: “Có!”.
-
Bắt đầu đối thoại:
- Thầy thuốc: Rồng rắn đi đâu?
- Đầu rồng: Rồng rắn đi lấy thuốc để chữa bệnh cho con.
- Thầy thuốc: Con lên mấy?
- Đầu rồng: Con lên một.
- Thầy thuốc: Thuốc chẳng hay.
- (Tiếp tục cho đến khi): Con lên mười.
- Thầy thuốc: Thuốc hay vậy.
-
Thầy thuốc đòi: Xin khúc đầu/giữa/đuôi.
-
Đầu rồng: Những xương cùng xẩu/ máu cùng me/ tha hồ mà đuổi.
-
Thầy thuốc tìm cách bắt người cuối cùng trong hàng. Đầu rồng phải dang tay ngăn cản, đuôi rồng né tránh. Nếu thầy thuốc bắt được đuôi, người đó làm thầy thuốc. Nếu rồng rắn bị đứt, tạm ngừng để nối lại.
6. Ném Còn
Ném còn
Ném còn là trò chơi tín ngưỡng của các dân tộc Mường, Tày, Hmông, Thái trong dịp hội xuân, mang ý nghĩa cầu mong mùa màng tươi tốt.
Cách chơi:
- Quả còn hình cầu, bằng nắm tay trẻ nhỏ, khâu bằng nhiều múi vải màu, nhồi thóc và bông. Có tua vải trang trí.
- Sân ném còn là bãi đất rộng, ở giữa chôn cây cao, trên đỉnh có “vòng còn” hình tròn. Một mặt dán giấy đỏ (mặt trời), mặt kia dán giấy vàng (mặt trăng).
- Người chơi đứng đối mặt qua cây còn, ném quả còn lọt qua vòng còn trên đỉnh cột là thắng.
7. Kéo Cưa Lừa Xẻ
Hai người ngồi đối diện, cầm chặt tay nhau. Vừa hát vừa kéo tay và đẩy qua đẩy lại như đang cưa gỗ.
Lời bài hát:
“Kéo cưa lừa xẻ
Ông thợ nào khỏe
Về ăn cơm vua
Ông thợ nào thua
Về bú tí mẹ”.
Hoặc:
“Kéo cưa lừa xẻ
Làm ít ăn nhiều
Nằm đâu ngủ đấy
Nó lấy mất của
Lấy gì mà kéo”
8. Oẳn Tù Tì
Oẳn tù tì
Oẳn tù tì là cách chọn người đi trước hoặc quyết định việc gì đó.
Các hình:
- Búa: Nắm tay.
- Kéo: Xòe ngón trỏ và ngón giữa.
- Bao: Xòe cả bàn tay.
Luật chơi:
Cùng đọc: “Uýnh Sình Sầm mày ra cái gì? Tao ra cái này”, rồi đồng thời đưa tay ra. Búa thắng kéo, kéo thắng bao, bao thắng búa. Nếu hai bên ra giống nhau thì chơi lại.
9. Kéo Co
Kéo co
Kéo co là trò chơi đối kháng đòi hỏi sức mạnh và tinh thần đồng đội.
Cách chơi:
- Chia người chơi thành hai đội bằng nhau.
- Hai đội nắm lấy sợi dây thừng dài.
- Khi có hiệu lệnh, hai đội dùng hết sức kéo dây về phía mình.
- Đội nào kéo được đối phương ngã về phía mình là thắng.
10. Ném Lon
Để chơi trò này, bạn cần lon sữa bò và banh nhỏ.
Cách chơi:
- Xếp lon sữa bò chồng lên nhau thành hình tháp.
- Vạch một đường cách dãy lon một khoảng nhất định.
- Chia mỗi đội 3 trái banh.
- Đội nào ném hết banh và có số lon ngã nhiều hơn là thắng.
- Người ném lon không được chạm chân vào vạch.
11. Cá Sấu Lên Bờ
Vạch 2 đường cách nhau 3m làm bờ.
Cách chơi:
- Người thua oẳn tù tì làm cá sấu, đi lại giữa hai bờ tìm bắt người ở dưới nước (nhảy ra khỏi vạch hoặc thò chân qua vạch).
- Người còn lại đứng trên bờ, chọc tức cá sấu bằng cách thò chân xuống nước hoặc nhảy xuống và hát “Cá sấu, cá sấu lên bờ”. Khi cá sấu quay lại thì nhảy lên bờ.
