COVID-19 có thể gây ra những biến chứng nghiêm trọng hơn ở những người có sẵn các bệnh lý nền. Việc hiểu rõ về những tình trạng này và cách chúng ảnh hưởng đến mức độ nghiêm trọng của bệnh là vô cùng quan trọng để bảo vệ sức khỏe bản thân và cộng đồng. Bài viết này sẽ cung cấp thông tin chi tiết về các bệnh lý nền làm tăng nguy cơ biến chứng do COVID-19 và các biện pháp phòng ngừa hiệu quả.
Mục Lục
- 1 Các Tình Trạng Bệnh Lý Nền Cần Lưu Ý
- 1.1 Ung thư
- 1.2 Bệnh thận mãn tính
- 1.3 Bệnh gan mãn tính
- 1.4 Bệnh phổi mãn tính
- 1.5 Mất trí nhớ hoặc bệnh thần kinh khác
- 1.6 Tiểu đường (tuýp 1 hoặc tuýp 2)
- 1.7 Hội chứng Down
- 1.8 Bệnh tim
- 1.9 Nhiễm HIV
- 1.10 Tình trạng suy giảm miễn dịch
- 1.11 Bệnh tâm thần
- 1.12 Thừa cân và béo phì
- 1.13 Thai kỳ
- 1.14 Bệnh hồng cầu hình lưỡi liềm hay tan máu bẩm sinh
- 1.15 Hút thuốc lá (hiện tại hoặc trước đây)
- 1.16 Cấy ghép tạng hoặc tế bào máu gốc
- 1.17 Đột quỵ hay bệnh mạch máu não
- 1.18 Rối loạn sử dụng chất kích thích
- 1.19 Bệnh lao phổi
Các Tình Trạng Bệnh Lý Nền Cần Lưu Ý
Ung thư
Người bệnh ung thư có nguy cơ cao gặp các biến chứng nghiêm trọng do COVID-19. Các phương pháp điều trị ung thư, như hóa trị và xạ trị, thường làm suy yếu hệ miễn dịch, khiến cơ thể khó chống lại virus. Theo các nghiên cứu hiện tại, tiền sử ung thư có thể làm tăng đáng kể nguy cơ mắc bệnh nặng.
Tìm hiểu thêm thông tin:
- Ung thư: https://www.cdc.gov/cancer/index.htm
- Hiệp Hội Ung Thư Hoa Kỳ: Người Mắc Ung Thư Nên Biết Điều Gì Về Vi-rút Corona: https://www.cancer.org/
Bệnh thận mãn tính
Bệnh thận mãn tính (CKD) ở bất kỳ giai đoạn nào đều làm tăng nguy cơ mắc bệnh nghiêm trọng do COVID-19. Chức năng thận suy giảm ảnh hưởng đến khả năng lọc máu và điều chỉnh hệ miễn dịch, khiến người bệnh dễ bị tổn thương hơn khi nhiễm virus.
Tìm hiểu thêm thông tin:
- Bệnh thận mãn tính: https://www.cdc.gov/kidneydisease/index.htm
- Tổ Chức Thận Quốc Gia: Bệnh thận và COVID-19: https://www.kidney.org/
Bệnh gan mãn tính
Các bệnh gan mãn tính như bệnh gan do rượu, bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu, viêm gan tự miễn và đặc biệt là xơ gan (sẹo ở gan), có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh nghiêm trọng do COVID-19. Gan đóng vai trò quan trọng trong hệ miễn dịch và chức năng giải độc của cơ thể, vì vậy tổn thương gan có thể làm suy yếu khả năng chống lại virus.
