Axit Humic và Humate: Tác Dụng, Thành Phần, Ứng Dụng Trong Nông Nghiệp

Axit Humic và Humate đóng vai trò quan trọng trong việc cải tạo đất, tăng năng suất cây trồng và nâng cao chất lượng nông sản. Bài viết này cung cấp thông tin chi tiết về định nghĩa, thành phần, tính chất, tác dụng và cách sử dụng Axit Humic và Humate trong nông nghiệp.

1. Axit Humic và Humate là gì?

• Axit Humic: Là một thành phần quan trọng của chất hữu cơ trong đất, hình thành từ sự tích tụ và phân hủy không hoàn toàn của tàn dư thực vật trong điều kiện yếm khí. Axit Humic là một trong ba thành phần chính (cùng với axit Fulvic và Humin) cấu tạo nên mùn hữu cơ của đất. Axit Humic là nền tảng của đất đai màu mỡ, giúp đất tăng khả năng giữ chất dinh dưỡng, giữ nước và cung cấp thức ăn cho vi sinh vật có lợi.

• Humate: Là muối kim loại của Axit Humic hoặc Axit Fulvic, ví dụ như Kali Humate (K-Humate), Natri Humate (Na-Humate), Canxi Humate (Ca-Humate), Magie Humate (Mg-Humate). Mỗi loại muối Humate chứa các kim loại khác nhau, mang lại những đặc tính riêng biệt. Trong nông nghiệp, Kali Humate là loại muối Humate được sử dụng phổ biến nhất. Nó được sản xuất bằng cách cho Kali Hydroxit (KOH) vào nước có chứa Axit Humic.

Cấu tạo Axit humic và bột Axit Humic

Cấu trúc điển hình của Axit Humic (chứa quinon, phenol, catechol và đường đơn) và bột Axit Humic

Phản ứng hóa học tạo thành Kali Humate:

RCOO-H (Axit Humic) + KOH -> RCOO-K (Kali Humate) + H2O

(Màu đen không tan trong nước -> Màu nâu đen tan trong nước)

Ngoài Kali Humate, Amoni Humate cũng được sử dụng trong nông nghiệp bằng cách hoạt hóa than bùn với nước amoniac.

2. Thành phần và cấu tạo của Axit Humic

+ Thành phần nguyên tố

Axit Humic chủ yếu bao gồm các nguyên tố C (Carbon), H (Hydro), O (Oxy), N (Nitrogen). Tỷ lệ các nguyên tố này thay đổi tùy thuộc vào loại đất, thành phần hóa học của tàn tích sinh vật và điều kiện mùn hóa. Thông thường, tỷ lệ như sau:

• C: 56,2% – 61,9%
• H: 3,4% – 4,8%
• O: 29,5% – 34,8%
• N: 3,5% – 4,7%

+ Phân tử lượng

Axit Humic không có công thức và phân tử lượng cố định do nguồn gốc và phương thức hình thành khác nhau. Phân tử lượng của Axit Humic có thể dao động từ 400 đến 100.000 đơn vị cacbon, trung bình khoảng 50.000 – 90.000.

+ Cấu trúc hóa học

Axit Humic không phải là một cấu trúc đơn lẻ mà bao gồm nhiều mạng lưới cấu trúc phức tạp. Mỗi mạng lưới này chứa nhiều đơn vị cấu trúc nhỏ hơn. Đơn vị cấu trúc là phần phân tử Axit Humic hình thành khi phân hủy chúng và có cấu tạo tương đối đơn giản.

Công thức và phân tử lượng của đơn vị và mạng cấu trúc mùn của một số loại đất:

Loại đất	Đơn vị cấu trúc		Mạng lưới cấu trúc
	Công thức	Phân tử lượng	Công thức	Phân tử lượng
Đất Potzon	C16H17O8N	354	C173H183O92N11	3885
Đất xám	C14H14O7N	299	C71H59O32N4	2090

3. Tính chất hóa lý của Axit Humic và Humate

Axit Humic hòa tan tốt trong các dung dịch kiềm loãng như NaOH, Na2CO3, Na4P2O7.10H2O. Dung dịch thu được có màu từ anh đào đến đen, tùy thuộc vào nồng độ và loại đất. Axit Humic không hòa tan trong nước và axit vô cơ.

