Cảm giác “sức tàn lực kiệt”, mất hứng thú với công việc, đó có thể là những dấu hiệu cảnh báo bạn đang đối mặt với hội chứng burnout. Vậy burnout là gì và làm thế nào để đối phó với nó?
Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) xem burnout là một “hội chứng” liên quan đến nghề nghiệp, chưa phải là bệnh lý. Điều này cho thấy môi trường làm việc ngày càng căng thẳng, có thể gây ra nhiều hệ lụy về thể chất và tinh thần.
Burnout: Bệnh hay không bệnh?
WHO đã từng gây nhầm lẫn khi công bố phân loại burnout trong Bảng phân loại bệnh quốc tế lần thứ 11 (ICD-11). Ban đầu, WHO cho rằng burnout là “tình trạng bệnh lý”, nhưng sau đó đính chính, nhấn mạnh hội chứng này chỉ là “hiện tượng mang tính nghề nghiệp”, một yếu tố ảnh hưởng đến sức khỏe chứ không phải bệnh.
WHO định nghĩa burnout là “hội chứng gây ra bởi căng thẳng mãn tính không kiểm soát được ở nơi làm việc”. Người mắc hội chứng này thường có các đặc điểm sau:
- Cảm thấy cạn kiệt năng lượng, kiệt sức.
- Cảm thấy xa cách về mặt tinh thần, tiêu cực, hoài nghi về công việc.
- Hiệu quả công việc giảm sút.
Tuy nhiên, WHO nhấn mạnh rằng hội chứng burnout chỉ liên quan đến công việc, không nên dùng để mô tả tình trạng tương tự trong các lĩnh vực đời sống khác. Việc WHO thêm hội chứng burnout vào bảng phân loại bệnh có nghĩa là người mắc hội chứng này có lý do để liên hệ với bác sĩ hoặc dịch vụ y tế, ngay cả khi nó không phải bệnh hay tình trạng sức khỏe.
Công việc “đốt cháy” chúng ta
Trong danh sách ICD-10 áp dụng từ năm 2016, burnout được định nghĩa đơn giản là “tình trạng cạn kiệt sức sống” và xếp vào mục “Các vấn đề liên quan đến giải quyết khó khăn trong cuộc sống”. Sau 3 năm, WHO xếp hội chứng này vào mục “Các vấn đề liên quan đến việc làm và tình trạng thất nghiệp”. Sự thay đổi này cho thấy con người ngày càng dễ đối mặt căng thẳng và ảnh hưởng sức khỏe ngay tại chỗ làm.
WHO quan tâm đến tác hại của công việc lên sức khỏe con người. Năm 2017, tổ chức này lưu ý “môi trường làm việc tiêu cực có thể dẫn đến các vấn đề về sức khỏe thể chất và tâm thần”.
Nguyên nhân có thể vì khó cân bằng giữa cuộc sống và công việc trong bối cảnh hiện nay, khi các tiến bộ công nghệ như làm việc qua mạng và giữ liên lạc qua các ứng dụng khiến ta gần như không thể dứt mình khỏi công việc, dù đã rời khỏi sở làm hay đang đi nghỉ mát.
Ảnh hưởng của burnout và cách đối mặt
Vậy, khi bị burnout, chúng ta phải làm sao?
Một người bị “đốt cháy” bởi công việc có thể có những biểu hiện sau:
- Sáng ngủ dậy không muốn đi làm.
- Vật vã lắm mới có thể bắt tay vào việc.
- Cáu kỉnh, cảm thấy công việc đáng ghét.
- Buồn ngủ, mất tập trung.
Điều này dẫn đến người “cháy sạch” không thể làm việc nhóm với đồng nghiệp, không suy nghĩ minh mẫn, thiếu sáng tạo, không hoàn thành công việc.
Theo Mayo Clinic, nếu bị xem nhẹ, hội chứng burnout có thể dẫn đến những hậu quả đáng kể như:
- Căng thẳng quá mức, suy nhược.
- Mất ngủ.
- Dễ buồn bã, tức giận hoặc cáu kỉnh.
- Lạm dụng rượu hoặc chất gây nghiện.
- Dễ mắc bệnh tim, tiểu đường tuýp 2, huyết áp cao.
Vì burnout không phải là bệnh nên không có cách chữa trị, mà chỉ có các khuyến nghị để tránh rơi vào tình trạng trên.
Giải pháp đối phó với burnout
Cho đến khi có hướng dẫn cụ thể từ WHO, Mayo Clinic khuyên nếu cảm thấy có triệu chứng burnout, đừng giữ những cảm giác muộn phiền cho riêng mình mà nên:
- Tham vấn: Bác sĩ, chuyên gia tâm lý, đồng nghiệp, người thân hoặc bạn bè để giải bày, giải tỏa.
- Tập thể dục, vận động nhẹ: Tham gia thiền, yoga.
- Ngủ đủ giấc: Cố gắng ngủ đúng giờ, ngủ đủ.
- Thương bản thân: Xây dựng các mối quan hệ lành mạnh tại nơi làm việc.
- Sử dụng giờ nghỉ hiệu quả: Đi bộ hoặc tham gia các hoạt động giải trí.
Chuyên gia tâm lý Shainna Ali cho rằng chính người sử dụng lao động cũng cần quan tâm đến việc giữ cho môi trường làm việc không khiến nhân viên bị “cháy sạch”. Điều này bao gồm việc tạo điều kiện làm việc linh hoạt, khuyến khích nhân viên nghỉ ngơi đầy đủ và xây dựng văn hóa hỗ trợ lẫn nhau.