- Ai bị bắt phải làm cá sấu. Nếu cá sấu bắt được nhiều người cùng lúc, oẳn tù tì để chọn người làm cá sấu. Nếu cá sấu không bắt được ai thì phải làm cá sấu đến khi mệt.
12. Nu Na Nu Nống
Nu na nu nống
Người chơi ngồi xếp hàng, duỗi chân ra, tay cầm tay, vừa nhịp tay vào đùi vừa đọc:
“Nu na nu nống
Cái cống nằm trong
Cái ong nằm ngoài
Củ khoai chấm mật
Bụt ngồi bụt khóc
Con cóc nhảy ra
Con gà ú ụ
Bà mụ thổi xôi
Nhà tôi nấu chè
Tè he chân rút”.
Hoặc:
“Nu na nu nống
Cái cống nằm trong
Đá rạng đôi bên
Đá lên đá xuống
Đá ruộng bồ câu
Đá đầu con voi
Đá soi đá xỉa
Đá nửa cành sung
Đá ung trứng gà
Đá ra đường cái
Gặp gái giữa đường
Gặp phường trống quân
Có chân thì rụt”.
Mỗi từ đập nhẹ vào một chân theo thứ tự từ đầu đến cuối rồi quay ngược lại đến chữ “rút”. Chân ai gặp từ “rút” thì co lại. Chơi đến khi các chân co hết thì chơi lại từ đầu.
13. Đánh Đáo
Cách chơi:
- Vạch hai lằn cách nhau 2m.
- Người chơi đứng ở vạch thứ hai, thảy tiền vào phía trên vạch thứ nhất.
- Nhắm vào tiền trên mức thứ nhất, dùng đáo chọi.
- Nếu chọi trúng thì được ăn tiền và chọi tiếp. Nếu không trúng thì nhường cho người khác.
14. Một Hai Ba
Cách chơi:
- Oẳn tù tì để chọn người bị phạt. Người bị phạt úp mặt vào tường.
- Những người còn lại đứng cách xa tường 3m trên một lằn mức.
- Người bị phạt đập tay vào tường 3 cái, đồng thời đọc to “Một – hai – ba”, những người phía sau bước nhanh lên một hoặc hai bước.
- Sau tiếng “ba”, người bị phạt quay lại. Nếu thấy ai đang bước thì người đó bị tạm ngừng chơi và lên đứng sát tường.
- Ai bước lên được sát sau người bị phạt sẽ đập vào lưng người đó, tất cả chạy về mức ban đầu. Người bị phạt rượt theo, chạm vào ai thì người đó bị phạt.
15. Bong Bóng Nước
Cách chơi:
- Đổ nước vào bong bóng.
- Đứng thành vòng tròn, lần lượt thảy bóng vào người trong vòng tròn.
- Người được thảy bóng phải chụp chính xác.
- Ai bắt không trúng, làm bóng rớt sẽ bị ướt áo và phạt.
16. Nhảy Dây
Nhảy dây
Cách chơi:
- Cầm 2 đầu dây, dang rộng tay, dây để sau lưng.
- Vừa quay hai tay cầm dây vừa nhảy sao cho dây đi qua đầu rồi đi qua chân.
- Có thể chơi nhảy đôi.
Luật chơi:
Nếu vướng dây thì bị phạt.
17. Úp Lá Khoai
Cách chơi:
- Mỗi người ngồi thành vòng tròn, úp 2 bàn tay xuống đất.
- Khi bắt đầu đọc “Úp lá khoai” thì một người phủ tay lên tay của tất cả mọi người, lúc đó mọi người ngửa hết bàn tay lên.
- Một người chỉ lần lượt từng bàn tay, vừa chỉ vừa hát:
“Mười hai chong chóng
Đứa mặc áo trắng
Đứa mặc áo đen
Đứa xách lồng đèn
Đứa cầm ống thụt
Thụt ra thụt vô
Có thằng té xuống giếng
Có thằng té xuống xình
Úi chà , úi da!”
Luật chơi:
Hát đến chữ cuối cùng, người chỉ vào tay ai thì người đó bị phạt.
18. Tập Tầm Vông
Cần 2 người hoặc nhiều hơn.
Cách chơi:
- Một người nắm một đồ vật nhỏ trong tay và giấu ra sau lưng.