Tìm hiểu thêm thông tin:
- Bệnh gan: https://www.niddk.nih.gov/health-information/liver-disease
- Tổ Chức Gan Hoa Kỳ: Gan & COVID-19: https://liverfoundation.org/
Bệnh phổi mãn tính
Bệnh phổi mãn tính làm tăng nguy cơ mắc bệnh nghiêm trọng do COVID-19. Các bệnh phổi mãn tính bao gồm:
- Hen suyễn (mức độ từ trung bình đến nặng)
- Giãn phế quản
- Loạn sản phế quản phổi (bệnh phổi mãn tính ảnh hưởng đến trẻ sơ sinh)
- Bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính (COPD), bao gồm khí thũng và viêm phế quản mãn tính
- Mô phổi bị tổn thương hoặc sẹo hóa, ví dụ như bệnh phổi kẽ (bao gồm xơ phổi vô căn)
- Xơ nang, với phổi hoặc cơ quan thể rắn khác được cấy ghép hoặc không
- Thuyên tắc động mạch phổi (máu đông trong phổi)
- Bệnh tăng huyết áp phổi
Tìm hiểu thêm thông tin:
- COPD (Bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính): https://www.cdc.gov/copd/index.html
- Bệnh hen: https://www.cdc.gov/asthma/index.htm
- Hiệp Hội Phổi Hoa Kỳ: Kiểm Soát Bệnh Phổi Mãn Tính Giữa Đại Dịch COVID-19: https://www.lung.org/
- Xơ nang: https://www.cff.org/
Mất trí nhớ hoặc bệnh thần kinh khác
Các bệnh thần kinh như mất trí nhớ có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh nghiêm trọng do COVID-19 do ảnh hưởng đến khả năng tự chăm sóc và tuân thủ các biện pháp phòng ngừa.
Tìm hiểu thêm thông tin:
- Chứng mất trí nhớ: https://www.nia.nih.gov/health/dementia
- Hiệp Hội Alzheimer’s: COVID-19, Alzheimer’s Và Mất Trí Nhớ: https://www.alz.org/
Tiểu đường (tuýp 1 hoặc tuýp 2)
Bệnh tiểu đường tuýp 1 hoặc tuýp 2 làm tăng khả năng mắc bệnh nghiêm trọng do COVID-19. Đường huyết cao có thể làm suy yếu hệ miễn dịch và làm tăng tình trạng viêm nhiễm trong cơ thể.
Tìm hiểu thêm thông tin:
- Tiểu đường: https://www.cdc.gov/diabetes/index.htm
- Hiệp Hội Bệnh Tiểu Đường Hoa Kỳ: COVID-19 tác động như thế nào đến những người bị tiểu đường: https://www.diabetes.org/
Hội chứng Down
Hội chứng Down làm tăng nguy cơ mắc bệnh nghiêm trọng do COVID-19. Người mắc hội chứng Down thường có các vấn đề về tim và hệ miễn dịch, khiến họ dễ bị tổn thương hơn khi nhiễm virus.
Tìm hiểu thêm thông tin:
- Hội chứng Down: https://www.cdc.gov/ncbddd/downsyndrome/index.html
- Tổ chức toàn cầu về hội chứng Down: https://www.ds-int.org/
- Hội Nghiên Cứu Hội Chứng Down Quốc Gia: COVID-19 và hội chứng Down: https://www.nads.org/
Bệnh tim
Các bệnh tim mạch như suy tim, bệnh động mạch vành, bệnh cơ tim hoặc cao huyết áp có thể làm tăng khả năng mắc bệnh nghiêm trọng do COVID-19. Các bệnh tim mạch thường đi kèm với tình trạng viêm nhiễm và suy giảm chức năng tim, khiến cơ thể khó chống lại virus.
Tìm hiểu thêm thông tin:
- Bệnh tim: https://www.cdc.gov/heartdisease/index.htm
- Hiệp Hội Tim Mạch Hoa Kỳ COVID-19: https://www.heart.org/
Nhiễm HIV
Nhiễm HIV (Vi-rút Gây Suy Giảm Miễn Dịch ở Người) làm tăng khả năng mắc bệnh nghiêm trọng do COVID-19. HIV tấn công và làm suy yếu hệ miễn dịch, khiến người bệnh dễ bị nhiễm trùng cơ hội và các biến chứng khác.
