Bia thủ công đang ngày càng trở nên phổ biến tại các thành phố lớn của Việt Nam như Sài Gòn, Hà Nội, Đà Nẵng, Nha Trang… Xuất hiện như một trào lưu từ năm 2015-2016, với những cái tên tiên phong như Pasteur Street Brewing Co. và Heart of Darkness, bia thủ công dần khẳng định vị thế của mình như một thú vui sành điệu và một phong cách sống mới. Người thưởng thức bia thủ công không chỉ đơn thuần tìm kiếm một thức uống giải khát, mà còn xem ly bia là trung tâm của những cuộc gặp gỡ và trò chuyện. Sự tỉ mỉ trong quy trình sản xuất và sự đa dạng về hương vị là những yếu tố làm nên sức hút đặc biệt của bia thủ công. Tuy nhiên, đối với những người mới bắt đầu, việc khám phá thế giới bia thủ công có thể gặp nhiều khó khăn do sự phức tạp trong tên gọi và các chỉ số kỹ thuật. Bài viết này sẽ cung cấp những khái niệm cơ bản về bia thủ công, giúp bạn tự tin hơn khi bước vào thế giới thú vị này.
Ảnh: Một góc quầy bar tại Heart of Darkness, nơi bạn có thể trải nghiệm nhiều loại bia thủ công khác nhau.
Mục Lục
Bia Thủ Công (Craft Beer) Là Gì?
Hiểu một cách đơn giản, bia thủ công là loại bia được sản xuất bởi các nhà máy bia có quy mô vừa và nhỏ (microbreweries), với sản lượng hạn chế (dưới 15.000 thùng bia Mỹ mỗi năm). Khác với các tập đoàn bia lớn tập trung vào sản lượng và giá thành, các nhà sản xuất bia thủ công chú trọng vào hương vị và chất lượng. Mặc dù thường chỉ chiếm một phần nhỏ trong thị trường bia, bia thủ công lại có sức ảnh hưởng lớn nhờ sự tỉ mỉ, chất lượng và sự đa dạng trong hương vị.
Bia Thủ Công và Real Ale: Sự Khác Biệt Nằm Ở Đâu?
“Real Ale” là tên gọi của bia thủ công được đề xuất bởi “Campaign for Real Ale” (Chiến dịch cho Real Ale) tại Anh vào năm 1973. Tên gọi này dùng để chỉ các loại bia được sản xuất theo phương pháp truyền thống, không trải qua quá trình lọc hay khử trùng, được ủ trong thùng gỗ và không sử dụng khí ga nén. Khi dòng bia này du nhập vào Mỹ, thuật ngữ “Craft Beer” (Bia Thủ Công) đã ra đời.
Ảnh: Thưởng thức bia thủ công đang trở thành một trào lưu văn hóa được giới trẻ Việt Nam ưa chuộng.
Khám Phá Thành Phần Cốt Lõi Của Bia Thủ Công
Bia thủ công được tạo nên từ bốn thành phần chính: nước, hoa bia, mạch nha và men.
-
Nước: Chiếm tỉ lệ cao nhất (khoảng 95%) và đóng vai trò quan trọng trong việc tạo nên hương vị đặc trưng của từng loại bia. Hàm lượng khoáng chất trong nước sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến mùi vị cuối cùng của sản phẩm.
-
Hoa bia (Hop): Yếu tố then chốt tạo nên độ đắng và hương thơm đặc trưng cho bia. Các loại hoa bia khác nhau sẽ mang lại những hương vị khác nhau, từ hương cam quýt tươi mát đến hương hoa cỏ dịu nhẹ.
-
Mạch nha: Cung cấp đường cho quá trình lên men, đồng thời tạo nên màu sắc và hương vị đặc trưng cho bia.
-
Men: Vi sinh vật đóng vai trò quan trọng trong quá trình lên men, chuyển hóa đường thành cồn và CO2, tạo nên độ cồn và hương vị đặc trưng cho bia. Các nhà sản xuất bia thường sử dụng men cerveza (Saccharomyces cerevisiae), nhưng đôi khi cũng sử dụng men dại (Brettanomyces) để tạo ra những loại bia có hương vị độc đáo và khó đoán.