- Đọc to: “TẬP TẦM VÔNG. TAY KHÔNG TAY CÓ. TẬP TẦM VÓ. TAY CÓ TAY KHÔNG. TAY KHÔNG TAY CÓ. TAY CÓ TAY KHÔNG?”
- Nắm chặt tay và đưa hai tay ra. Những người còn lại đoán tay nào có đồ vật.
- Nếu đoán trúng hoặc không ai đoán được thì tùy quy định của cuộc chơi sẽ có hình phạt khác nhau.
19. Đi Cà Kheo
Đi cà kheo
Thường tổ chức ở bãi biển.
Cách chơi:
- Chia làm hai đội.
- Cà kheo làm bằng tre, bệ đặt chân cách mặt đất 1,5m – 2m.
- Mỗi người đi trên cà kheo để thi đấu.
- Nếu ai ngã hoặc không kịp thời gian thì bị phạt.
20. Cướp Cờ
Cách chơi:
- Chia người chơi thành 2 đội bằng nhau, đứng hàng ngang ở vạch xuất phát.
- Đếm số thứ tự 1, 2, 3,… Các bạn phải nhớ số của mình.
- Khi quản trò gọi số nào thì số đó của 2 đội nhanh chóng chạy đến vòng tròn và cướp cờ.
- Quản trò có thể gọi cùng lúc nhiều số.
Luật chơi:
- Khi đang cầm cờ, nếu bị bạn chạm vào người thì thua cuộc.
- Khi lấy được cờ chạy về vạch xuất phát mà không bị chạm vào người thì thắng.
- Số nào chạm vào số đó, không được chạm vào số khác.
- Người chơi không được ôm, giữ nhau khi bạn cướp cờ.
21. Đá Gà
Cách chơi:
- Mỗi người gấp 1 chân của mình.
- Dùng chân gấp khúc đó đá vào chân gấp khúc của người khác.
Luật chơi:
Ai ngã hoặc chạm 2 chân xuống đất trước sẽ thua cuộc.
22. Trốn Tìm
Trốn tìm
Cách chơi:
- Cử 1 bạn đi tìm, nhắm mắt thật chặt (hoặc bịt mắt).
- Các bạn còn lại đi trốn.
Luật chơi:
- Trong thời gian quy định, bạn đi tìm tìm thấy bạn nào bạn ấy thua, không tìm thấy bạn đi tìm chịu phạt.
- Bạn đi tìm trong thời gian quy định tìm thấy hết các bạn chơi sẽ thắng cuộc.
23. Khiêng Kiệu
Cách chơi:
- Chia làm 2 đội, mỗi đội 3 người.
- 2 người đứng đối mặt, tay phải nắm vào giữa tay ngay cùi chỏ của mình và tay trái nắm vào tay phải của người đối diện để làm kiệu.
- Người còn lại của đội ngồi lên kiệu.
Luật chơi:
Nếu kiệu bị vuột tay hoặc người ngồi kiệu bị ngã thì phạm luật và thua cuộc.
24. Nhảy Lò Cò
Nhảy lò cò
Cách chơi:
- Kẻ 10 ô vuông.
- Mỗi người có một đồng chàm để thảy vào ô.
- Người chơi đi hết vòng thì cất nha và được đi tiếp.
- Nếu đạp trúng vạch kẻ hay thảy ra ngoài thì mất lượt.
25. Đi Tàu Hỏa
Người chơi đứng thành hàng dọc, người sau để tay lên vai người trước. Người dẫn đầu vừa chạy vừa hô “Tàu lên dốc” hoặc “Tàu xuống dốc”.
Cách chơi:
- Khi nghe “Tàu lên dốc” tất cả chạy chậm, nhón chân lên.
- Khi nghe “Tàu xuống dốc”, tất cả chạy chậm chậm bằng gót chân.
- Trong lúc chạy, mọi người cùng hát bài đồng dao.
Luật chơi:
Cả đoàn tàu vừa chạy theo lệnh vừa hát. Nếu ai hát nhỏ hoặc không làm đúng động tác thì bị phạt.
26. Cua Cắp
Cắp cua
Cách chơi:
- Người đi trước bốc 10 viên sỏi lên thả xuống đất.
- Đan 10 ngón tay vào nhau nắm lại, chỉ để 2 ngón duỗi thẳng ra làm càng cua.
- Dùng 2 ngón tay lần lượt cắp từng viên sỏi nhưng không được chạm viên sỏi khác bỏ qua một bên.
