Ngày nay, chúng ta thường nghe thấy từ “antisocial” được sử dụng để mô tả những người hướng nội, thích ở một mình, ngại giao tiếp hoặc ít bạn bè. Tuy nhiên, việc sử dụng này hoàn toàn sai lệch so với ý nghĩa thực tế của nó. “Antisocial” là một thuật ngữ y học nghiêm trọng, liên quan đến một rối loạn nhân cách phức tạp, chứ không đơn thuần là một đặc điểm tính cách.
Antisocial là gì? #ngưngdùngsai
Mục Lục
Rối Loạn Nhân Cách Phản Xã Hội (ASPD) là gì?
Rối loạn nhân cách phản xã hội (Antisocial Personality Disorder – ASPD) là một tình trạng rối loạn nhân cách, đặc trưng bởi sự khó khăn hoặc không thể thích ứng với các quy tắc đạo đức xã hội và pháp luật. Cùng với rối loạn nhân cách kịch tính, rối loạn nhân cách không ổn định và rối loạn nhân cách ái kỷ, ASPD thuộc nhóm B của các rối loạn nhân cách, với đặc điểm chung là tính xung hấn và cảm xúc thái quá.
Theo Cẩm nang Chẩn đoán và Thống kê Rối loạn Tâm thần (DSM-V), ASPD bao gồm sự coi thường và xâm phạm quyền lợi của người khác, bắt đầu từ thời thơ ấu hoặc thanh thiếu niên và kéo dài đến tuổi trưởng thành.
Để được chẩn đoán mắc ASPD, một người phải từ 18 tuổi trở lên và có các dấu hiệu đáng lo ngại về đạo đức, hành vi và khả năng kiềm chế bản thân trước 15 tuổi. Những dấu hiệu này bao gồm:
- Hành vi hung hăng: Thường xuyên gây gổ, hăm dọa hoặc đánh nhau với người khác.
- Hành hạ động vật: Có hành vi ngược đãi, gây đau đớn cho động vật.
- Trộm cắp và phá hoại: Lặp đi lặp lại hành vi trộm cắp tài sản hoặc phá hoại của công và của người khác.
- Bạo hành: Sử dụng vũ lực đối với những người thân quen.
- Vô trách nhiệm: Không có kế hoạch làm việc, khó duy trì các mối quan hệ bền vững.
- Liều lĩnh: Không quan tâm đến sự an toàn của bản thân và người khác.
- Dối trá: Thường xuyên nói dối để trục lợi hoặc lừa gạt người khác.
Dấu hiệu nhận biết ASPD
Người mắc ASPD thường có vẻ ngoài “có duyên”, “hiền lành” và “đáng tin cậy”, nhưng thực chất đây chỉ là lớp vỏ ngụy tạo để lấy lòng tin của người khác. Họ có khả năng thao túng và lừa dối rất tốt.
Về mặt sinh học, những người này có hệ thần kinh giao cảm hoạt động kém, dẫn đến khả năng thấu cảm, đồng cảm và thương hại người khác rất hạn chế. Điều này khiến ASPD trở thành một căn bệnh khó điều trị, một phần vì người bệnh thường không nhận ra vấn đề của mình và từ chối điều trị.
Hình ảnh mang tính biểu tượng cho thấy sự tương phản giữa vẻ ngoài và bản chất thật sự của người mắc ASPD, nhấn mạnh khả năng che giấu và thao túng của họ.
Những nhân vật nổi tiếng mắc ASPD (hoặc có đặc điểm tương tự)
Một số tội phạm nổi tiếng được cho là mắc ASPD bao gồm David Garry, Jeffrey Dahmer, Joey Barton và Charles Manson. Trong văn hóa đại chúng, những nhân vật như Robert De Niro (trong vai đệ tử của ông trùm Michael Corleone trong “The Godfather”), Clint Eastwood (trong “Unforgiven”) và Hannibal Lecter (trong “Silence of the Lambs”) cũng thể hiện những đặc điểm tương tự.
Trên thực tế, ASPD được tìm thấy ở nhiều kẻ giết người hàng loạt. Tỷ lệ mắc bệnh ước tính là 3% ở nam giới và 1% ở nữ giới, và chiếm tới 75% số tội phạm.
Đừng nhầm lẫn!
Nếu bạn là người hướng nội, thích ở nhà, hoặc đôi khi cảm thấy khó khăn trong giao tiếp, điều đó không có nghĩa là bạn mắc ASPD. Việc tự chẩn đoán hoặc sử dụng thuật ngữ “antisocial” một cách bừa bãi có thể gây hiểu lầm và tạo ra những định kiến không đáng có.
Hình ảnh một người ngồi một mình đọc sách, tượng trưng cho tính cách hướng nội và sở thích cá nhân, không liên quan đến ASPD
Kết luận
Rối loạn nhân cách phản xã hội là một chứng bệnh tâm lý nghiêm trọng, cần được chẩn đoán và điều trị bởi các chuyên gia. Việc hiểu rõ về ASPD giúp chúng ta tránh những hiểu lầm không đáng có và có cái nhìn đúng đắn hơn về những người mắc chứng bệnh này. Đừng sử dụng từ “antisocial” một cách tùy tiện để miêu tả bản thân hoặc người khác, vì điều đó có thể gây tổn thương và tạo ra những định kiến tiêu cực.
Nguồn: Group Science2vn