Giải Mã Các Chỉ Số Quan Trọng Của Bia Thủ Công
1. ABV (Alcohol By Volume) – Độ Cồn
ABV là chỉ số đo lường hàm lượng cồn trong bia, được biểu thị bằng phần trăm (%). Chỉ số này càng cao, bia càng mạnh. Các loại bia lager/pilsner thường có ABV khoảng 5%, được xem là mức độ nhẹ nhàng nhất trong thế giới bia thủ công.
2. IBU (International Bitterness Unit) – Độ Đắng
IBU là chỉ số đo lường độ đắng của bia, dao động từ 0 đến 100+. Chỉ số IBU càng cao, bia càng đắng. Vị đắng có thể hấp dẫn hoặc đáng sợ tùy thuộc vào sở thích của mỗi người, vì vậy hãy kiểm tra kỹ chỉ số IBU trước khi lựa chọn. Bia có IBU dưới 25 thường được xem là bia nhẹ, phù hợp cho những người mới bắt đầu làm quen với bia thủ công.
3. Body – Thể Bia
“Thể bia” dùng để chỉ chất nền, độ đặc và độ đậm của bia. Bạn có thể cảm nhận được những đặc tính này khi bia trôi qua cổ họng. Hầu hết các loại bia lager/pilsner có “body nhẹ”, trong khi các loại bia khác có thể có “body trung bình” hoặc “nặng”, tương ứng với hương vị đậm đà và đặc hơn.
Ảnh: Một ly bia thủ công với màu sắc hấp dẫn, lớp bọt mịn màng và hương thơm quyến rũ.
Phân Loại Bia Thủ Công: Muôn Màu Muôn Vị
Thế giới bia thủ công vô cùng đa dạng với hàng chục loại khác nhau. Tuy nhiên, chúng ta có thể nhóm chúng thành 5 loại chính:
1. Pale Ale
Pale Ale là dòng bia nổi bật với hương hoa bia, mang đến hương thơm và vị đắng đặc trưng. Với hương vị thanh mát, Pale Ale có thể kết hợp với nhiều món ăn khác nhau. India Pale Ale (IPA) là một trong những loại bia phổ biến nhất thuộc dòng Pale Ale.
Hương vị chính: Cam quýt, quả mọng, trái cây nhiệt đới, bánh quy, vị cỏ.
Gợi ý tại Sài Gòn:
- Pasteur Street Brewing Co. Jasmine IPA (6.5% ABV – 50 IBU)
- BiaCraft Đừng Chọc Tao Pale Ale (5.4% ABV – 44 IBU)
- LAC Brewing Company Mango IPA (6.6% ABV – 43 IBU)
Ảnh (Từ trái sang phải): Pasteur Street Brewing Co. Jasmine IPA, BiaCraft Đừng Chọc Tao Pale Ale, LAC Brewing Company Mango IPA – Những đại diện tiêu biểu của dòng bia Pale Ale tại Sài Gòn.
2. Belgian
Bắt nguồn từ Bỉ, dòng bia Belgian nổi tiếng với sự kết hợp hài hòa giữa men và các hương vị đặc trưng như gia vị, đường nâu và thậm chí cả cây thuốc lá. Một số loại bia Belgian có màu sắc tươi sáng và hương vị thanh khiết (ví dụ: pale, single, tripel), trong khi những loại khác lại có màu sắc đậm và thể bia dày hơn (ví dụ: dubbel, quadruple).
Hương vị chính: Ấm áp, ngọt ngào, hương mùa thu, bơ cứng, caramel, hạt.
Gợi ý tại Sài Gòn:
- Pasteur Street Brewing Company Saigon Saison (7.2% ABV – 23 IBU)
- Belgo Black (6.9% ABV – 21 IBU)
- Rooster Wit (4.5% ABV – 10 IBU)
Ảnh (Từ trái sang phải): Pasteur Street Brewing Company Saigon Saison, Belgo Black, Rooster Wit – Những lựa chọn tuyệt vời để khám phá dòng bia Belgian.
3. Wheat
Khác với các loại bia thông thường sử dụng 100% mạch nha lúa mạch, bia Wheat kết hợp 40-60% lúa mì, tạo nên hương vị nhẹ nhàng, tươi mát và thanh khiết hơn.