Luật chơi:
Nếu chạm vào viên khác thì nhường lượt. Sau khi gắp hết 10 viên, đếm xem ai cắp được nhiều nhất thì thắng.
27. Lùa Vịt
Cách chơi:
- Cử 1 người làm hổ (hoặc người lùa vịt) đứng ở ngoài vòng tròn.
- Những người còn lại đứng trong vòng tròn làm lợn (hoặc vịt).
- Khi có lệnh chơi, hổ (người lùa vịt) chạy quanh vòng tròn, tìm cách đập vào người trong vòng tròn.
- Ai bị chạm vào người sẽ phải ra ngoài thế chỗ cho người làm hổ.
28. Búng Thun
Cách chơi:
- Hai người chơi bỏ ra từ 5 đến 10 sợi dây thun rồi trộn lên và rải xuống đất.
- Dùng ngón tay búng các sợi thun đan vào nhau.
- Oẳn tù tì xem ai thắng sẽ được chơi trước. Ai búng được 2 sợi thun đan vào nhau là thắng hai sợi.
29. Bịt Mắt Bắt Dê
Bịt mắt bắt dê
Cách chơi:
- Một người bị bịt mắt.
- Những người còn lại đứng thành vòng tròn vây quanh.
- Mọi người chạy quanh người bị bịt mắt.
- Khi người đó hô “bắt đầu” hoặc “đứng lại” thì tất cả đứng yên tại chỗ.
- Người bị bịt mắt tìm bắt những người chơi khác.
- Khi có người bị bắt và người bị bịt mắt đoán đúng tên thì người này sẽ phải ra “bắt dê”.
30. Chùm Nụm
Cách chơi:
- Tất cả nắm tay lại và xếp chồng lên nhau, tay người này xen kẽ tay người kia, không được để hai tay của mình gần nhau.
- Người để tay đầu tiên chỉ đặt một tay và cũng được xem là người bị đầu tiên.
- Tay còn lại dùng để chỉ mỗi từ trong bài đồng dao tương ứng với một nắm tay.
- Tất cả cùng hát: “Chùm nụm chùm nẹo, Tay tí tay tiên, Đồng tiền chiếc đũa, Hạt lúa ba bông, Ai trộm ăn cắp, Trứng gà trứng vịt, Bù xe bù xít, Con rắn con rít, Nó rít tay này”.
- Đến từ cuối cùng “này” trúng tay ai thì người đó phải rút nắm tay ra hoặc người chỉ chặt ngang nắm tay của người đó. Lúc này người bị phải chỉ thay cho người đầu tiên vừa hát vừa chỉ các nắm tay các bạn chơi.
31. Nhảy Bao Bố
Cách chơi:
- Người chơi chia thành từng đội, mỗi đội có số người bằng nhau, xếp thành 1 hàng dọc.
- Mỗi đội có một ô hàng dọc để nhảy và có hai lằn mức một xuất phát và một mức đích.
- Người đứng đầu bước vào trong bao bố, hai tay giữ lấy miệng bao.
- Sau khi nghe lệnh xuất phát, người đứng đầu mỗi đội mới nhảy đến đích rồi lại quay trở lại mức xuất phát đưa bao cho người thứ 2.
Luật chơi:
Người chơi nhảy trước hiệu lệnh xuất phát là phạm luật, người nhảy chưa đến mức quy định mà quay lại cũng phạm luật. Nhảy chưa đến đích mà bỏ bao ra cũng phạm luật và có thể bị loại khỏi cuộc chơi.
32. Chuyền
Chơi chuyền
Cách chơi:
- Chơi chuyền thường dành cho con gái.
- Số người chơi 2 – 5 người.
- Đồ chơi gồm có 10 que nhỏ và một quả tròn.
- Cầm quả ở tay phải tung lên không trung và nhặt từng que.
- Lặp lại cho đến khi quả rơi xuống đất là mất lượt.
33. Thìa Là Thìa Lảy
Cách chơi:
- Hai ba người nắm tay lại và xếp chồng lên nhau rồi cùng hát:
“Thìa là thìa lảy, Con gái bảy nghề, Ngồi lê là một, Dựa cột là hai, Theo trai là ba, An quà là bốn, Trốn việc là năm, Hay nằm là sáu, Láu táu là bảy”. - Một người đứng ngoài chỉ từ nắm tay trên cùng đến nắm tay dưới mỗi từ trong bài sẽ tương ứng vào một nắm tay, đến từ bảy trúng tay ai thì người đó phải rút nắm tay ra.