Tìm hiểu thêm thông tin:
- Nhiễm HIV: https://www.cdc.gov/hiv/index.html
- Hướng Dẫn Tạm Thời Về COVID-19 Và Người Có HIV: https://www.hiv.gov/
Tình trạng suy giảm miễn dịch
Hệ miễn dịch suy yếu làm tăng khả năng mắc bệnh nghiêm trọng do COVID-19. Nhiều bệnh và phương pháp điều trị có thể khiến một người bị suy giảm miễn dịch. Tình trạng suy giảm miễn dịch tiên phát có nguyên nhân là khiếm khuyết gen có thể do di truyền. Việc sử dụng corticosteroid hoặc các loại thuốc làm suy giảm miễn dịch khác trong thời gian dài có thể dẫn đến suy giảm miễn dịch thứ phát hoặc mắc phải.
Tìm hiểu thêm thông tin:
- Các loại bệnh suy giảm miễn dịch tiên phát: https://primaryimmune.org/
- Quỹ Jeffrey Modell: https://www.jeffreymodellfoundation.org/
- Tổ Chức Nghiên Cứu Suy Giảm Miễn Dịch: https://www.immunodeficiency.org/
- Tình trạng suy giảm miễn dịch tiên phát (PI): https://www.cdc.gov/genomics/disease/immunodeficiency.htm
Bệnh tâm thần
Rối loạn tâm trạng, bao gồm cả trầm cảm và rối loạn phổ tâm thần phân liệt, có thể làm tăng khả năng mắc bệnh nghiêm trọng do COVID-19. Các bệnh tâm thần có thể ảnh hưởng đến khả năng tự chăm sóc và tuân thủ các biện pháp phòng ngừa, cũng như gây ra các vấn đề về sức khỏe thể chất khác.
Tìm hiểu thêm thông tin:
- Các nguồn lực có thể chia sẻ của Viện Sức khỏe Tâm thần Quốc gia (NIMH) về cách ứng phó với COVID-19: https://www.nimh.nih.gov/
- Viện Sức khỏe Tâm thần Quốc gia (NIMH) Bệnh Trầm cảm: https://www.nimh.nih.gov/health/topics/depression/index.shtml
- Rối loạn tâm trạng: https://www.nimh.nih.gov/health/topics/mood-disorders/index.shtml
Thừa cân và béo phì
Thừa cân (BMI ≥ 25 kg/m2 nhưng < 30 kg/m2), béo phì (BMI ≥ 30 kg/m2 nhưng < 40 kg/m2), hoặc béo phì quá mức (BMI ≥ 40 kg/m2) làm tăng nguy cơ mắc bệnh nặng do COVID-19. Nguy cơ tăng mạnh khi BMI tăng lên. Béo phì có thể dẫn đến tình trạng viêm nhiễm mãn tính và suy giảm chức năng phổi, khiến cơ thể dễ bị tổn thương hơn khi nhiễm virus.
Tìm hiểu thêm thông tin:
- Béo phì: https://www.cdc.gov/obesity/index.html
- Béo phì, chủng tộc/dân tộc và COVID-19: https://www.cdc.gov/obesity/data/obesity-and-covid-19.html
- Liên Minh Hành Động về Bệnh Béo Phì: COVID-19 và bệnh béo phì: https://www.obesityaction.org/
Thai kỳ
Phụ nữ mang thai và mới mang thai (trong vòng 42 ngày sau khi kết thúc thai kỳ) có nguy cơ mắc bệnh nghiêm trọng do COVID-19 cao hơn so với người không mang thai. Thai kỳ gây ra những thay đổi về sinh lý và miễn dịch, khiến cơ thể dễ bị tổn thương hơn khi nhiễm virus.
Tìm hiểu thêm thông tin:
- Người mang thai và người gần đây mang thai: https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/need-extra-precautions/pregnant-people.html
- Bộ công cụ dành cho Bà Bầu và Những Phụ Huynh Mới Có Con: https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/communication/toolkits/pregnant-people.html
- Tìm Hiểu về Tác Động của COVID-19 trong Thai Kỳ: https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/cases-updates/special-populations/pregnancy-data.html
Bệnh hồng cầu hình lưỡi liềm hay tan máu bẩm sinh
Các chứng rối loạn máu hemoglobin như bệnh hồng cầu hình lưỡi liềm (SCD) hoặc tan máu bẩm sinh có thể làm tăng khả năng mắc bệnh nghiêm trọng do COVID-19. Những bệnh này ảnh hưởng đến chức năng của tế bào máu và hệ miễn dịch, khiến cơ thể khó chống lại virus.