Hương vị chính: Kẹo cao su, chuối, cam quýt, ngò thơm.
Gợi ý tại Sài Gòn:
- Cởi Đồ Ra Wildberry Wheat Ale (4.0% ABV – 16 IBU)
- Pasteur Street Brewing Company Passion Fruit Wheat Ale (4.0% ABV – 15 IBU)
- Summer Hefeweizen (5.9% ABV – 20 IBU)
Ảnh (Từ trái sang phải): Cởi Đồ Ra Wildberry Wheat Ale, Pasteur Street Brewing Company Passion Fruit Wheat Ale, Summer Hefeweizen – Những hương vị Wheat Ale độc đáo đang chờ bạn khám phá.
4. Red/Amber/Porter/Stout
Mang hương vị đậm đà và nồng nàn hơn so với dòng Blonde, Red/Amber/Porter/Stout thường có vị ngọt ngào và hương mạch nha đặc trưng. Red, Amber và Brown có thể bia từ nhẹ đến trung bình, trong khi Porter và Stout có thể bia từ trung bình đến nặng.
Hương vị chính: Bơ cứng, caramel, chocolate, cà phê, bánh mì nướng.
Gợi ý tại Sài Gòn:
- East West Coffee Vanilla Porter (7.0% ABV – 20 IBU)
- Heart of Darkness Excited Magpie (4.2% ABV – 34 IBU)
- Tê Tê Mellow Red (5.2% ABV – 25 IBU)
Ảnh (Từ trái sang phải): East West Coffee Vanilla Porter, Heart of Darkness Excited Magpie, Tê Tê Mellow Red – Những trải nghiệm hương vị mạnh mẽ dành cho những ai yêu thích bia đậm đà.
5. Lager/Pilsner
Với hương vị cân bằng giữa đắng và ngọt, màu sắc tươi sáng, Lager và Pilsner là lựa chọn phổ biến và dễ uống, phù hợp với nhiều đối tượng.
Hương vị chính: Cam quýt, thảo mộc, caramel.
Gợi ý tại Sài Gòn:
- East West Pacific Pilsner (5.0% ABV – 26 IBU)
- Rooster Pilsner (5.5% ABV – 38 IBU)
- Heart of Darkness Primeval Forest Pilsner (5.3% ABV – 35 IBU)
Ảnh (Từ trái sang phải): East West Pacific Pilsner, Rooster Pilsner, Heart of Darkness Primeval Forest Pilsner – Những lựa chọn Pilsner sảng khoái, dễ uống cho mọi dịp.
Bí Quyết Thưởng Thức Bia Thủ Công Đúng Cách
Để thưởng thức bia thủ công một cách trọn vẹn, hãy từ tốn cảm nhận hương vị của bia từ khi ngửi cho đến khi bia trôi xuống cổ họng. Tập trung vào bốn yếu tố chính: vị, hương, cảm giác miệng và “ngoại hình” (bao gồm màu sắc, độ trong và độ dày của bọt bia).
Sử dụng ly thủy tinh cao để thưởng thức bia, xoay nhẹ ly và ngửi hương thơm tỏa ra. Hãy tập trung vào những mùi hương bạn cảm nhận được, bởi cảm nhận về mùi hương là chủ quan và có thể khác nhau ở mỗi người.
Cuối cùng, hãy nhấm một ngụm bia nhỏ. Chú ý đến hương vị bạn cảm nhận được ở đầu lưỡi và cuối lưỡi. Cảm nhận độ đậm đặc và cảm giác “tràn đầy” của bia. Dư vị của bia là gì? Màu sắc của bia đậm hay nhạt?
Ảnh: Thưởng thức bia thủ công là một nghệ thuật đòi hỏi sự tỉ mỉ và tinh tế.
Với những kiến thức cơ bản trên, hy vọng bạn sẽ có cái nhìn tổng quan về thế giới bia thủ công đa dạng và thú vị, đồng thời biết cách lựa chọn cho mình một loại bia phù hợp để thưởng thức cùng bạn bè. Hãy bắt đầu hành trình khám phá thế giới bia thủ công ngay hôm nay!
Tài liệu tham khảo:
- Fashionbeans
- Vietcetera
- sentayho.com.vn
- VinePair