34. Nhún Đu
Nhún đu là trò chơi dân gian phổ biến trong các ngày hội làng. Cây đu được trồng bởi bốn, sáu hay tám cây tre dài vững chắc để chịu đựng được sức nặng của hai người cùng với lực đẩy quán tính. Hai cây tre làm cần đu có kích thước vừa tay cầm.
35. Bắn Bi
Bắn bi
Cách chơi ở miền Bắc:
Kẹp viên bi giữa ngón tay trỏ và ngón tay giữa, móng của ngón giữa tiếp xúc với đốt ngón tay cái. Nhằm về mục tiêu rồi bật ngón tay trỏ cho viên bi bắn ra.
Cách chơi ở miền Nam:
Bi được bắn bằng 2 tay, tay trái ngón cái, trỏ và giữa kẹp viên bi, tay phải ngón cái chấm đất ngón giữa đặt sau viên bi, nhắm mục tiêu rồi bật ra.
36. Lộn Cầu Vồng
Hai người đứng đối mặt nhau nắm tay nhau cùng lắc tay theo nhịp của bài bài đồng dao:
“Lộn cầu vồng
Nước trong nước chảy
Có chị mười ba
Hai chị em ta
Cùng lộn cầu vồng”.
Hát đến “cùng lộn cầu vồng”, cả 2 cùng xoay người và lộn đầu qua tay của người kia.
37. “Thiên Đàng Hoả Ngục”
Cách chơi:
- Hai người đứng giơ cao tay.
- Những người còn lại nối đuôi nhau và vừa đi vừa đọc: “Thiên đàng địa ngục hai bên. Ai khôn thì nhờ, ai dại thì sa…”.
- Khi đọc hết, hai người giơ tay sẽ hạ tay xuống, nếu ai bị chăn lại sẽ phải có hai lựa chọn: Thiên đàng hay Địa ngục.
38. Chơi U
Chơi u hay u bắt mọi là một trò chơi dân gian tập thể.
Cách chơi:
- Chia thành hai đội A – B. Mỗi bên có số đội viên đều nhau.
- U được chơi trên khoảng sân vuông rộng chia đôi, mỗi bên thuộc về một đội có lằn ấn định làm “biên giới”.
- Ở hai đầu sân đối nhau là “ngục”.
- Trò chơi bắt đầu khi một đội viên bên A vượt biên giới qua B tấn công.
- Đội viên đó miệng phải phát âm “u…” liên tục, không được ngắt hơi.
39. Thi Thổi Cơm
Thi thổi cơm
Cách chơi:
Nguyên liệu là thóc, sẵn củi, chưa có lửa, chưa có nước. Các đội phải làm gạo, tạo ra lửa, đi lấy nước về nấu cơm.
40. Thả Chó
Cách chơi:
- Một bạn đóng vai “chú chó”
- Một bạn đóng vai “ ông chủ”
- Các bạn còn lại đóng vai “thỏ con”
- Các bạn cùng hát: “ve ve chùm chùm, cá bóng nổi lửa, ba con lửa chếp chôi, ba con voi thượng đế, ba con dế đi tìm, ù a ù ịch”
- Người đóng vai ông chủ xòe ngửa bàn tay phải, các bạn tập trung thành một vòng tròn bên xung quanh ông chủ và lấy ngón tay trái của mình đặt vào lòng bàn tay của ông chủ khi nghe có có câu “ù a ù ịch” thì các bạn sẽ rút tay ra ông chủ sẽ nắm tay lại.
Luật chơi:
Khi bạn nào bị ông chủ nắm ngón tay, sẽ đóng vai chú chó, các bạn còn lại sẽ làm thỏ.
41. Đúc Cây Dừa – Chừa Cây Mỏng
Cách chơi:
- Tất cả người chơi ngồi xếp hàng xuống thềm nhà, hai chân duỗi thẳng ra phía trước.
- Người ở đầu hàng đếm chuyền xuống đến người ở cuối hàng và tiếp tục người ở cuối hàng đếm chuyền đến người ở đầu hàng.
Luật chơi:
Khi đọc hết bài ca “mà ra chân này”, ở cuối câu tới chân người nào đó, thì thụt chân vào, người nào thụt hết hai chân thì thắng, còn lại người sau cùng người nào chưa thụt cân vào thì thua.