Tìm hiểu thêm thông tin:
- Bệnh hồng huyết cầu hình lưỡi liềm: https://www.cdc.gov/ncbddd/sicklecell/index.html
- Bệnh tan máu bẩm sinh: https://www.cdc.gov/ncbddd/thalassemia/index.html
Hút thuốc lá (hiện tại hoặc trước đây)
Hút thuốc lá (hiện tại hoặc trước đây) làm tăng khả năng mắc bệnh nghiêm trọng do COVID-19. Hút thuốc gây tổn thương phổi và suy yếu hệ miễn dịch, khiến cơ thể dễ bị tổn thương hơn khi nhiễm virus.
Tìm hiểu thêm thông tin:
- Hút thuốc & sử dụng thuốc lá: https://www.cdc.gov/tobacco/index.htm
- Lời khuyên từ những người từng hút thuốc: https://www.cdc.gov/tobacco/quit_smoking/stories/index.htm
- Lợi ích của việc cai thuốc lá đối với sức khỏe: https://www.cdc.gov/tobacco/quit_smoking/how_to_quit/benefits/index.htm
Cấy ghép tạng hoặc tế bào máu gốc
Tiền sử cấy ghép tạng hoặc tế bào máu gốc (bao gồm cấy ghép tủy xương) làm tăng khả năng mắc bệnh nghiêm trọng do COVID-19. Người bệnh cấy ghép thường phải dùng thuốc ức chế miễn dịch để ngăn ngừa thải ghép, khiến cơ thể dễ bị nhiễm trùng hơn.
Tìm hiểu thêm thông tin:
- An toàn trong cấy ghép: https://www.cdc.gov/transplants/index.html
- Thông tin về COVID-19 cho cộng đồng cấy ghép: https://www.myast.org/
Đột quỵ hay bệnh mạch máu não
Bệnh mạch máu não (ví dụ như đột quỵ) làm tăng khả năng mắc bệnh nghiêm trọng do COVID-19. Đột quỵ và các bệnh mạch máu não khác có thể gây tổn thương não và suy giảm chức năng, khiến cơ thể khó chống lại virus.
Tìm hiểu thêm thông tin:
- Đột quỵ: https://www.cdc.gov/stroke/index.htm
- Loạt bài phát thanh về đột quỵ liên quan đến COVID-19 dành cho bệnh nhân và người chăm sóc: https://www.stroke.org/
Rối loạn sử dụng chất kích thích
Rối loạn sử dụng chất kích thích (ví dụ như rối loạn sử dụng rượu bia, opioid hoặc cocaine) làm tăng khả năng mắc bệnh nghiêm trọng do COVID-19. Các chất kích thích có thể gây tổn thương phổi, suy yếu hệ miễn dịch và ảnh hưởng đến khả năng tự chăm sóc, khiến cơ thể dễ bị tổn thương hơn khi nhiễm virus.
Tìm hiểu thêm thông tin:
- Cách nhận biết rối loạn sử dụng chất kích thích: https://www.samhsa.gov/
- Sử dụng ma túy quá liều: https://www.cdc.gov/drugoverdose/index.html
Bệnh lao phổi
Bệnh lao phổi làm tăng khả năng mắc bệnh nghiêm trọng do COVID-19. Lao phổi gây tổn thương phổi và suy yếu hệ miễn dịch, khiến cơ thể khó chống lại virus.
Tìm hiểu thêm thông tin:
- Thông tin cơ bản về bệnh lao phổi: https://www.cdc.gov/tb/default.htm
- Khẩn cấp y tế công cộng: https://www.cdc.gov/tb/programs/emergencies/default.htm
Những người có bất kỳ bệnh lý nền nào được liệt kê ở trên nên đặc biệt cẩn trọng trong việc tuân thủ các biện pháp phòng ngừa COVID-19, bao gồm tiêm phòng đầy đủ, đeo khẩu trang, giữ khoảng cách an toàn và thường xuyên rửa tay. Việc quản lý tốt các bệnh lý nền cũng đóng vai trò quan trọng trong việc giảm nguy cơ biến chứng nghiêm trọng nếu mắc COVID-19.