Muối Humate tan hoàn toàn trong nước, tạo thành dung dịch có màu vàng nâu đến nâu đen.

4. Tác dụng của Axit Humic và Humate đối với đất và cây trồng

Axit Humic và Humate mang lại nhiều lợi ích cho đất và cây trồng, bao gồm:

• Cải thiện khả năng giữ nước của đất: Axit Humic có khả năng giữ nước gấp 7 lần so với đất mặt, giúp cây trồng chống chịu hạn tốt hơn.
• Giữ và cung cấp dinh dưỡng cho cây trồng: Axit Humic giữ các khoáng dinh dưỡng trong cấu trúc chelate, ngăn chặn sự rửa trôi và giúp cây trồng dễ dàng hấp thu dinh dưỡng.

Tăng khả năng hút dinh dưỡng và nước từ đất của cây trồng, hạn chế tối đa sự rửa trôi khoáng dinh dưỡng trong đất

Axit Humic giữ một lượng lớn chất dinh dưỡng từ phân bón vào đất (thành dạng Humate) cho đến khi cây trồng sẵn sàng sử dụng chúng.

• Kích thích sự phát triển của rễ: Axit Humic giúp cải thiện bộ rễ, giúp rễ cây khỏe mạnh và hấp thu dinh dưỡng tốt hơn.

Axit humic rất hiệu quả trong việc tạo vòng càng với nhiều chất dinh dưỡng và quan trọng hơn, trong việc giữ nước

Axit Humic rất hiệu quả trong việc tạo vòng càng với nhiều chất dinh dưỡng và quan trọng hơn, trong việc giữ nước

• Cải thiện cấu trúc đất: Axit Humic giúp cải thiện cấu trúc đất, làm cho đất tơi xốp, thoáng khí và dễ thoát nước hơn.
• Tăng cường hoạt động của vi sinh vật có lợi: Axit Humic là nguồn thức ăn cho các vi sinh vật có lợi trong đất, giúp cải thiện hệ sinh thái đất.

.jpg)

Axit Humic hiện diện trong đất giữ một lượng lớn các vi lượng và các đa lượng xung quanh rễ cây để cung cấp tất cả các chất dinh dưỡng cần thiết cho rễ nhanh chóng hấp thu và giúp cây trồng phát triển tối ưu.

Các tác dụng quan trọng khác:

• Đẩy nhanh quá trình nảy mầm của hạt giống.
• Cải thiện sinh lý học thực vật.
• Giảm độ mặn trong đất.
• Nâng cao khả năng giữ dinh dưỡng của đất.
• Giảm căng thẳng môi trường cho cây trồng.
• Tăng sức đề kháng của cây trồng với sâu bệnh và các điều kiện bất lợi.
• Tăng cường sự quang hợp khi được hấp thụ trực tiếp qua lá.

5. Các nguồn cung cấp Axit Humic và Humate

Axit Humic và Humate có thể được cung cấp từ các nguồn sau:

1. Khai thác từ các mỏ than bùn tại Việt Nam: Việt Nam có nhiều mỏ than bùn, đặc biệt là ở Đồng bằng sông Cửu Long, với trữ lượng lớn và chất lượng tốt. Than bùn từ các mỏ này có hàm lượng mùn và Axit Humic cao.

   • Các mỏ than bùn tiêu biểu ở Đồng bằng Nam bộ: Than bùn đầm lầy ven biển cổ, mỏ than bùn Phú Cường – Tân Hòa, mỏ than bùn Bình Sơn, mỏ than bùn U Minh…
   • Các mỏ than bùn tiêu biểu ở Đồng bằng ven biển Trung bộ: Than bùn đầm lầy ven biển cổ, mỏ than bùn Phong Nguyên, mỏ than bùn Bình Phú…
   • Các mỏ than bùn tiêu biểu ở vùng núi và cao nguyên: Các mỏ than bùn thuộc tỉnh Lâm Đồng, mỏ than bùn Nông trường Lâm Hà, các mỏ than bùn Da Klou Kia…