42. Bầu Cua Cá Cọp
Dụng cụ cho trò chơi bao gồm một bàn bầu cua gồm 6 ô vẽ hình 6 linh vật theo thứ tự từ phải sang trái, trên xuống dưới là: nai, bầu, gà, cá, cua, tôm. Ngoài ra, cần 3 viên xúc xắc in hình 6 linh vật này và cái chén.
43. Đếm Sao
Cách chơi:
- Tất cả ngồi thành một vòng tròn, một người đứng ngoài vòng, phía sau lưng mọi người.
- Bắt đầu từ một người bất kỳ, vừa đi vừa hát:
“Một ông sao sáng
Hai ông sáng sao
Tôi đố anh chị nào
Một hơi đếm hết
Từ một ông sao sáng
Đến 10 ông sáng sao”. - Mỗi từ đập vào vai một người, đến từ sao cuối cùng, trúng vào người nào thì người ấy phải đọc một hơi không nghỉ: “Một ông sao sáng, hai ông sáng sao, ba ông sao sáng… Cho đến 10 ông sáng sao.
44. Đua Thuyền
Đua thuyền
Cách chơi:
- Chia người chơi thành các nhóm nhỏ (mỗi nhóm 7 – 8 người).
- Mỗi nhóm ngồi thành hàng dọc, người ngồi phía sau cặp chân vào hết vòng bụng của người ngồi trước để tạo thành một chiếc thuyền đua.
- Khi nghe hiệu lệnh xuất phát, tất cả các thuyền đua dùng sức hai tay của tất cả các thành viên trong nhóm nâng cơ thể lên và tiến về phía trước cho đến đích.
45. Chim Bay Cò Bay
Cách chơi:
- Người chơi đứng xung quanh tạo thành một vòng tròn, người quản trò đứng ở giữa.
- Khi người quản trò hô “chim bay” đồng thời nhảy bật lên, giang hai cánh tay như chim đang bay, tất cả người chơi phải làm động tác và hô theo.
46. Thả Đỉa Ba Ba
Cách chơi:
- Các bạn chơi đứng thành vòng tròn quay mặt vào trong.
- Chọn một bạn vào trong vòng tròn vừa đi vừa đọc bài đồng dao:“Thả đỉa ba ba/ Chớ bắt đàn bà/ Phải tội đàn ông/ Cơm trắng như bông/ Gạo tiền như nước/ Sang sông về đò/ Đổ mắm đổ muối/ Đổ chuối hạt tiêu/ Đổ niêu nước chè/ Đổ phải nhà nào/ Nhà đấy phải chịu”.
- “Đỉa” đứng vào giữa sông, người chơi tìm cách lội qua sông, vừa lội vừa hát: “Đỉa ra xa tha hồ tắm mát”.
- Đỉa phải chạy đuổi bắt người qua sông.
47. Chọi Dế
Người chơi sẽ tìm bắt dế và cho hai con to khỏe nhất cùng “chiến đấu” vào trong một cái hộp (hay bát). Chú dế thắng cuộc là chú dế trụ lại sau cùng khi con kia đã không thể tiếp tục chiến đấu.
48. Tả Cáy
Người đứng cái cầm gậy đẩy con gà ra khỏi lỗ. Những người khác dùng gậy hối gà vào lỗ. Người đứng cái vừa dùng gậy hối và đi vừa phải để ý đỡ đòn kẻo gậy của người khác đập trượt vào chân mình.
49. Đánh Quay
Đánh quay
Cách chơi:
- Đánh quay là trò chơi dân gian thường dành cho con trai.
- Chơi thành nhóm từ 2 người trở lên, nếu đông có thể chia thành nhiều nhóm.
- Đồ chơi là con quay bằng gỗ hay sừng hình nón cụt, có chân bằng sắt.
- Dùng một sợi dây, quấn từ dưới lên trên rồi cầm một đầu dây thả thật mạnh cho quay tít.
50. Đánh Roi Múa Mọc
Các đấu thủ đấu tay đôi với nhau: vừa dùng roi để đánh, dùng mộc để đỡ, ai đánh trúng địch thủ vào chỗ hiểm và đánh trúng nhiều thì thắng.
Hy vọng danh sách 50 trò chơi dân gian này sẽ giúp bạn tìm lại những ký ức tuổi thơ tươi đẹp và có những giây phút thư giãn, vui vẻ bên bạn bè và gia đình. Hãy cùng nhau gìn giữ và phát huy những giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc!