2. Nhập khẩu: Các sản phẩm Axit Humic và Humate được nhập khẩu từ nhiều quốc gia như Mỹ, Nga, Trung Quốc.

   • Axit Humic, Fulvic 70% Mỹ:

   Axit humic nhập khẩu từ Mỹ

   Axit Humic và Fulvic nhập khẩu từ Mỹ

   Đặc điểm: Bột mịn màu nâu đen, không tan trong nước.
   Thông số kỹ thuật: Độ tinh khiết >=95%, Hàm lượng Humic + Fulvic: >=70%, pH = 10; Độ ẩm <=5%

   • Axit Humic 90% Mỹ:

   Đặc điểm: Bột mịn màu nâu đen, không tan trong nước.
   Thông số kỹ thuật: Độ tinh khiết >=95%, Hữu cơ >=95%; Humic: >=90%, pH = 10; Độ ẩm <=5%

   • Axit Humic Trung Quốc:

   Axit Humic nhập khẩu từ Trung Quốc

   Axit Humic nhập khẩu từ Trung Quốc

   Hàm lượng Humic: >= 20%, >= 40%, >= 60%.
   Đặc điểm: Bột mịn màu đen, không tan trong nước.

   • Natri Humate Trung Quốc:

   Đặc điểm: Dạng bột hoặc hạt màu đen, độ hòa tan trong nước 430g/L.
   Thành phần: Độ tinh khiết: 75 – 90%; Axit Humic: 45 – 60%; pH: 8 – 9; độ ẩm <=5%

6. Hướng dẫn sử dụng Axit Humic và Humate

• Sử dụng Axit Humic (Humic Acid):

  • Bón trực tiếp Axit Humic cùng với phân chuồng, hoặc sử dụng làm lớp lót dưới hố chất thải của chuồng trại chăn nuôi. Sau đó, ủ hỗn hợp phân chuồng và Axit Humic với men vi sinh để tạo ra phân bón hữu cơ sinh học.
  • Hoạt hóa Axit Humic với dung dịch kiềm (KOH) để tạo thành Kali Humate.
  • Bón lót trực tiếp cho cây trồng hoặc làm nguyên liệu sản xuất phân hữu cơ khoáng, hữu cơ sinh học, hữu cơ vi sinh.

• Sử dụng Humate (Kali Humate, Natri Humate):

  • Dùng làm nguyên liệu sản xuất phân bón gốc cao cấp, phân bón lá, phân bón tưới nhỏ giọt.
  • Kết hợp với các loại nguyên liệu khác để bón gốc hoặc phun lên lá theo tỷ lệ tính toán.
  • Nồng độ Humic phun lên lá được khuyến cáo là 0,03 – 0,05% (300 – 500ppm: tức 3 – 5gram/10 lít nước).

• Đối tượng cây trồng và thời điểm sử dụng:

  • Sử dụng cho tất cả các loại cây trồng, đặc biệt tốt cho cây ăn quả và cây công nghiệp (cà phê, hồ tiêu, dứa…).
  • Sử dụng khi cây bị còi cọc, kém phát triển, ngộ độc thuốc bảo vệ thực vật hoặc dinh dưỡng, hoặc bị ảnh hưởng bởi thời tiết khắc nghiệt.
  • Kết hợp với các loại dinh dưỡng khác (đạm, lân, kali, trung vi lượng) để bón thúc cho cây trồng trong giai đoạn phát triển thân, lá, đẻ nhánh.
  • Sử dụng kết hợp với Kali để bón cho cây lượng thực, cây ăn quả vào giai đoạn trước khi ra hoa, sau khi đậu quả non.
  • Sử dụng đều đặn Humate (Humic) và đúng nồng độ có thể làm tăng năng suất cây trồng từ 10 – 20%, tăng chất lượng nông sản.

Tóm lại, Axit Humic và Humate là những hợp chất hữu cơ quan trọng, mang lại nhiều lợi ích cho đất và cây trồng. Việc sử dụng Axit Humic và Humate đúng cách sẽ giúp cải thiện độ phì nhiêu của đất, tăng năng suất cây trồng và nâng cao chất lượng nông sản.